II SA/Wa 1904/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska (spr.), Asesorzy WSA Jacek Fronczyk, Janusz Walawski, Protokolant Łukasz Mazur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi W.T. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności za lokal mieszkalny 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] maja 2006 r. 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2006 r., na podstawie art. 19a ust. 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej (Dz. U. z 2005 r., Nr 41, poz. 398 ze zm.) w związku z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. Nr 245, poz. 2460), po rozpatrzeniu wniosku W.T. w sprawie umorzenia należności za lokal mieszkalny nr [...] położony w [...] przy ul [...] postanowił odmówić umorzenia należności w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. Nr 245, poz. 2460) należności pieniężne Agencji mogą być umarzane w całości lub w części, w razie wystąpienia przesłanek w nim określonych. Dalej podkreślił, że organ nie ma obowiązku umorzenia należności, lecz rozstrzyga w ramach uznania administracyjnego w granicach obowiązującego prawa. W jego ocenie dłużnik nie wykazał by w jego przypadku zaistniały okoliczności uzasadniające umorzenie należności zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 2 i 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. Nr 245, poz. 2460). Zgodnie z tym przepisem umarzanie należności przysługujących Agencji może nastąpić w przypadku, gdy egzekucja należności spowodowałaby istotne zagrożenie dla dalszej egzystencji osoby dłużnika lub członków jego rodziny. Organ ustalił, że wnioskodawca zamieszkuje w przedmiotowym lokalu mieszkalnym nr [...] położonym w [...] przy ulicy [...] na podstawie decyzji przydziału kwatery stałej. Wraz z dłużnikiem zamieszkuje jego żona, dwóch pełnoletnich uczących się synów i małoletnia córka, uczęszczająca do przedszkola. Źródłem utrzymania rodziny jest świadczenie emerytalne dłużnika, wynoszące [...] zł brutto, z którego potrącana jest kwota [...] zł, określona w dotychczasowych tytułach wykonawczych. Żona dłużnika pobiera wynagrodzenie w wysokości [...] zł brutto z którego potrącana jest kwota [...] zł, określona w dotychczasowych tytułach wykonawczych. W dniu [...] czerwca 2005 r. został wystawiony tytuł wykonawczy nr [...]. W dniu [...] lutego 2006 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w K. poinformował Oddział Regionalny Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, iż dokonano skutecznego zajęcia świadczenia emerytalnego w WBE w S., stąd w ocenie organu nie spełnia przesłanek określonych w § 2 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia oraz nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów egzekucji tej należności. Organ podkreślił również, że podnoszona przez wnioskodawcę okoliczność, iż zaciągnął kredyty na działalność gospodarczą, która się nie powiodła i w związku z tym został wpisany do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych, nie ma znaczenia dla sprawy. Organ wskazał, że wydając decyzję wziął pod uwagę również interes społeczny, a także interes pozostałych lokatorów Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Pismem z dnia [...] czerwca 2006 r. (data wpływu do [...] czerwca 2006 r.) W.B. wniósł odwołanie od decyzji. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że organ nie uwzględnił wszystkich potrąceń jakie są dokonywane z jego dochodów oraz dochodów jego żony. Nie podał, czy od momentu zajęcia komorniczego wpłynęła do Oddziału Agencji Mieszkaniowej jakakolwiek kwota zajętych należności, nie wykazał jaka to jest kwota i czy jest szansa że należność wobec Agencji będzie maleć. Podkreślił , że pierwszeństwo w ściąganiu będą miały należności wobec ZUS i US. W jego ocenie organ nie wyjaśnił, czy jest realna szansa aby zadłużenie spadło. Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 17 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz w związku z art. 19 a ust 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania W.T. od decyzji Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] maja 2006 r. odmawiającej umorzenia należności za lokal mieszkalny Nr [...] położony w [...] przy ulicy [...] w kwocie [...] zł utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że stosownie do postanowień § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. Nr 245, poz. 2460) należności pieniężne przysługujące Agencji mogą być umarzane w całości lub części w razie wystąpienia co najmniej jednego z następujących przypadków: - dłużnik będący osobą fizyczną zmarł nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawił składniki majątkowe niepodlegające egzekucji sądowej lub administracyjnej na podstawie odpowiednio art. 829-833 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. nr 43, poz. 296 ze zm.) lub art. 8-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), - dłużnik będący osobą fizyczną posiada wyłącznie składniki majątkowe niepodlegające egzekucji sądowej lub administracyjnej, o których mowa w pkt 1, oraz przedmioty codziennego użytku domowego albo egzekucja należności spowodowałaby istotne zagrożenie dla dalszej egzystencji osoby dłużnika lub członków jego rodziny, - zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Dalej organ podkreślił, że w świetle powyższego przepisu nie ma obowiązku umorzenia należności, lecz rozstrzyga w ramach uznania administracyjnego w granicach obowiązującego prawa. W rozważanym stanie faktycznym, organ, wydając decyzję negatywną dla dłużnika, wziął pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w tym uwzględnił sytuację majątkową i uznał, że w tym konkretnym przypadku nie zachodzą przesłanki do umorzenia wnioskowanej należności. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i nakazanie ponownego rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności. W uzasadnieniu skargi podkreślił, że organ nie uwzględnił faktycznego stanu finansowego jego rodziny, a swoje stanowisko oparł o fakt wystawienia tytułu wykonawczego i dokonanie skutecznego zajęcia świadczenia emerytalnego. Nie rozpatrzył natomiast, czy jest szansa na spłacenie należności. Ponadto skarżący zarzucił rozstrzygnięciu dowolność. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i przywołał argumenty, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznawania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 19a ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.) w związku z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 245, poz. 2460). Zgodnie z tym przepisem należności pieniężne Agencji w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi, gospodarczymi lub finansowymi mogą być umarzane, odraczane lub rozkładane na raty. Natomiast zgodnie z § 2 cytowanego rozporządzenia należności pieniężne przysługujące Agencji mogą być umarzane w całości lub części w razie wystąpienia co najmniej jednego z następujących przypadków: 1. dłużnik będący osobą fizyczną zmarł nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawił składniki majątkowe niepodlegające egzekucji sądowej lub administracyjnej, 2. dłużnik będący osobą fizyczną posiada wyłącznie składniki majątkowe niepodlegające egzekucji sądowej lub administracyjnej o których mowa w pkt 1, oraz przedmioty codziennego użytku domowego albo egzekucja należności spowodowałaby istotne zagrożenie dla dalszej egzystencji osoby dłużnika lub członków jego rodziny, 3. dłużnik będący osobą prawną został wykreślony z właściwego rejestru i brak jest majątku z którego można by prowadzić egzekucję należności, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przeszła na osoby trzecie, 4. sąd wydał postanowienie o ogłoszeniu upadłości dłużnika albo oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości z tego powodu, że majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania albo był obciążony hipoteką, hipoteką morską, zastawem, zastawem rejestrowym lub zastawem skarbowym w takim stopniu, że pozostały jego majątek nie wystarczał na zaspokojenie kosztów postępowania, 5. zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. A zatem decyzja wydana przez organ na podstawie tego artykułu ma charakter uznaniowy. Uznanie stwarza organowi administracji publicznej możliwość działania na własną odpowiedzialność, jakkolwiek na podstawie upoważnienia udzielonego przez ustawodawcę. Uznaniowy charakter decyzji nie wyklucza samo przez się jej sądowej kontroli, ale oznacza, iż kontrola ta sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, zarówno przepisów szczególnych, jak i zasad ogólnych określonych w rozdziale drugim Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności sąd kontroluje, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego i czy nie nosi ona cech dowolności. Badaniu podlega zatem to, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji spełniona została zawarta w art. 7 Kpa zasada dochodzenia do prawdy materialnej, a więc czy organ podejmował wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy uwzględniał słuszny interes społeczny i słuszny interes strony oraz czy respektowana była konstytucyjna zasada równości wobec prawa. Organ obowiązany jest do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków (art. 9 Kpa). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i 80 Kpa) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 Kpa. W rozpatrywanej sprawie, zarówno Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, jak i Minister Obrony Narodowej, nie przestrzegał tych wszystkich reguł procesowych. Nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie uzasadnił też należycie swojej decyzji. Rozpoznając odwołanie skarżącego organ nie dokonał szczegółowej analizy materiału dowodowego. Podstawą uzasadnienia zaskarżonej decyzji jest przytoczony stan faktyczny i zacytowany przepis art. 19 a wyżej powołanej ustawy oraz zacytowany § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. (Dz. U z 2004 r. Nr 245, poz. 2460). W uzasadnieniu zabrakło natomiast analizy tego stanu faktycznego. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie stwierdził, że narusza ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadku stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Reasumując, w świetle powyższych rozważań stwierdzić należy, że ustalenia faktyczne dokonane przez organ wprawdzie znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, lecz nie zostały wyczerpująco rozpatrzone i w konsekwencji doprowadziły do wydania decyzji o nieprzekonującej treści, czym dopuszczono się naruszenia reguł procesowych zawartych w art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 Kpa. Podkreślić należy, że zarówno organ I, jak i II instancji nie odniósł się do argumentów i zarzutów podniesionych przez skarżącego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 152 i art.132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 wyżej wymienionej ustawy.