II SA/Wa 191/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Sędziowie WSA Anna Mierzejewska (spr.), Stanisław Marek Pietras, Protokolant specjalista Aleksandra Weiher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi P. C. na orzeczenie Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej surowej nagany 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., na podstawie art. 137 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego i Wywiadu Wojskowego (Dz.U. z 2014 r., poz. 1106), po rozpatrzeniu odwołania P. C. od orzeczenia nr [...] z dnia [...] października 2014 r. Dyrektora Inspektoratu SKW w W. w stosunku do P. C., obwinionej o to, że do dnia [...] lipca 2014 r. nie wykonała pisemnego polecenia służbowego wydanego przez Zastępcę Kierownika Ekspozytury SKW w Z. [...] R. M. polegającego na okazaniu zarejestrowanych w Ekspozyturze SKW w Z. posiadanych dokumentów jawnych w ilości 10 sztuk, zaewidencjonowanych pod poz. [...], - art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego (Dz.U z 2014 r., poz. 1106), orzekł o: 1. utrzymaniu w mocy zaskarżonego orzeczenia w części dotyczącej orzeczenia o winie 2. uchyleniu zaskarżonego orzeczenia w części dotyczącej orzeczonej kary dyscyplinarnej 3. wymierzeniu obwinionej kary dyscyplinarnej surowej nagany. W uzasadnieniu orzeczenia organ podał: Zaskarżonym orzeczeniem obwiniona została uznana za winną popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, polegającego na niewykonaniu polecenia przełożonego. Od powyższego orzeczenia wniesiono w terminie odwołanie. [...]. P. C. do końca lipca b.r. pełniła służbę w Ekspozyturze SKW w Z. Jej przełożonymi w tej komórce organizacyjnej był Zastępca Kierownika Ekspozytury [...] R. M. oraz Kierownik Ekspozytury [...] J. D. Wobec obwinionej zostało wydane już wcześniej orzeczenie dyscyplinarne, w którym została uznana za winną niewykonania polecenia przełożonego i ukarana karą upomnienia. W dniu [...] czerwca 2014 r. został wydany rozkaz personalny w sprawie przeniesienia funkcjonariuszki do Wydziału [...]-go Inspektoratu SKW w W. W związku z powyższym, zaistniała potrzeba rozliczenia się obwinionej w dotychczasowym miejscu służby. Jednym z elementów tego rozliczenia było rozliczenie się ze służbowej dokumentacji jawnej pozostającej w posiadaniu funkcjonariusza. W dniu [...] czerwca [...] R. M. wydał pisemne polecenie przedłożenia Kierownikowi Ekspozytury lub jego zastępcy określonych dokumentów (k.36 akt). Termin wykonania tego polecenia określono na dzień [...] lipca 2014 r. Obwiniona odmówiła wykonania tego polecenia. Uzasadniała to tym, że przedmiotowe dokumenty dotyczyły jej poprzedniego postępowania dyscyplinarnego. Pod koniec lipca 2014 r. Kierownik Ekspozytury zaakceptował propozycję obwinionej aby przesłać przedmiotowe dokumenty w zaklejonej kopercie do Inspektoratu SKW w W. Dokumenty te nie trafiły jednak do Inspektoratu (wysłana przesyłka zawierała puste kartki) i do dnia dzisiejszego nie zostały odnalezione. Wcześniej Kierownik Ekspozytury nie zmieniał polecenia swojego zastępcy. W toku postępowania nie ustalono jaki charakter miały przedmiotowe dokumenty. Z karty 37 akt postępowania oraz z wyjaśnień obwinionej wynika, że prawdopodobnie były to notatki własne, w których opisane zostały zdarzenia związane z jej służbą. Z akt postępowania wynika, że notatki te nie były przekazywane dalej i znajdowały się wyłącznie w posiadaniu obwinionej. Było to 10 dokumentów sporządzonych pomiędzy październikiem 2013 r. a czerwcem 2014 r. Okoliczność, że obwiniona nie wykonała polecenia służbowego [...] R. M. jest bezsporna. Obwiniona nie kwestionowała tego nigdy. Zachowanie obwinionej stanowiło naruszenie dyscypliny służbowej poprzez niewykonanie polecenia przełożonego. [...] M. był przełożonym obwinionej i miał prawo wydać jej takie polecenie, a obwiniona winna je wykonać. Funkcjonariusz, zgodnie z pragmatyką służbową, może nie wykonać polecenia przełożonego w dwóch wypadkach: - gdy wykonanie polecenia wiązałoby się z popełnieniem przestępstwa; - gdy polecenie nie pozostaje w związku z pełnieniem służby. W przedmiotowej sprawie żadna z powyższych okoliczności nie zaistniała. W toku postępowania nie ustalono co zawierały dokumenty, których okazania obwiniona odmówiła przedłożyć. Mimo to nie ma wątpliwości, że zostały one zarejestrowane w oficjalnym rejestrze prowadzonym w Ekspozyturze i przez to uzyskały status dokumentacji służbowej. Z zakresu obowiązków obwinionej wynika, że była ona obowiązana wykonywać polecenia przełożonych. Z protokołu oględzin zakresu obowiązków [...] M. wynika, że do jego zadań należał m.in. nadzór nad przygotowywaniem dokumentów służbowych. Zastępca Kierownika Ekspozytury miał prawo zapoznać się z każdym dokumentem służbowym przygotowanym przez funkcjonariusza. Zachowanie plut. P. C. miało charakter zawiniony. Miała ona bezpośredni zamiar niewykonania polecenia, a więc w przedmiotowej sprawie przewinienie dyscyplinarne zostało popełnione z winy umyślnej. W przedmiotowej sprawie nie zaszły żadne okoliczności wyłączające winę. W szczególności należy stwierdzić, że obwiniona nie działała w stanie wyższej konieczności. Obwiniona przyznała, że nie wykonując polecenia nie chciała dopuścić do tego aby kierownictwo Ekspozytury (a zwłaszcza [...] M.) zapoznało się z tymi dokumentami. Obwiniona argumentowała, że zachowanie Zastępcy Kierownika budziło w niej obawy o jej bezpieczeństwo. W toku postępowania obwiniona wyjaśniła: "byłam zastraszana przez [...] M. i nie mogłam pokazać tych dokumentów żeby mnie dalej nie prześladował". Można więc z tego wnioskować, że świadomie nie wykonała polecenia służbowego aby uniknąć przykrych dla siebie konsekwencji ze strony przełożonego. W ocenie organu rozpatrującego odwołanie obwiniona nie mogła się spodziewać jakichkolwiek reakcji ze strony [...] M., które mogłyby być niezgodne z prawem. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że obwiniona złożyła w ubiegłym roku skargę na mobbing i dyskryminację z strony [...] R. M. Postępowanie wyjaśniające nie potwierdziło zaistnienia takich okoliczności. Obwiniona rejestrując notatki musiała liczyć się z tym, że przełożony w każdej chwili może zażądać ich okazania. Jeżeli w zamiarze obwinionej notatki te miały nigdy nie być okazane bezpośrednim przełożonym, to nie powinna ich rejestrować w oficjalnym rejestrze dokumentów. W zaskarżonym orzeczeniu obwiniona została ukarana karą nagany z ostrzeżeniem. Jest to czwarta w hierarchii kara z katalogu kar dyscyplinarnych. Na wymierzenie takiej kary miało wpływ to, że obwiniona była ukarana już w tym roku karą dyscyplinarną upomnienia, na mocy orzeczenia nr [...] Dyrektora Inspektoratu SKW w W. Wspomniane orzeczenie miało charakter ostateczny i zostało wykonane. Kara upomnienia ulega zatarciu po upływie 3 miesięcy od dnia wykonania. Przewinienie dyscyplinarne, które jest przedmiotem niniejszego postępowania, zostało popełnione przed zatarciem tej kary. Zgodnie z art. 117 ust. 2 pkt 2 pragmatyki służbowej, jest to okoliczność wpływająca na zaostrzenie wymiaru kary. Analizując zaskarżone orzeczenie co do wymiaru kary organ odwoławczy stwierdził, co następuje. Zgodnie z art. 117 ust. 1 pragmatyki służbowej funkcjonariuszy SKW wymierzona kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia. Popełnione przez obwinioną przewinienie dyscyplinarne nie miało poważnych skutków dla Służby. Niemniej jednak zostało ono popełnione z winy umyślnej, w zamiarze bezpośrednim i było kolejnym przewinieniem polegającym na niewykonaniu polecenia przełożonego. Te ostatnie okoliczności uzasadniają wymierzenie obwinionej surowszej kary, ale mimo to, w ocenie organu odwoławczego kara nagany z ostrzeżeniem jest niewspółmierna do wagi popełnionego przewinienia. Z uwagi na powyższe w niniejszym orzeczeniu Szef SKW orzekł o wymierzeniu kary surowej nagany. Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżąca nie zgodziła się z jego treścią. Podała, że jej przełożeni zgodzili się na przesłanie dokumentów do Inspektoratu SKW w W. O fakcie tym poinformowała na piśmie zastępcę kierownika Ekspozytury SKW w Z. Dokumenty zapakowała do koperty oznaczonej napisem "do rąk własnych" i pozostawiła w kancelarii. Jednak nie zostały one wysłane pocztą - z niewiadomych przyczyn - zabrał je kierownik Ekspozytury, zmieniając bez mojej wiedzy adresata (zamiast mnie wpisał dyrektora) i pojechał z nimi do W. Po tym zdarzeniu dokumenty zaginęły. Dalszy akapit również zawiera nieścisłości: "Okoliczność, że obwiniona nie wykonała polecenia służbowego [...] R. M. jest bezsporna. Obwiniona nie kwestionowała tego nigdy." Nie jest prawdą, jakobym przyznała się do niewykonania polecenia, gdyż uważam, że zostało ono wykonane. W kolejnym akapicie argumentacja pozbawiona została logiki: "Można więc z tego wnioskować, że świadomie nie wykonała polecenia służbowego aby uniknąć przykrych dla siebie konsekwencji ze strony przełożonego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie dyscyplinarne wobec funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego jest samodzielnym i niezależnym postępowaniem od postępowania dyscyplinarnego. Orzeczenie dyscyplinarne zostało wydane na podstawie art. 137 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego (Dz.U z 2014 r., poz. 1106). Zaskarżone orzeczenie w ocenie Sądu, pozostaje w rażącej sprzeczności z treścią jego uzasadnienia. [...]. P. C. do końca lipca 2014 r. pełniła służbę w Ekspozyturze SKW w Z. Jej przełożonymi w tej komórce organizacyjnej był Zastępca Kierownika Ekspozytury [...] R. M. oraz Kierownik Ekspozytury J. D. W dniu [...] czerwca 2014 r. został wydany rozkaz personalny w sprawie przeniesienia funkcjonariuszki do Wydziału [...]-go Inspektoratu SKW w W. W związku z powyższym zaistniała potrzeba rozliczenia się obwinionej w dotychczasowym miejscu służby. Jednym z elementów tego rozliczenia było rozliczenie się ze służbowej dokumentacji jawnej pozostającej w posiadaniu funkcjonariusza. W dniu [...] czerwca [...] R. M. wydał pisemne polecenie przedłożenia Kierownikowi Ekspozytury lub jego zastępcy określonych dokumentów. Termin wykonania tego polecenia określono na dzień [...] lipca 2014 r. P. C. odmówiła wykonania tego polecenia. Uzasadniała to tym, że przedmiotowe dokumenty dotyczyły jej poprzedniego postępowania dyscyplinarnego. Pod koniec lipca 2014 r. Kierownik Ekspozytury zaakceptował propozycję obwinionej aby przesłać przedmiotowe dokumenty w zaklejonej kopercie do Inspektoratu SKW w W. W ocenie Sądu, wobec faktu, że kierownik Ekspozytury, zaakceptował inną formę i termin przekazania dokumentów, nie można stawiać skarżącej zarzutu, że do dnia [...] lipca 2014 r. nie wykonała polecenia służbowego. Nie ulega wątpliwości, że P. C. nie wykonała polecenia służbowego [...] R. M., nie kwestionowała tego nigdy. Organ postawił w/w obwinionej zarzut naruszenia dyscypliny służbowej poprzez niewykonanie polecenia przełożonego. [...] M. był przełożonym obwinionej i miał prawo wydać jej takie polecenie, a obwiniona winna je wykonać. Należy zgodzić się z organem, że funkcjonariusz, zgodnie z pragmatyką służbową, może nie wykonać polecenia przełożonego w dwóch wypadkach: - gdy wykonanie polecenia wiązałoby się z popełnieniem przestępstwa; - gdy polecenie nie pozostaje w związku z pełnieniem służby. W przedmiotowej sprawie żadna z powyższych okoliczności nie zaistniała. W toku postępowania nie ustalono co zawierały dokumenty, których okazania obwiniona odmówiła przedłożyć. Mimo to nie ma wątpliwości, że zostały one zarejestrowane w oficjalnym rejestrze prowadzonym w Ekspozyturze i przez to uzyskały status dokumentacji służbowej. Z zakresu obowiązków obwinionej wynika, że była ona obowiązana wykonywać polecenia przełożonych. Z protokołu oględzin zakresu obowiązków [...] M. wynika, że do jego zadań należał m.in. nadzór nad przygotowywaniem dokumentów służbowych. Zastępca Kierownika Ekspozytury miał prawo zapoznać się z każdym dokumentem służbowym przygotowanym przez funkcjonariusza. Organ pominął zupełnie okoliczność, że w lipcu Kierownik Ekspozytury zaakceptował propozycję obwinionej aby przesłać przedmiotowe dokumenty w zaklejonej kopercie do Inspektoratu SKW w W., chociaż kilka zdań wcześniej stwierdza, że nie zmieniał polecenia swojego zastępcy. W ocenie Sądu w zeznaniach Kierownika Ekspozytury J. D. znajdują się sprzeczności, które należy wyjaśnić. Z logicznego punktu widzenia, jeżeli zaakceptował zmianę sposobu wykonania polecenia wydanego przez R. M., to tym samym zmienił to polecenie. W kontekście przedstawionego zarzutu, jego opisu okoliczności te wymagają dokładnego wyjaśnienia. Skarżąca twierdzi, że zapakowała dokumenty do koperty oznaczonej napisem "do rąk własnych" i pozostawiła w kancelarii. Jednak nie zostały one wysłane pocztą - z niewiadomych przyczyn zabrał je kierownik Ekspozytury, zmieniając bez jej wiedzy adresata (zamiast skarżącej wpisał dyrektora) i pojechał z nimi do W. Po tym zdarzeniu dokumenty zaginęły. Koperty zostały otwarte i ponownie zaklejone. Nie ustalono przez kogo. W ocenie Sądu takie ustalenia i ich opis w uzasadnieniu nie pozwala na przypisanie winy za ich zginięcie skarżącej. Organ nie wyjaśnił dlaczego Kierownik Ekspozytury zmienił koncepcję doręczenia dokumentów do Inspektoratu SKW w W., nie ustalił kto i kiedy miał dostęp do koperty. Nie ustalił, czy w sejfie skarżącej były jakieś inne teczki z dokumentami, czy trzymała w innych miejscach w gabinecie, np. w biurku, czy na biurku inne teczki z dokumentami, czy też czystymi kartkami papieru i mogła pomylić wkładając inną teczkę do koperty. Organ również nie wyjaśnił, w jakich okolicznościach skarżąca wkładała dokumenty do koperty, jakiego koloru była teczka, czy przed zaklejeniem koperty sprawdzała zawartość teczki, którą wkładała do koperty . Niewyjaśnienie tych wszystkich okoliczności, w ocenie Sądu, musi skutkować uchyleniem zaskarżonego orzeczenia, bowiem w toku prawidłowo prowadzonego postępowania dyscyplinarnego organ wyjaśni przedstawione przez Sąd wątpliwości. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji.