II SA/Wa 1914/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędziowie WSA Adam Lipiński (spr.), Danuta Kania, Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2016 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] października 2015 r. działając na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, utrzymał w mocy swoją poprzedzającą decyzję z dnia [...] sierpnia 2015 r. o odmowie przyznania A. W. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 2015 r. organ wskazał na treść art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 748), regulującej przesłanki przyznania świadczeń w drodze wyjątku. Komisja lekarska ZUS orzeczeniem z dnia [...] lipca 2015 r. ustaliła, iż A. W. jest trwale częściowo niezdolny do pracy od dnia [...] listopada 2010 r. Organ podkreślił, iż jest związany tym orzeczeniem. W okresie od dnia [...] sierpnia 1995 r. do dnia [...] grudnia 2001 r. przyznano rentę z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym. Organ ustalił, iż zainteresowany na przestrzeni 59 lat życia udokumentował łącznie 18 lat, 11 miesięcy i 21 dni okresów składkowych. W 10-leciu przypadającym przed dniem powstania niezdolności do pracy (przesuniętym o okres pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy), zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym – zostało udowodnione jedynie 7 miesięcy i 28 dni okresów składkowych. Od dnia [...] stycznia 2002 r., tj. od zaprzestania pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym do chwili obecnej A. W. nie podjął zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. W ocenie organu, niespełnienie warunków do świadczenia na zasadach ogólnych nie było następstwem zdarzeń o charakterze szczególnym, bowiem wobec zainteresowanego, w wyżej wymienionym okresie, nie była orzeczona przez lekarza orzecznika ZUS całkowita niezdolność do pracy. Zatem nie istniały przeciwwskazania, ze względu na stan zdrowia, które uniemożliwiałyby kontynuowanie zatrudnienia, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Pobieranie renty w okresie od dnia [...] sierpnia 1995 r. do dnia [...] grudnia 2001 r. nie jest okolicznością szczególną. Nadto fundamentalną zasadą przyznawania świadczeń na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest całkowita niezdolność do pracy wnioskodawcy. A. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wnosząc o jej uchylenie. W skardze A. W. podniósł, że był ubezpieczony do dnia [...] lutego 1995 r. W okresie od 1995 - 2001 roku był uprawniony do renty z tytułu niezdolności do pracy (decyzją z dnia [...] listopada 1995 r. zostało przyznane prawo do renty inwalidzkiej drugiej grupy do dnia [...] sierpnia 1995 r., a następnie - do dnia [...] grudnia 2001 r. - był uprawiony do renty inwalidzkiej z tytułu całkowitej niezdolności do pracy). Udokumentowane zostało 18 lat, 11 miesięcy i 21 dni łącznych okresów ubezpieczenia. Od dnia [...] listopada 2010 r. miał stwierdzoną częściową zdolność do pracy, a od [...] sierpnia 2013 r. do końca lutego 2014 r. całkowitą niezdolność do pracy, co potwierdzają opinie biegłych z sądów powszechnych (sygnatura: [...], - wyroki w przedmiotowych sprawach znajdują się w aktach ZUS). Zgodnie z orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] lipca 2015 r. jest trwale częściowo niezdolny do pracy od dnia [...] listopada 2010 r. W ocenie skarżącego organ powyższych okoliczności nie wziął pod uwagę, wydając decyzję. A. W. dodał, że od wielu lat choruje z powodu zaburzeń [...] (od 1994 r.) oraz innych schorzeń: [...]. Wcześniej, wiele lat pracował w górnictwie w Kopalni Węgla Kamiennego w [...], co niewątpliwie miało wpływ na jego kondycję zdrowotną. Od listopada 2010 r. stan zdrowia stale się pogarsza. Problemy ze zdrowiem uniemożliwiają mu podjęcie zatrudnienia i stanowią niejako usprawiedliwienie braku aktywności zawodowej. Od wielu lat korzysta z pomocy społecznej. Jego źródło dochodów to zasiłek stały (393,74 zł miesięcznie) oraz dodatek mieszkaniowy (148,26 zł miesięcznie). Dochody te nie zapewniają mu godziwego bytu, co również prowadzi do wykluczenia społecznego. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił, iż w latach 2002-2010 skarżący nie pracował ani nie wykonywał działalności objętej ubezpieczeniem, pomimo, iż w okresie tym nie orzeczono wobec niego nawet częściowej niezdolności do pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.) ubezpieczonym, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty i nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Trafnie zatem organ odmówił przyznania świadczenia, albowiem z treści ustawy – wyżej omówiony przepis art. 83 ust. 1 - skarżący nie należy do kręgu osób uprawionych do świadczenia w drodze wyjątku - nie jest całkowicie niezdolny do pracy. W myśl art. 14 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia daty powstania niezdolności do pracy dokonuje lekarz orzecznik ZUS w formie orzeczenia. Zgodnie z art. 14 ust. 3 ustawy podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w powyższej ustawie, do których prawo uzależnione jest od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji, stanowi orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej. Komisja lekarska ZUS orzeczeniem z dnia [...] lipca 2015 r. ustaliła, iż A. W. (urodzony w 1955 roku) jest trwale częściowo niezdolny do pracy od dnia [...] listopada 2010 r. Zatem orzeczenie to wyłączyło skarżącego z grona osób uprawnionych do świadczenia w drodze wyjątku. Skarżący nie spełniał jednej z obligatoryjnych przesłanek warunkujących przyznanie przedmiotowego świadczenia. Organ był związany powyższym orzeczeniem. Dlatego, wobec jednoznacznej treści powyższego orzeczenia, nie było potrzeby badania przez organ zaistnienia w niniejszej sprawie szczególnych okoliczności. Z tej też przyczyny zarzuty podniesione w skardze nie mają w sprawie żadnego znaczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się, aby zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz decyzja ją poprzedzająca posiadały wady skutkujące ich uchyleniem albo stwierdzeniem nieważności i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.