II SA/Wa 1910/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędziowie WSA Anna Mierzejewska (spr.), Jacek Fronczyk, Protokolant Bogumiła Kobierska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego 1. oddala skargę 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. K. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek od towarów i usług w wysokości 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. wydaną na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353) odmówił M. S. przyznania prawa do renty specjalnej. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że zgodnie z art. 82 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Prezes Rady Ministrów, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Przyznanie lub odmowa przyznania emerytury lub renty na podstawie tego upoważnienia ma charakter uznaniowy. Przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia socjalnego sytuacja bytowa brana jest pod uwagę, jednak nie stanowi jedynego kryterium przyznania tych świadczeń. Świadczenie specjalne może być przyznane osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej o ile w sprawie zajdą też inne okoliczności, wskazujące na jej szczególny charakter. Mogą to być m. in. wybitne osiągnięcia w jakiejś dziedzinie kultury lub sportu lub szczególne zdarzenia losowe. Organ odmawiając przyznania tego świadczenia wskazał, że okoliczności wynikające z uzasadnienia wniosku i nadesłane dokumenty nie dają podstaw do przyznania renty specjalnej. Pismem z dnia 23 sierpnia 2006 r. M.S. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, jednak Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] września 2006 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] sierpnia 2006 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że każdy składany wniosek o przyznanie renty specjalnej jest wnikliwie rozpatrywany i oceniany pod kątem występowania okoliczności mogących uzasadnić potraktowanie sprawy w sposób szczególny. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie świadczenia specjalnego M.S. podała, że urodziła się w [...]. Obecnie znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i życiowej. W [...] jej mąż przeszedł udar. [...], w [...] usunięto mu[...] z powodu choroby nowotworowej, a w [...]. przeszedł operację [...]. Podkreśliła, że jest zmuszona opiekować się chorym mężem i nie może podjąć pracy zawodowej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z nadesłanych informacji i dokumentów wynika, że wnioskodawczyni jest osobą całkowicie zdolną do podjęcia zatrudnienia. Z dokumentów nie wynika, aby M. S. zmuszona była do rezygnacji z pracy zawodowej w związku z koniecznością zapewnienia opieki mężowi. Wnioskująca nie pracowała zawodowo już od roku 1995 r., a w roku 1997 przestała rejestrować się jako osoba bezrobotna, poszukująca pracy a mąż uznany został za osobę całkowicie niezdolną do pracy i do samodzielnej egzystencji orzeczeniem z dnia 2 marca 2000 r. Organ podkreślił, że wnioskodawczyni przez wiele lat przed chorobą męża pozostawała, jak i obecnie, na utrzymaniu męża Wobec powyższych okoliczności z materiału dowodowego nie wynika, aby spełnione były przesłanki dla przyznania M. S. renty specjalnej. Wnioskodawczyni jest całkowicie zdolna do podjęcia zatrudnienia, a w sprawie nie zostały wykazane i udokumentowane żadne okoliczności wskazujące na jej szczególny charakter. Okoliczności takiej nie stanowi choroba współmałżonka powodująca konieczność zapewnienia mu opieki. Niewątpliwie trudna sytuacja bytowa nie stanowi podstawy do przyznania świadczenia z ubezpieczenia społecznego w szczególnym trybie. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie. W skardze M.S. wniosła o uchylenie decyzji uznając, że decyzja narusza przepisy prawa materialnego przez błędną ich wykładnię a ponadto zarzuca sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego. Podkreśliła również swoją trudną sytuację materialną i życiową. Wskazała również, że z powodu choroby męża stracili firmę, która dawała im zatrudnienie. Prezes Rady Ministrów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w decyzjach. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje rozstrzygniecie zapadłe w sprawie z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami dotyczącymi postępowania. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialną tej decyzji stanowi przepis art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r., Nr 39, poz. 353 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. A zatem decyzja wydana przez organ na podstawie tego artykułu ma charakter uznaniowy. Uznanie stwarza organowi administracji publicznej możliwość działania na własną odpowiedzialność, jakkolwiek na podstawie upoważnienia udzielonego przez ustawodawcę. Uznaniowy charakter decyzji nie wyklucza wprawdzie samo przez się jej sądowej kontroli, ale oznacza, iż kontrola ta sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, zarówno przepisów szczególnych, jak i zasad ogólnych określonych w rozdziale drugim Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności sąd kontroluje, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli czy nie nosi ona cech dowolności. Badaniu podlega zatem to, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji spełniona została zawarta w art. 7 kpa powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz czy respektowana była konstytucyjna zasada równości wobec prawa. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza kontrolą sądowoadministracyjną. Sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wykraczając poza granice określone w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar. sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracyjnej pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki Sad Administracyjny, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadku stwierdzenia iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. W ocenie Sądu w postępowaniu administracyjnym prawidłowo zebrano materiał dowodowy sprawy, zasięgając informacji odnośnie warunków socjalno-bytowych skarżącej w [...] Urzędzie Wojewódzkim. Zgodnie z art. 82 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych otrzymanie renty specjalnej możliwe jest w sytuacji zajścia szczególnie uzasadnionego przypadku. Ustawodawca nie wprowadził w tym przepisie żadnych innych kryteriów do przyznania tego świadczenia. A zatem muszą istnieć szczególne okoliczności które zgodnie z art. 161 ust. 5 powołanej ustawy wnioskodawca winien stosownie uzasadnić. Przepis nie określa co to mają być za szczególne okoliczności. Tak więc za każdym razem winny być one badane i oceniane w sposób indywidualny. Mogą to być na przykład wybitne niebudzące wątpliwości osiągnięcia w dziedzinie literatury, sztuki czy sportu. Mogą to być również nadzwyczajne, szczególne zdarzenia losowe. Brana jest również pod uwagę sytuacja bytowa, jednakże nie może być ona jedyna przesłanką. Zastąpiłaby wówczas pomoc w ramach pomocy społecznej. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, wyrażonym w zaskarżonej decyzji, że skarżący nie wykazał i nie udokumentował podobnych faktów. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 wyżej powołanej ustawy.