II SA/Wa 1906/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.) Asesor WSA Jacek Fronczyk Protokolant Joanna Ukalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] czerwca 2005 r., wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o rentach i emeryturach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), którą odmówiono małoletniemu M. W., przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym ojcu G. W. W uzasadnieniu decyzji podano między innymi, iż do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie powinny być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak choćby jednej z nich powoduje niemożność przyznania tego świadczenia. Prezes ZUS wskazał ponadto, że renta rodzinna w drodze wyjątku jest pochodną świadczenia osoby zmarłej i z tego powodu w pierwszej kolejności bada się uprawnienia jakie przysługiwałyby tej osobie. Z akt sprawy nie wynikają szczególne okoliczności, na skutek których ojciec dziecka nie nabył uprawnień do świadczenia ustawowego. Wskazano, że za szczególną okoliczność usprawiedliwiającą brak zatrudnienia należy uznać zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia jej skutków. Takie okoliczności, zdaniem organu, nie zostały wykazane. Z przebiegu ubezpieczenia ojca dziecka wynika, że ostatnio udokumentowany okres składkowy przypada na dzień 21 grudnia 2001 r. i od tej daty do czasu zgonu w dniu 3 listopada 2004 r., a więc przez 2 lata, 11 miesięcy i 3 dni nie został udowodniony żaden okres pracy potwierdzony opłacaniem składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe. W wymienionym okresie nie istniały okoliczności obiektywne, niezależne od ubezpieczonego, uniemożliwiające mu kontynuowanie ubezpieczenia. Fakt, iż od września 2001 r. ojciec dziecka przebywał w zakładzie karnym nie stanowi szczególnej okoliczności, w rozumieniu art. 83 ustawy, uzasadniającej przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. W decyzji podniesiono również, że wykazany dochód na członka rodziny nie pozwala na uznanie, że przedstawicielka ustawowa małoletniego pozostaje wraz z dzieckiem bez niezbędnych środków utrzymania. Adresatem decyzji organ uczynił G. W., matkę M. W. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący, wskazując, iż dnia [...] lipca 2005 r. uzyskał pełnoletność i uczęszcza do klasy trzeciej maturalnej Liceum Ogólnokształcącego w R., podnosi, iż przyznanie mu renty pozwoli mu na dalsze kontynuowanie nauki. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się w uzasadnieniu swego stanowiska procesowego na podstawy faktyczne i prawne, jakie zawarł w wydanych decyzjach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, ale z powodów całkowicie odmiennych, aniżeli podnosi skarżący. Zezwala na to treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w myśl którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może jedynie wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). W sprawie nie budzi wątpliwości, iż stroną postępowania jest M. W., ur. [...] lipca 1987 r. W dacie wystąpienia z wnioskiem o przyznanie mu renty rodzinnej po ojcu w drodze wyjątku wnioskodawca był małoletni i działał przez przedstawiciela ustawowego - matkę G. W. Po rozpoznaniu wniosku, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. odmówił przyznania M. W. dochodzonego świadczenia. Przedstawicielka ustawowa złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W czasie orzekania w przedmiocie tego wniosku M. W. posiadał już pełnią zdolność do czynności prawnych, bowiem w dniu [...] lipca 2005 r. osiągnął pełnoletność. Zatem uczynienie adresatem decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r., utrzymującej w mocy wcześniejszą decyzję - jego matki, stanowi rażące naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji. Wobec treści rozstrzygnięcia zbyteczne są rozważania w zakresie zarzutów podniesionych w skardze. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w wyroku. W oparciu o art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd utrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.