II SA/Wa 1914/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędziowie Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska (sprawozdawca), Protokolant Mateusz Rogala, asystent sędziego, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie przymusowego wykwaterowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata K. L. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o 23% podatku od towarów i usług stanowiącą kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć zł dwadzieścia groszy) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...], którą to decyzją zarządzono przymusowe wykwaterowanie W. S., M. S. i K. S. w trybie art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.) z lokalu mieszkalnego nr [...], obejmującego 3 pokoje, kuchnię, łazienkę, przedpokój oraz pomieszczenia przynależne o powierzchni użytkowej podstawowej 38,03 m2 i powierzchni użytkowej 55,10 m2. W motywach uzasadnienia organ wyjaśnił, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 38 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, który stanowi, że w stosunku do osób niebędących żołnierzami służby stałej, które nie uiszczają pełnych opłat za używanie lokalu lub pełnych opłat pośrednich z tytułu zajmowanego lokalu mieszkalnego przez łączny okres dłuższy niż trzy miesiące, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji zarządza przymusowe wykwaterowanie w trybie art. 45 ustawy. Jednocześnie wyjaśnił, że w art. 45 ustawodawca określił kategorię osób, wobec których nie można zarządzić przymusowego wykwaterowania, tj. kobiety w ciąży, małoletniego, niepełnosprawnego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362) lub ubezwłasnowolnionego oraz sprawującego nad taką osobą opiekę i wspólnie z nią zamieszkałego, obłożnie chorego – osobę, która dysponuje dokumentem urzędowym lub zaświadczeniem lekarskim stwierdzającym stan zdrowia, w którym chory bez narażenia życia lub zdrowia nie może prowadzić normalnej egzystencji, a w szczególności nie jest zdolny do podjęcia żadnej pracy, wydanym nie wcześniej niż 1 miesiąc przed wykonywaniem przymusowego wykwaterowania, emeryta lub rencisty spełniającego kryteria do otrzymywania świadczenia z pomocy społecznej. Organ wskazał, że strony postępowania zostały poinformowane o przesłankach, o których mowa w art. 45 ust. 3 powołanej ustawy, wyłączających tryb przymusowego wykwaterowania wobec osób wymienionych przez ustawodawcę, i pouczone zostały o przysługującym im prawie czynnego udziału w postępowaniu, z jednoczesnym wezwaniem do przedstawienia dokumentów potwierdzających istnienie przesłanek uniemożliwiających prowadzenie postępowania w trybie administracyjnym. Strony pouczono także o obowiązku zawiadomienia organu administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu, w razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem wywoła skutek prawny w postaci tzw. domniemania doręczenia. Organ podał, że W. S. pomimo dwukrotnego awizo pozostawionego przez Urząd Pocztowy [...], kierowanej do niego korespondencji nie podjął, również K. S. pomimo dwukrotnego awizo pozostawionego przez Urząd Pocztowy [...], korespondencji nie podjęła w terminie. Dlatego też, zgodnie z art. 44 kpa, doręczenie uznał za skutecznie dokonane. Organ wyjaśnił, że w celu zbadania i ustalenia, czy w stosunku do osób określonych w decyzji nie zachodzą przesłanki z art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], do Powiatowego Urzędu Pracy w [...], do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] i do Wojskowego Biura Emerytalnego w [...], kierując stosowne wnioski. Na ich podstawie (k-13, 66, 47, 49, 48,46 akt administracyjnych) stwierdził, że osoby, które decyzja obejmuje nie należą do osób, o których mowa w art. 45 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o zakwaterowaniu (...). Stwierdził również, iż nie są to osoby niepełnosprawne w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362) lub ubezwłasnowolnionymi oraz sprawującymi nad taką osobą opiekę (art. 45 ust. 3 pkt 3 przywołanej ustawy o zakwaterowaniu SZ RP). Organ podał też, że osoby, których decyzja dotyczy, nie są osobami obłożnie chorymi – tj. stosownie do art. 45 ust. 3 pkt 4 ustawy, osobami, które dysponują dokumentem urzędowym lub zaświadczeniem lekarskim stwierdzającym stan zdrowia, w którym chory bez narażenia życia lub zdrowia nie może prowadzić normalnej egzystencji, a w szczególności nie jest zdolny do podjęcia żadnej pracy, wydanej nie wcześniej niż 1 miesiąc przed wykonaniem przymusowego wykwaterowania. W uzasadnieniu wskazano, że zadłużenie z tytułu zaległych opłat za przedmiotowy lokal (na dzień 31 maja 2010 r.) wynosi 59.347,85 zł. Tytuł prawny do lokalu posiada W. S., który w lokalu nie zamieszkuje. Na pobyt stały zameldowane są w lokalu M. S., K. S. i małoletni K. S. urodzony w dniu [...] listopada 1992 r., którzy faktycznie lokal zamieszkują. W. S. posiadający tytuł do lokalu pobiera świadczenie emerytalne w kwocie 1.332,72 brutto, które obciążone jest alimentami i wierzytelnościami komorniczymi. M. S. zatrudniona na stałe jako pracownik wojska pobiera wynagrodzenie ze stosunku pracy w kwocie 2.372,50 zł brutto. Dodatkowo otrzymuje alimenty w wysokości 600,00 zł miesięcznie. Pełnoletnia K. S. nie figuruje w rejestrze osób bezrobotnych i nie jest zgłoszona do ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego. W konsekwencji, uznając, że W. S., M. S. i K. S. nie mieszczą się w kategorii osób wymienionych w art. 45 ust. 3 pkt 1-5 ustawy o zakwaterowaniu SZ RP, wobec których nie można zastosować trybu egzekucji administracyjnej w sprawie przymusowego wykwaterowania na podstawie art. 38 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu (...), orzekł o przymusowym wykwaterowaniu W. S., M. S. i K. S. Wyjaśnił, że w stosunku do małoletniego K. S., zostanie skierowany pozew do sądu zgodnie z art. 45 ust. 3 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Z uwagi na treść art. 26 k.c. powództwo takie nie będzie mogło być uwzględnione w sytuacji, gdy nie ma decyzji o wykwaterowaniu rodziców, gdyż miejsce zamieszkania małoletnich dzieci jest pochodną miejsca zamieszkania rodziców. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M. S. do tutejszego Sądu. Skarga została wniesiona na formularzu PPF. Skarżąca wnosiła o "zawieszenie decyzji na okres jednego roku". Wyjaśniała, że jest samotną matką dwójki dzieci. Podnosiła, że syn K. jest małoletnim, który w 2012 r. skończy naukę w technikum i zgodnie z art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu organ winien skierować wniosek do sądu powszechnego o uprawnienie do lokalu socjalnego. Skarżąca stwierdziła, że jako osobie sprawującej władzę rodzicielską jej również przysługuje prawo do lokalu socjalnego. Wyjaśniała, że jej pełnoletnia córka uczy się w wieczorowej szkole i nie pracuje zawodowo. Twierdziła, że zadłużenie mieszkania, którego najemcą jest jej były mąż powstało jeszcze przed jego przejściem na emeryturę. Wyjaśniła, że zadłużenie mieszkania rosło z uwagi na jej ciężką sytuację materialną. Podnosiła, że zwracała się po rozwodzie do WAM o przydzielenie mniejszego lokalu, bo opłaty za czynsz i media przekraczają jej miesięczny budżet. Skarżąca wskazała również, że od 25 lat jest pracownikiem wojska i starała się polubownie spłacić zadłużenie "będące jeszcze wspólnym długiem z okresu małżeństwa". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Na wniosek skarżącej Sąd, postanowieniem z dnia 17 października 2011 r., przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy (wobec zmiany przepisów prawa), iż postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte w dniu 6 grudnia 2007 r. Stosownie do art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 28, poz. 143), do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy w brzmieniu dotychczasowym. A zatem rozpoznania przedmiotowej sprawy, pomimo wejścia w życie zmian w ustawie o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, należało dokonać w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie wszczęcia niniejszego postępowania. Zgodnie z art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (t.j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 z późn. zm.), w stosunku do osób niebędących żołnierzami służby stałej, które nie uiszczają pełnych opłat za używanie lokalu lub pełnych opłat pośrednich z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego przez łączny okres dłuższy niż trzy miesiące, Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej zarządza przymusowe wykwaterowanie w trybie art. 45 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższy przepis, poprzez użycie w nim sformułowania "zarządza", oznacza, że w sytuacji spełnienia przesłanek w nim zawartych organ jest zobowiązany do zarządzania przymusowego wykwaterowania w trybie art. 45 ustawy o zakwaterowaniu. W niniejszej sprawie bezsporne i niekwestionowane było, że skarżąca nie uiszcza pełnych opłat za używanie i zajmowanie lokalu przez okres dłuższy niż trzy miesiące. Nie kwestionuje, iż zadłużenie to stanowi kwotę prawie 60.000 PLN (59.347,85 zł na dzień 31 maja 2010 r.). Jednocześnie bezsporne jest, iż ani skarżąca, ani osoby objęte decyzją nie należą do kategorii osób, o których mowa w art. 45 ust. 3 ww. ustawy, wobec których nie można zarządzić przymusowego wykwaterowania, tj.: nie jest kobietą w ciąży (art. 45 ust. 3 pkt 1), małoletnim (art. 45 ust. 3 pkt 2), niepełnosprawnym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 i Nr 99, poz. 1001 i Nr 273, poz. 2703), ubezwłasnowolnionym. Nie sprawuje opieki i nie zamieszkuje wspólnie (art. 45 ust. 3 pkt 3) z osobą obłożnie chorą, która dysponuje dokumentem lub zaświadczeniem lekarskim stwierdzającym stan zdrowia. Nadto w stosunku do osób objętych decyzją nie zaistniały w sprawie przesłanki z art. 45 ust. 3 pkt 4 oraz art. 45 ust. 3 pkt 5, uprawniające do otrzymania lokalu socjalnego od gminy. Wskazać należy, iż skarżąca nie jest osobą obłożnie chorą – tj. stosownie do wskazanej normy prawnej, osobą, która dysponuje dokumentem urzędowym lub zaświadczeniem lekarskim stwierdzającym stan zdrowia, w którym chory bez narażenia życia lub zdrowia nie może prowadzić normalnej egzystencji, a w szczególności nie jest zdolny do podjęcia żadnej pracy, wydanym nie wcześniej niż 1 miesiąc przed wykonywaniem przymusowego wykwaterowania. Zebrany materiał dowodowy w rozpatrywanej sprawie nie uprawdopodabnia faktu potwierdzającego ww. okoliczności. Skarżąca w toku postępowania przed organem pierwszej instancji nie przedstawiła żadnych zaświadczeń lekarskich, które potwierdzałyby jej stan zdrowia lub członków rodziny, potwierdzałyby prowadzenie postępowania, które zmierza do orzeczenia grupy inwalidzkiej określającej jednocześnie stan zdrowia, w którym chory bez narażenia życia lub zdrowia nie może prowadzić normalnej egzystencji, a w szczególności nie jest zdolny do podjęcia żadnej pracy, czy też zmierzającego do znaczącej poprawy zdrowia (długotrwałe leczenie szpitalne, operacje, rehabilitacja, itp.). W sprawie bezsporne też jest, iż tytuł prawny do przedmiotowego lokalu posiada były mąż skarżącej – W. S., aktualnie emeryt wojskowy. Rozwód między małżonkami orzeczono w 2003 r. Bezsporny też jest fakt, że zadłużenie z tytułu opłat za lokal mieszkalny wynosi 59.347,85 zł. Okoliczność, iż skarżąca nie uiszcza opłat z tytułu zajmowanego i używanego lokalu jest bezsporna. Reasumując, zasadnie organ uznał, iż w sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 38 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych. Z powyższych względów uznać należało, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Odnosząc się do zarzutów skargi, stwierdzić należy, iż małoletni K. S. ur. [...] listopada 1992 r. (małoletni w dacie wszczęcia postępowania) nie został objęty nakazem wykwaterowania, orzeczonym przedmiotową decyzją. W tym zakresie organ podaje, iż skieruje pozew do sądu powszechnego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa do lokalu socjalnego. Nie można było zgodzić się z zarzutem skarżącej, iż jej również przysługuje prawo do lokalu socjalnego z uwagi na sprawowanie opieki nad małoletnim. Tryb art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych takiego uprawnienia nie przewiduje. Nie można również było pozytywnie rozpoznać wniosku skarżącej o "zawieszenie decyzji na okres jednego roku", bowiem przepisy prawne takiej możliwości nie przewidują. Wyjaśnić też należy, iż kwestia przydzielenia mniejszego lokalu, adekwatnego do potrzeb i możliwości finansowych skarżącej, nie mieści się w granicach przedmiotowej sprawy, a zatem Sąd w tym zakresie, na tym etapie postępowania nie może zająć stanowiska w tej kwestii. Na koniec wskazać należy, iż po zmianie stanu prawnego (zmiana z dnia 1 lipca 2010 r. Dz. U. z 2010 r. Nr 28, poz. 142) art. 38 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych stanowi, że w sytuacji nieuiszczania opłat za okres dłuższy niż 3 miesiące organ uchyla decyzję o przydziale dotychczasowego lokalu i przydziela lokal mieszkalny o powierzchni użytkowej podstawowej mniejszej od przysługującej. Na podstawie art. 38 ust. 2 organ może po uregulowaniu zaległości odstąpić od przekwaterowania. W rozpatrywanej sprawie, co już podkreślono, postępowanie zostało wszczęte przed ww. zmianą art. 38 i na mocy przepisu przejściowego (art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych) do spraw wszczętych i niezakończonych zastosowanie znajdują przepisy dotychczasowe. Powyższa zmiana obrazuje intencje ustawodawcy w kierunku przydziału lokali o mniejszej powierzchni w sytuacji zaległości w opłatach za używanie lokalu. Wobec faktu, iż wszczęcie niniejszego postępowania nastąpiło w dniu 6 grudnia 2007 r., pod rządami poprzednio obowiązującego stanu prawnego, nawet uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji nie skutkowałoby tym, iż ponownie rozpoznając sprawę, organ mógłby zastosować przepis art. 38 w brzmieniu po zmianie ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. Reasumując stwierdzić należy, iż stan prawny obowiązujący w dacie wszczęcia przedmiotowego postępowania był i jest wiążący dla organu i dla oceny legalności zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.