II SA/Wa 1901/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie WSA Bronisław Szydło Adam Lipiński (spr.) Protokolant Małgorzata Ceregra - Dmoch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] czerwca 2005 r.; 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. J. K. starał się o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r., na zasadzie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r., Nr 39, poz. 353 ze zm.), odmówił skarżącemu przyznania tego świadczenia. Decyzję uzasadniał tym, że J. K., zgodnie z orzeczeniami lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] r. i z [...] r. został uznany za jedynie częściowo niezdolnego do pracy, a więc nie spełniał jednego z obligatoryjnych warunków uzasadniających przyznanie świadczenia. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, J. K. zakwestionował zasadność orzeczeń lekarza orzecznika ZUS, wskazując na sprzeczność orzeczenia z dnia [...] r. z opinią biegłego sądowego z [...] r., sporządzonej do sprawy o sygn. akt [...] Sądu Okręgowego w R., w której to opinii biegły chirurg uznał, iż J. K. jest całkowicie niezdolny do pracy od [...] r. do kwietnia 2005 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że jest związany orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS, a nadto orzeczenie z dnia [...] r. jest późniejsze od opinii biegłego sądowego i opiewa na okres do 2007 roku, a zatem uwzględnia aktualny stan zdrowia J. K. W skardze od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. K. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji, uzasadniając swoje stanowisko jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wnosił o oddalenie jej. Argumentując jak w obu decyzjach, podniósł także, iż w chwili wydawania obu decyzji (czerwiec i sierpień 2005 r.) opinia biegłego sądowego straciła już swoją aktualność, albowiem biegły ten stan zdrowia skarżącego określił najdalej do kwietnia 2005 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, czyli w tej sprawie - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. W ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Podejmując decyzję administracyjną w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ma obowiązek przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej - art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego - poprzez podejmowanie wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Spoczywa na nim także obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego - art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego - oraz obowiązek uzasadnienia rozstrzygnięcia według wymagań określonych w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ administracji rozstrzygając niniejszą sprawę skupił się przede wszystkim na orzeczeniu o stanie zdrowia skarżącego, ustalając, iż wobec braku całkowitej niezdolności do pracy brak jest jednej z podstawowych przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego istnieją uzasadnione wątpliwości co do treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] r. Po pierwsze orzeczenie to w uzasadnieniu stwierdza, iż w obecnym stanie zdrowia badany jest nadal częściowo niezdolny do pracy jako [...]. Ustalenie to budzić powinno wątpliwości, czy lekarz orzecznik oceniał ogólną zdolność do pracy skarżącego, czy też jego zdolność do pracy jako [...]. Po drugie orzeczenie to zostało wydane w czasie, w którym, zgodnie z treścią opinii biegłego sądowego - chirurga, stan zdrowia skarżącego wskazywał na całkowitą niezdolność do pracy, która powinna trwać do kwietnia 2005 r. i rozbieżności tej organ także nie wyjaśnił, mimo iż domagał się tego skarżący już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po trzecie, zważywszy na różne oceny stanu zdrowia skarżącego na przestrzeni kilku lat nie można, jak to czyni organ, wydawać decyzji (czerwiec 2005 r.) w oparciu o orzeczenie lekarza orzecznika sprzed blisko półtora roku ([...] r.), tym bardziej, iż stan zdrowia skarżącego ulega zmianom, co można wnioskować z treści wszelkich zgromadzonych w sprawie orzeczeń lekarzy orzeczników ZUS (z [...] r. i [...] r.), a także z opinii biegłych lekarzy sądowych, którzy także stanu zdrowia J. K. nie określają jednolicie (rozbieżności miedzy opinią lekarza chirurga, a innych lekarzy biegłych sądowych). Organ ma jedynie częściowo rację twierdząc, iż jest związany treścią orzeczenia lekarza orzecznika, jednakże nie znaczy to, iż organ nie ma prawa wyjaśniać z lekarzem orzecznikiem wątpliwości związanych z oceną stanu zdrowia ubezpieczonego, zwłaszcza, gdy wątpliwości te wynikają z materiału dowodowego. Zgodnie z treścią art. 14 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej, stanowi dla organu rentowego podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji. Tak więc w przypadku zgłoszenia przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutu wadliwości orzeczenia lekarza ZUS z dnia [...] r. organ miał obowiązek wątpliwości te wyjaśnić. Z przedstawionego wyżej przepisu wynika, że organ jest związany tylko takim orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS, które nie budzi niczyjej wątpliwości (ani strony, ani organu). W niniejszej sprawie wątpliwości te podnosił skarżący. Także materiał dowodowy, wielość ekspertyz lekarskich i upływ czasu od ich wydania do daty rozstrzygania sprawy decyzjami z czerwca i sierpnia 2005 r. wskazują, iż wątpliwości co do treści i aktualności ostatniego orzeczenia lekarza orzecznika ZUS są tu uzasadnione. Organ ponownie rozpatrując niniejsza sprawę powinien kierować się wyżej wskazanymi wytycznymi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego co do konieczności rzetelnego wyjaśnienia aktualnego stanu zdrowia skarżącego. Reasumując, w świetle powyższych rozważań należy uznać, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca zostały obarczone wadami mogącymi mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego też na podstawie art. 132 i 145 § 1 pkt 1 lit. c przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.