II SA/Wa 1912/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło (spr.), Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, Adam Lipiński, Protokolant Łukasz mazur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2007 r. sprawy ze skargi G.J. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie nabycia tytułu prawnego do zamieszkania w lokalu 1 – uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymana nią w mocy decyzję organu I instancji 2 – zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości 3 – przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata N.S. z Kancelarii Adwokackiej w Warszawie, przy ulicy [...], kwotę 240 złotych (dwieście czterdzieści) oraz kwotę 52,80 złotych (pięćdziesiąt dwa 80/100 złotych) stanowiącą 22 % podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu 4 – zasądza od Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej na rzecz skarżącej G. J. kwotę 200 złotych (dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego "[...]" Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. z dnia [...] lipca 2006r. nr [...], którą to decyzją – wydaną na podstawie art. 105 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 22 czerwca 1995r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t. j.: Dz. U. z 2005r. Nr 41, poz. 398 z późn. zm.) – umorzono postępowanie administracyjne wszczęte w dniu 14 lutego 2006 r. w sprawie wydania decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym na podstawie art. 29 cyt. ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, na rzecz G.J.. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż imiennym nakazem przydziału kwatery w dniu 1 kwietnia 1975 r. lokal mieszkalny nr 4 przy ul. [...] w P., został przydzielony E.J. jako osobna kwatera stała. W nakazie uwzględniono żonę G.J. i córkę. Wyrokiem z dnia 29 stycznia 1979 r. Sąd Rejonowy w P. orzekł rozwód małżonków G. i E.J. W związku z nabyciem przez E.J. uprawnień emerytalnych, decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2002 r. Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w L. stwierdził, iż zachował on uprawnienia do osobnej kwatery stałej na czas nieokreślony. W dniu 9 listopada 2005 r. G.J. wystąpiła z wnioskiem do Burmistrza P. o wymeldowanie jej byłego męża E.J. z pobytu stałego opisanego wyżej lokalu mieszkalnego, z powodu jego niezamieszkiwania w tym lokalu od stycznia 1979 r. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Burmistrz P. orzekł o jego wymeldowaniu z tego lokalu. Wnioskiem z dnia 11 lutego 2006 r. G.J. zwróciła się o "wydanie decyzji administracyjnej stanowiącej podstawę do nabycia tytułu prawnego wynajmowanego lokalu mieszkalnego" w P. przy ul. [...]. Organ wszczął postępowanie w sprawie wydania decyzji o prawie zamieszkiwania wnioskodawczyni w tym lokalu mieszkalnym, w trybie art. 29 cyt. ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych. Przepis ten stanowi, że dyrektor oddziału regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej może, za zgodą Ministra Obrony Narodowej, wydać decyzję o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, na czas oznaczony, innej osobie niż żołnierz służby stałej. Organ zwrócił uwagę, że prawo do lokalu służbowego jest związane ze stosunkiem służby, zaś prawo małżonka jest prawem pochodnym wynikającym ze stosunku rodzinnego. Wniosek G.J. nie ma oparcia w prawie materialnym. Postępowanie wszczęte w trybie art. 29 cyt. ustawy w okolicznościach przedmiotowej sprawy było od początku chybione, ponieważ ewentualne jego zastosowanie byłoby zasadne, gdyby lokal zajmowany nie był obciążony prawem osoby trzeciej – tu byłego małżonka. Fakt niezamieszkiwania byłego żołnierza w przydzielonym lokalu nie jest przesłanką utraty jego "prawa do kwatery" i nie może stanowić podstawy żądania przez byłą małżonkę uregulowania jej praw do tego samego lokalu. Byłoby to jednoznaczne z pozbawieniem żołnierza (emeryta) jego słusznie nabytego prawa. W konkluzji Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wskazał, iż postępowanie wszczęte w trybie art. 29 powołanej ustawy, od początku było bezprzedmiotowe, bowiem okoliczności uniemożliwiające rozpoznanie wniosku w tym trybie, tj. posiadanie lokalu przez E.J., były znane organowi od początku. Wobec tego, iż postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek lub z urzędu musi zakończyć się decyzją rozstrzygającą sprawę co do istoty, bądź w inny sposób kończącą postępowanie w danej instancji, stąd Dyrektor Oddziału Regionalnego "[...]" Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. słusznie umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie G.J. zarzuciła Prezesowi Wojskowej Agencji Mieszkaniowej naruszenie prawa polegające na nieuwzględnieniu prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia 29 stycznia 1979 r., na mocy którego przyznano jej prawo do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Ponadto przedstawiła dotychczasowy przebieg sprawy oraz swoją sytuację rodzinną i mieszkaniową. W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie, w uzasadnieniu powołał się na ustalony stan faktyczny i prawny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozpatrując skargę G.J. pod tym kątem, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż w skardze powołanych. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Procesową przesłanką wydania zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji był przepis art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten stanowi, że gdy postępowanie prowadzone przez organ administracji stało się z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe organ wydaje decyzję o jego umorzeniu. Bezprzedmiotowość postępowania wynikać będzie z kilku różnych przyczyn, które można podzielić na podmiotowe oraz przedmiotowe. Przyczyny te mogą powstać na skutek faktów naturalnych lub na skutek zdarzeń prawnych, a więc m.in. śmierć osoby fizycznej, ustanie bytu prawnego osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej, zmianę tytułu własności rzeczy, jej zniszczenie, zniesienie uprawnień lub obowiązków, uchylenie podstaw prawnych do działania administracji publicznej w formach władczych w określonych sprawach. Bezprzedmiotowe stanie się postępowanie prowadzone przez organ, który nie został uznany za właściwy w sprawie w wyniku rozpoznania sporu kompetencyjnego. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie można mówić o tym, że postępowanie jest bezprzedmiotowe. Postępowanie zostało wszczęte, są strony tego postępowania oraz jego przedmiot, zatem organ administracji zobowiązany jest rozpoznać sprawę i orzec co do istoty sprawy, w której strona jest zainteresowana uzyskaniem decyzji merytorycznej. Wykazywane przez organy okoliczności mogą stanowić o braku przesłanek do uwzględnienia żądania strony, co w ocenie Sądu nie czyni prowadzonego postępowania bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 kpa i nie oznacza, że postępowanie takie nie powinno być prowadzone. Dopiero wynik tego postępowania pozwoli na ocenę zasadności wniosku strony. Przy wydawaniu zaskarżonych decyzji, tak Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, jak i organ I instancji związani byli rygorami procedury administracyjnej. Wynika to wyraźnie z przepisu art. 13 ust. 6 powołanej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych. Prezes WAM oraz Dyrektor Oddziału Regionalnego "[...]" WAM w W. winni przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 kpa), a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organy te były zobowiązane do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 kpa). Powinny wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 kpa) oraz uzasadnić swoje rozstrzygniecie według wymagań określanych w art. 107 § 3 kpa. W niniejszej sprawie organy dopuściły się naruszenia wszystkich tych reguł procesowych w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, czego dowodem są przede wszystkim uzasadnienia obu decyzji. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż wnioskiem z dnia 11 lutego 2006 r. G.J. zwróciła się o "wydanie decyzji administracyjnej stanowiącej podstawę do nabycia tytułu prawnego wynajmowanego lokalu mieszkalnego". Tak sformułowany wniosek może budzić wątpliwości co do tego, czy wnoszącemu rzeczywiście chodzi, jak to przyjął organ I instancji, o wydanie decyzji o prawie zamieszkiwania w tym lokalu, bowiem w uzasadnieniu swego wniosku podała, że jest zainteresowana wykupieniem tego lokalu. W ocenie Sądu, bez usunięcia tych wątpliwości trudno jest przesądzić o faktycznych intencjach wnoszącego podanie. W tej sytuacji organ administracji powinien, zgodnie z art. 64 § 2 kpa, wezwać stronę do usunięcia braków przez dokładne określenie jej żądania zgłoszonego we wniosku z 11 lutego 2006 r. Ponadto zgodnie z art. 107 § 3 kpa uzasadnienie faktyczne i prawne stanowi obowiązkowy składnik każdej decyzji administracyjnej, a braki w tym zakresie stanowią o wadliwości tego aktu. Motywy decyzji powinny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa do rzeczywistej sytuacji faktycznej. W przedmiotowej sprawie uzasadniając swoje decyzje zarówno organ I jak i II instancji wskazał, na brak podstaw prawnych do rozpoznania wniosku zainteresowanej, w trybie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, bowiem przedmiotowy lokal obciążony jest prawem osoby trzeciej – tu byłego małżonka. Jednocześnie zaś stwierdzono, iż wnioskodawczyni posiada prawo do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Powyższe twierdzenia nawzajem się wykluczają, nie można bowiem wykazywać, braku podstaw prawnych do wydania decyzji o prawie do zamieszkiwania w lokalu stwierdzając jednocześnie, iż dany podmiot prawo takie posiada. W takim bowiem przypadku strona może czuć się całkowicie zdezorientowana i niepewna swej sytuacji prawnej. Wyjaśnienia wymaga także kwestia, czy decyzja Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w L. z dnia [...] maja 2002 r. nr [...], którą powołuje organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jako przyczynę stanowiącą podstawę do umorzenia postępowania, weszła do obrotu prawnego. Brak bowiem dowodu, aby decyzję taką otrzymał jej adresat – E.J.. Bezspornym jest bowiem w sprawie, że decyzja adresowana była do E.J. w P., ul. [...], podczas gdy od 1979 roku, pod tym adresem nie przebywał. Rozważenia wymaga nadto kwestia, czy przy wydawaniu wymienionej wyżej decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w L. nie doszło do rażącego naruszenia art. 23 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o Zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 86, poz. 433 ze zm.). Należy podnieść, iż orzeczenie wydawane na podstawie powołanego przepisu, ma przede wszystkim na celu zapewnienie potrzeb mieszkaniowych emeryta. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, w chwili wydawania tej decyzji, E.J. od przeszło 22 lat nie przebywał w lokalu mieszkalnym nr 4 przy ul. [...] w P.. Rozpoznając ponownie sprawę z wniosku G.J. organ dokona wnikliwego i wszechstronnego rozpoznania sprawy, z uwzględnieniem wytycznych sądu zawartych w uzasadnieniu i po dokonaniu ponownej oceny tak zebranego materiału dowodowego wyda decyzję. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póżn. zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.