II SA/Wa 1913/15
PostanowienieWSA w Warszawie2016-04-18
Skład orzekający: Iwona Malicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sprawie dotyczącej ubezpieczeń społecznych, w której strona jest ustawowo zwolniona z kosztów sądowych, należy umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i jednocześnie rozpoznać wniosek o ustanowienie adwokata?Ratio decidendi
W przypadku spraw dotyczących ubezpieczeń społecznych, strona jest ustawowo zwolniona z kosztów sądowych na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. e PPSA. W związku z tym, postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, jako zbędne, powinno zostać umorzone na podstawie art. 249a PPSA. Jednocześnie, zgodnie z art. 262 PPSA, przepisy dotyczące prawa pomocy w zakresie zastępstwa procesowego mają zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, co uzasadnia rozpoznanie wniosku o ustanowienie adwokata, jeśli strona wykaże brak możliwości poniesienia tych kosztów bez uszczerbku dla swojego utrzymania.Stan faktyczny
Skarżąca J. A. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata po tym, jak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił jej skargę na decyzję Prezesa ZUS w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Skarżąca podała, że utrzymuje się z niskiej emerytury, posiada jedynie mieszkanie własnościowe i nie posiada innych oszczędności ani majątku. Organ rozpatrujący wniosek stwierdził, że skarżąca jest ustawowo zwolniona z kosztów sądowych w sprawach ubezpieczeń społecznych, co uzasadnia umorzenie postępowania w tym zakresie.Rozstrzygnięcie
1. Przyznano J. A. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. 2. Umorzono postępowanie w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2016 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. A. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: 1. przyznać J. A. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, 2. umorzyć postępowanie w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 stycznia 2016 r. oddalił skargę J. A. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Skarżąca po otrzymaniu odpisu nieprawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.
We wniosku podała, że pozostaje sama w gospodarstwie domowym, a utrzymuje się z emerytury, która po potrąceniu należności egzekwowanych na mocy tytułu wykonawczego w kwocie 302,99 zł, do wypłaty wynosi 721,90 zł. Nadto oświadczyła, że oprócz mieszkania własnościowego o powierzchni 35,9 m2, na które otrzymuje dodatek mieszkaniowy w wysokości 66,27 zł, nie posiada żadnego majątku ani oszczędności.
Do wniosku została dołączona kserokopia decyzji ZUS Oddział w [...] z dnia [...] marca 2016 r. o waloryzacji emerytury oraz zawiadomienia o wysokości czynszu z dnia [...] stycznia 2016 r.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:
Należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie skarżąca, stosownie do treści art. 239 § 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Skarżąca przedmiotowy wniosek złożyła w sprawie dotyczącej ubezpieczeń społecznych, dlatego zgodnie z art. 249a powołanej ustawy, jeżeli (...) rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Skoro zatem strona w tej sprawie jest zwolniona z ustawy z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych, to postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, jako zbędne, należało umorzyć.
Natomiast zgodnie z art. 262 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, mają odpowiednie zastosowanie do stron, korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Stosownie zaś do art. 245 § 1 i 3 tej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie częściowym i obejmować tylko ustanowienie adwokata. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Jak wynika ze złożonego wniosku oraz akt administracyjnych, skarżąca utrzymuje się z emerytury, która po potrąceniu egzekwowanych należności wynosi 721,90 zł. Opłaty za mieszkanie od dnia [...] stycznia 2016 r. wynoszą 263,59 zł. Skarżąca otrzymuje dodatek mieszkaniowy w kwocie 66,27 zł. Oznacza to, że na codzienne utrzymanie pozostaje stronie około 500 zł miesięcznie. W konsekwencji należy stwierdzić, że strona wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie.
Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 262, art. 249a i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło