II SA/Wa 191/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński, Sędziowie WSA Ewa Grochowska – Jung (spr.), Ewa Pisula – Dąbrowska, Protokolant specjalista Ewa Kielak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi K. J. na orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej MSW z siedzibą przy Komendzie Głównej Straży Granicznej z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do służby uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSW w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. K. J. w związku z ubieganiem się o przyjęcie do Straży Granicznej został skierowany przez Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w B. w celu ustalenia zdolności do służby przygotowawczej w [...]. Wojewódzka Komisja Lekarska MSW w B. w orzeczeniu z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] rozpoznała u K. J.: 1. nadciśnienie tętnicze § 47 p 1 2. alergiczny nieżyt nosa i spojówek nieznacznie upośledzający sprawność ustroju § 29 p 1 3. migrenę z okresowo występującymi zaostrzeniami nieznacznie upośledzającymi sprawność ustroju § 39 p 1. W oparciu o powyższe rozpoznanie uznała orzekanego za niezdolnego jako kandydata do służby w [...] Oddziale Straży Granicznej. Od powyższego orzeczenia K. J. złożył odwołanie. Okręgowa Komisja Lekarska MSW z siedzibą przy Komendzie Głównej Straży Granicznej w wyniku rozpoznania odwołania w orzeczeniu z dnia [...] marca 2015 r. w oparciu o rozpoznanie: 1. nadciśnienie tętnicze § 47 p 1 kategoria "N" 2. alergiczny nieżyt nosa i spojówek nieznacznie upośledzający sprawność ustroju § 29 p 1 kategoria "N" 3. migrenę z okresowo występującymi zaostrzeniami nieznacznie upośledzająca sprawność ustroju § 76 p 1 kategoria "N" stwierdziła, że biorąc pod uwagę stan zdrowia orzekanego istniejące schorzenia powodują niezdolność do służby w Straży Granicznej. Wskazała, że orzekany wymaga dalszej diagnostyki medycznej i leczenia. Jednocześnie wyjaśniła, że poprawiono błąd formalny – numer paragrafu w punkcie 3 dla rozpoznania "migrena" z § 29 p 1 na § 76 p 1, natomiast kwalifikacja rozpoznań została dokonana na podstawie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie komisji lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1894). W skardze na powyższe orzeczenie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. J. zarzucił komisji naruszenie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, poprzez m.in. brak ustosunkowania się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu, brak podpisów wszystkich członków komisji, niewykonanie dodatkowych badań, w tym badań specjalistycznych, nieprawidłowe zastosowanie art. 5 ust. 4 ustawy, jak również nielogiczne i niekonsekwentne działanie organu I instancji, które zostało powielone przez organ II instancji poprzez przyjęcie, iż orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej o kategorii zdrowia "D" sprzed 13 lat jest bezkrytycznie brane pod uwagę przez komisje lekarskie MSW. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz orzeczenia organu I instancji. Okręgowa Komisja Lekarska MSW w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie. Wskazała, iż komisja lekarska uznała, iż nie ma potrzeby wykonywania dalszych konsultacji i badań dodatkowych, gdyż nie będą one miały wpływu na kwalifikację stanu zdrowia do kat. A,B lub N, ponieważ stwierdzenie nadciśnienia tętniczego w trakcie badania przez komisję lekarską skutkuje rozpoznaniem nadciśnienia tętniczego i określeniem kategorii "N", zgodnie z poz. 47 załącznika do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz w Biurze Ochrony Rządu (Dz.U. z 2014 r., poz. 1898). Dodatkowym potwierdzeniem przewlekłego, utrwalonego występowania nadciśnienia tętniczego, czyli choroby powodującej niezdolność do służby jest w tym przypadku orzeczenie Powiatowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] marca 2002r. Uwagi skarżącego co do sposobu badań są subiektywne i nie uwzględniają wiedzy i doświadczenia zawodowego członków komisji. Jednostka chorobowa, której występowanie stwierdzono w wyniku badania lekarskiego przez 3-osobową komisję lekarską i umieszczono w pkt. 11.1 orzeczenia [...] Komisji Lekarskiej w B. Nr [...] z [...] lutego 1015 r., zostało rozpoznane u skarżącego 13 lat wcześniej, co potwierdza orzeczenie wydane przez Powiatową Komisją Lekarską nr [...] w B. z dnia [...] marca 2002 r. Rozpoznane schorzenie "Nadciśnienie tętnicze" jest poważnym schorzeniem, wymagającym stałego leczenia. Skarżący jednak lekceważy zalecenia komisji lekarskiej, nie zgłosił się do lekarza w celu wykonania badań diagnostycznych, ustalenia przyczyny choroby i leczenia, tylko samodzielnie i na własny koszt wykonał badanie echo serca. Tego typu badanie nie jest badaniem diagnostycznym dla nadciśnienia tętniczego, jedynie może wykluczyć lub potwierdzić istnienie powikłań narządowych nadciśnienia tętniczego. Brak wiedzy medycznej i zaufania do lekarzy komisji lekarskich MSW ze strony skarżącego, powoduje brak zrozumienia istoty orzecznictwa lekarskiego w służbach mundurowych i specyfiki tego rodzaju zatrudnienia oraz lekceważenie istotnego problemu zdrowotnego, jakim jest nadciśnienie tętnicze.  Skarżący opisuje fakt sprawdzenia dokumentacji orzeczniczej w siedzibie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w B., próbując samodzielnie zinterpretować proces orzeczniczy. Skarżącemu zostały udostępnione dokumenty do wglądu, natomiast brak informacji, na jakiej podstawie skarżący wykonał fotokopie dokumentów orzeczniczych. Administratorem i autorem wytworzonej dokumentacji jest Wojewódzka Komisja Lekarska i skarżący powinien najpierw uzyskać zgodę na wykonanie fotokopii, a następnie dokonać zdjęć dokumentów. Samodzielne przeglądanie i fotografowanie dokumentacji bez uzyskania odpowiednich wyjaśnień od pracowników lub członków komisji lekarskiej, spowodowało wybiórczy i niepełny obraz całej dokumentacji, ponieważ protokół z posiedzenia Okręgowej Komisji Lekarskiej znajduje w Okręgowej Komisji Lekarskiej MSW z siedzibą w Komendzie Głównej SG w W.. Z kolei skierowania na badania, które nie zostały wykorzystane do badania kandydata do służby powstały wcześniej, przed uzyskaniem książeczki wojskowej, badaniem komisyjnym i sporządzeniem orzeczenia przez Wojewódzką Komisję Lekarską MSW w B.. Komisja Lekarska przed badaniem dużej liczby kandydatów do służby, wcześniej przygotowuje odpowiednie skierowania na badania specjalistyczne i dodatkowe, w celu skrócenia czasu oczekiwania kandydata na zakończenie prac komisji lekarskiej. W przypadku stwierdzenia dobrego stanu zdrowia w wyniku badania komisyjnego, które umożliwia sprawdzenie podstawowych układów organizmu i twierdzenie poważniejszych schorzeń, kandydat otrzymuje skierowania na dalsze, dokładniejsze i Szersze badania specjalistyczne, w celu wykluczenia chorób i ułomności, które nie są możliwe do rozpoznania w wyniku badania komisyjnego. W realiach przedmiotowej sprawy, skarżącemu umyka wiedza medyczna i doświadczenie lekarskie członków komisji, w tym wypadku nakazujące taką, a nie inną ocenę zdrowia funkcjonariusza. Ocena stanu zdrowia osoby orzekanej jest zawsze decyzją medyczną, a jej przełożenie na kryteria prawne powinno uwzględniać przede wszystkim tę okoliczność. Podmiotem sprawy jest konkretnie zidentyfikowany funkcjonariusz, który w realiach tej sprawy w ocenie komisji powinien być oceniany w kategoriach medycznych i zdolnościach do służby. W przedmiotowej sprawie Okręgowa Komisja Lekarska nie znalazła podstaw do zmiany treści orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie natomiast do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną wydania tych orzeczeń stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1822) oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Biurze Ochrony Rządu (Dz. U. z 2014 r., poz. 1898). Zgodnie z art. 70 powołanej wyżej ustawy weszła ona w życie z dniem 1 stycznia 2015 r., z wyjątkiem art. 60 pkt 6 i art. 63 pkt 5 i 6, które weszły w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Natomiast według brzmienia art. 65 ust. 1, z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy znosi się komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, powołane na podstawie dotychczasowych przepisów, z wyjątkiem Centralnej Komisji Lekarskiej, okręgowych komisji lekarskich oraz wojewódzkich komisji lekarskich, które znosi się z dniem 30 czerwca 2015 r., zaś według ust. 2 tegoż przepisu, w okresie od dnia 1 stycznia 2015 r. do dnia 30 czerwca 2015 r. zadania przewidziane niniejszą ustawą dla rejonowych komisji lekarskich wykonują dotychczasowe wojewódzkie komisje lekarskie, a zadania przewidziana niniejszą ustawą dla Centralnej Komisji Lekarskiej wykonuje dotychczasowa Centralna Komisja Lekarska, z wyjątkiem zadania określonego w art. 17 ust. 3 pkt 1, które wykonują dotychczasowe okręgowe komisje lekarskie. W tym miejscu wskazać również należy na przepis art. 16 ww. ustawy, w myśl którego komisje lekarskie orzekają w dwóch instancjach: 1) w pierwszej instancji - rejonowe komisje lekarskie; 2) w drugiej instancji - Centralna Komisja Lekarska. Zatem w świetle powyższych regulacji należy stwierdzić, iż procedowanie w zakresie właściwości komisji lekarskich w niniejszej sprawie, było zgodne z prawem. Skarżący w orzeczeniach Komisji Lekarskich obu instancji został uznany za niezdolnego do służby w Straży Granicznej. Jak wynika z uzasadnień orzeczeń Komisji Lekarskich obu instancji powodem uznania skarżącego za niezdolnego do służby było rozpoznane u skarżącego "nadciśnienie tętnicze", które należy do schorzeń powodujących u kandydatów niezdolność do służby w Straży Granicznej i kategorię N - § 47 załącznika do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Biurze Ochrony Rządu (Dz. U. z 2014 r., poz. 1898). Zgodzić się należy ze skarżącym, iż powyższe decyzje w uzasadnieniu swoich orzeczeń poprzestały jedynie na lakonicznym stwierdzeniu, iż istniejące schorzenia powodują niezdolność skarżącego do służby w Straży Granicznej, bez jego szerszego uzasadnienia. Tymczasem jak stanowi art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, orzeczenia komisji lekarskich, które ustalają trwałą lub całkowitą niezdolność do służby uzasadnia się szczegółowo. Niezależnie od stwierdzonych powyżej uchybień w zakresie braku szczegółowego uzasadnienia orzeczeń Komisji Lekarskich obu instancji należy dodatkowo zwrócić uwagę, iż w toku postępowania przed Wojewódzką Komisją Lekarską MSW w B. doszło do naruszenia przepisu art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. Zgodnie z tym przepisem orzeczenie komisji lekarskiej I instancji powinno być doręczone badanemu oraz podmiotowi kierującemu do komisji lekarskiej. Zgodnie z kolei z przepisem art. 42 ust. 1 tej ustawy od orzeczenia komisji lekarskiej I instancji osobie badanej lub podmiotowi kierującemu tę osobę do komisji lekarskiej w celu wydania orzeczenia, przysługuje odwołanie. Zatem orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSW w B. powinno być doręczone zarówno badanemu, jak i [...] Oddziałowi Straży Granicznej w B., jako podmiotowi kierującemu, któremu w świetle powyższej regulacji przysługiwał status strony w tym postępowaniu orzeczniczym. Tymczasem, jak wynika z pisma procesowego organu z dnia 21 marca 2016 r. orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSW w B. z dnia [...] lutego 2015 r. nie zostało doręczone podmiotowi kierującemu. Tym samym podmiotowi kierującemu uniemożliwiono udział w postępowaniu przed Okręgową Komisją Lekarską MSW z siedzibą przy Komendzie Głównej Straży Granicznej, co stanowi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Nadto co wynika z również z ww. pisma organu również orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] marca 2015 r. nie zostało doręczone podmiotowi kierującemu. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 47 ust. 3 ustawy do postępowania odwoławczego prowadzonego przez Centralną Komisję Lekarską stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed rejonowymi komisjami lekarskimi. Mając powyższe ustalenia na względzie Sąd wyeliminował z obrotu prawnego zarówno zaskarżone orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej MSW, jak i utrzymane nim w mocy orzeczenie Komisji I instancji. Rozpoznając ponownie sprawę orzekające w sprawie Komisje powinny uwzględnić powyższe wskazania poczynione przez Sąd i w toku ponownego postępowania orzeczniczego uzasadnić swoje rozstrzygnięcia zgodnie z wymogami art. 39 ust. 5 ustawy o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. W przypadku natomiast, gdyby doszło do ponownego zaskarżenia przez orzekanego orzeczenia Komisji I instancji, Centralna Komisja Lekarska przy wydawaniu swojego rozstrzygnięcia powinna mieć na względzie treść przepisu art. 47 ust. 1 ww. ustawy, który określa zamknięty katalog rozstrzygnięć, jakie mogą być wydane przez tę Komisję, gdyż rozstrzygniecie wydane w niniejszej sprawie przez Okręgową Komisję Lekarską MSW z siedzibą przy Komendzie Głównej Straży Granicznej jako organ odwoławczy nie mieściło się w powyższym katalogu. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.