II SA/Wa 1918/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska – Jung (spr.), Sędziowie WSA Ewa Pisula – Dąbrowska, Iwona Dąbrowska, Protokolant Elwira Sipak, specjalista, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczniów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości 3. zasądza od [...] Kuratora Oświaty na rzecz M. R. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2011 r. Dyrektor [...] Liceum Ogólnokształcącego [...] skreślił z dniem [...] kwietnia 2011 r. z listy uczniów [...] Liceum Ogólnokształcącego [...] ucznia klasy I F M.R. Podstawę wydania przedmiotowej decyzji stanowiły: art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), § 18 pkt j, § 43 pkt. b, d, e, j, § 44 Statutu Szkoły oraz uchwała Rady Pedagogicznej nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. Decyzja została wydana po zasięgnięciu opinii Samorządu Uczniowskiego [...] Liceum Ogólnokształcącego [...] . W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Szkoły wskazał, że M. R. podczas wyjazdu szkolnego w dniach [...] stycznia 2011 r. w S. spożywał alkohol i palił papierosy na terenie ośrodka. W dniu [...] stycznia 2011 r. został złapany w stanie nietrzeźwym. Powyższy stan został potwierdzony przez kadrę obozu oraz M. R. Czyn ten stał w sprzeczności z zasadami zachowania ucznia [...] Liceum Ogólnokształcącego [...] i stanowił naruszenie Statutu Szkoły. W odwołaniu od powyższej decyzji rodzice ucznia – M. i R. R. zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie prawa polegające na naruszeniu regulaminu ośrodka [...] , poprzez przyjęcie, iż regulamin ten umożliwia usunięcie ucznia naruszającego jego postanowienia z listy uczniów szkoły, w sytuacji gdy z jego postanowień wynika, iż karą za przedmiotowe przewinienie jest wydalenie z placówki (ośrodka) na koszt własny rodziców. Dodatkowo M. i R. R. zarzucili, iż: 1. żaden z przywołanych przez orzekającego przepisów będących podstawą prawną skreślenia nie przewiduje kary skreślenia z listy uczniów, 2. niedopełnienie formalności przez opiekunów w ten sposób, iż nie wezwali oni Policji w celu weryfikacji faktu spożycia alkoholu przez ucznia M. R. podczas wyjazdu szkolnego w dniach [...] stycznia 2011 r. w S., 3. decyzja o skreśleniu ucznia M. R. została podjęta przed upływem terminu do wniesienia odwołania od poprzedniej decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. w sprawie skreślenia z listy uczniów ucznia M. R. Podnosząc te zarzuty skarżący wnieśli, w oparciu o treść art. 138 § 1 pkt 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania. [...] Kurator Oświaty decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., znak: [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż skreślenie z listy uczniów M. R. nastąpiło zgodnie z procedurą, określoną w art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.). Skreślenie ucznia z listy uczniów nastąpiło w drodze decyzji Dyrektora Szkoły, zgodnie z określonymi w Statucie Szkoły przypadkami, na podstawie uchwały Rady Pedagogicznej nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. i po zasięgnięciu opinii Samorządu Uczniowskiego [...] Liceum Ogólnokształcącego [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. Faktycznie nie został przywołany w podstawie prawnej decyzji § 42 ust. 1 lit. e Statutu Szkoły, który stanowi o skreśleniu z listy uczniów za spożywanie alkoholu na terenie szkoły, a także podczas wyjść, wyjazdów i wszelkich form pracy z uczniami organizowanych poza terenem szkoły, jednakże brak podstawy prawnej musi być rzeczywisty, a nie tylko polegający na braku przytoczenia w decyzji przepisu prawa jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 sierpnia 2001 r., I SA 556/00). O braku podstawy prawnej do wydania decyzji można mówić tylko wówczas, gdy nie istnieje przepis prawa, pozwalający regulować daną materię w drodze decyzji administracyjnej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 1999 r., II SA 5540/98). Zdaniem [...] Kuratora Oświaty przepis § 60 Statutu Szkoły stanowi, iż Statut obowiązuje wszystkich członków społeczności szkolnej, w tym uczniów, natomiast przepis § 42 ust. 1 lit. e Statutu formułuje m.in. zakaz spożywania alkoholu na terenie szkoły lub w jej okolicach, a także w czasie wyjść, wyjazdów i wszelkich form pracy z uczniami organizowanych poza budynkiem szkoły. Ponadto, brak jest podstaw do twierdzenia, iż wyjazd był organizowany przez osoby prywatne. Rodzice ucznia uczestniczącego w obozie narciarskim w S. w dniach od [...] stycznia 2011 r. podpisali Kartę uczestnika obozu narciarskiego, w której znajdują się warunki uczestnictwa w obozie organizowanym przez [...] Liceum Ogólnokształcące. Regulamin obozu nie zawiera wprawdzie zapisu, dotyczącego skreślenia z listy uczniów za spożywanie alkoholu w czasie jego trwania, ale w tym wypadku ucznia [...] Liceum Ogólnokształcącego obowiązują zapisy Statutu, w tym także cytowany przepis § 42 ust. 1 lit. e Statutu Szkoły, który określa możliwość skreślenia z listy uczniów za spożywanie alkoholu podczas wyjazdów organizowanych przez Szkołę oraz § 35 lit. h, który nakłada na ucznia Liceum obowiązek podporządkowania się m.in. zakazowi spożywania alkoholu. Potwierdzenie faktycznego stanu rzeczy, dotyczącego organizacji przez [...] Liceum Ogólnokształcące obozu narciarskiego w S. w dniach od [...] stycznia 2011 r., a co za tym idzie - określenie ww. imprezy jako wyjazdu szkolnego, znajduje się m.in. w uzasadnieniu uchwały Rady Pedagogicznej nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., uzasadnieniu decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2011 r. w sprawie skreślenia ucznia z listy uczniów oraz w wyciągu z protokołu nr [...] Rady Pedagogicznej z dnia [...] kwietnia 2011 r. Ponadto przywołana przez skarżących informacja, umieszczona na stronie internetowej Szkoły oraz powołanie się w omawianej sprawie na notatkę służbową z dnia [...] stycznia 2011 r. nie daje podstaw do stwierdzenia, iż był to wyjazd organizowany przez osoby prywatne. Odnosząc się do zarzutu skarżących dotyczącego niedopełnienia formalności przez opiekunów w ten sposób, iż nie wezwali oni Policji w celu weryfikacji faktu spożycia alkoholu przez ucznia M. R., organ uznał, iż z treści notatki służbowej z dnia [...] stycznia 2011 r. wynika, iż po przyznaniu się ucznia do złamania regulaminu opiekunowie powiadomili telefonicznie Dyrektora Szkoły o zaistniałej sytuacji i na polecenie Dyrektora odstąpili od wezwania Policji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. i R. R. zaskarżonej decyzji zarzucili: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, przez błędną interpretację przepisów prawa i ustalenie, iż dyrektor szkoły może podjąć decyzję o niewyzwaniu Policji w celu przeprowadzenia badania alkomatem w sytuacji podejrzenia spożywania przez uczniów alkoholu; 2. naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.), poprzez przyjęcie, iż zaskarżona decyzja Dyrektora nie posiada braków formalnych; 3. błędne ustalenia faktyczne, poprzez wybiórcze rozpatrzenie materiału dowodowego, m.in. poprzez uznanie, iż oświadczenia opiekunów oraz notatka służbowa potwierdza to, iż M. R. był w stanie nietrzeźwości, chociaż nie przeprowadzono badania alkomatem, na co rodzice wyrazili zgodę. "Tym samym nie można stwierdzić, że syn był w stanie nietrzeźwości, tym bardziej, że jak wynika ze sporządzonej notatki na karcie obozowej, zdarzenie ma mieć miejsce dopiero w dniu [...].11.2011 r."; 4. naruszenie przepisów prawa poprzez uznanie, iż nie zachodzi w niniejszej sprawie naruszenie art. 106 k.p.a., gdyż nie zachodziła potrzeba powiadomienia skarżącego o zwróceniu się przez Dyrektora do Samorządu Uczniowskiego o opinię w sprawie skreślenia z listy uczniów; 5. naruszenie przepisów prawa, poprzez nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu, m.in. naruszenie przez Dyrektora § 43 pkt g Statutu Szkoły. Ponadto Skarżący zarzucili, iż: 6. wyjazd nie był wyjazdem szkolnym według obowiązujących przepisów, a tym samym nie mają w niniejszej sprawie zastosowania przepisy ustawy o systemie oświaty, a tym samym Dyrektor nie mógł wydać decyzji o skreśleniu ucznia z listy; 7. rażąco naruszono prawo, poprzez podwójne ukaranie M. R. za rzekome i nieudowodnione przewinienie tj. wydalenie ucznia z obozu oraz skreślenie z listy uczniów. Mając na względzie wskazane zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę [...] Kurator Oświaty wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej w skrócie: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 p.p.s.a., zarzutami i wnioskami skargi, uznał, iż zaskarżona, jak i utrzymana nią w mocy decyzja Dyrektora [...] Liceum Ogólnokształcącego [...] narusza prawo. Zgodnie z art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572), dyrektor szkoły lub placówki może, w drodze decyzji, skreślić ucznia z listy uczniów w przypadkach określonych w statucie szkoły lub placówki. Skreślenie następuje na podstawie uchwały rady pedagogicznej, po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego. Z kolei § 42 pkt e Statutu [...] Liceum Ogólnokształcącego [...] stanowi, iż uczeń może być skreślony z listy uczniów za korzystanie z wyrobów tytoniowych, spożywanie alkoholu lub zażywanie środków psychoaktywnych na terenie szkoły lub w jej okolicach, a także w czasie wyjść, wyjazdów i wszelkich form pracy z uczniami organizowanych poza budynkiem szkoły. Przy czym skreślenie z listy uczniów jest wymienione w Statucie jako kara najsurowsza (§ 39 pkt 1 f). Z użytego zarówno w przepisie art. 39 ust. 2 ustawy o systemie oświaty jak i w powołanym paragrafie sformułowania "może (...) skreślić" wynika, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ decyzyjny posiada swobodę działania i możliwości wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona. Sąd może tylko badać, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc, czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy. Okoliczność ta nakłada także na organ szczególny obowiązek wnikliwego uzasadnienia przesłanek, jakimi organ kierował się wybierając właśnie taki sposób załatwienia sprawy oraz pełnego i wyczerpującego przeprowadzenia postępowania dowodowego celem zgromadzenia materiału dowodowego dającego podstawy do rozstrzygnięcia sprawy. W rozpoznawanej sprawie organ dopuścił się naruszenia dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a., w szczególności w zakresie odnoszącym się do braku szczegółowej argumentacji, która legła u podstaw zastosowania najsurowszego z katalogu kar. Organ I instancji nie wyjaśnił, dlaczego uznał, iż zastosowanie wobec M. R. kary najsurowszej jest w tym wypadku uzasadnione. Nie wyjaśnił, z jakich przyczyn uznał, iż którakolwiek z kar łagodniejszych nie będzie karą adekwatną wobec zachowania ucznia. Wskazać należy, zdaniem Sądu, iż jak wynika z protokołu nr [...] Rady Pedagogicznej z dnia [...] kwietnia 2011 r., wychowawca ucznia – T. G. – przedstawiła pozytywną opinię dotyczącą nauki i zachowania M. R. w szkole. Nadto Samorząd Uczniowski [...] Liceum Ogólnokształcącego [...] w swojej opinii również wskazał, iż jest to pierwsze przewinienie ucznia, które miało miejsce poza terenem szkoły, jednocześnie wnioskując o ukaranie go karą nagany. Podkreślić przy tym należy, iż niewątpliwym jest, iż uczeń w dniu [...] stycznia 2011 r. był pod wpływem alkoholu i palił papierosy na terenie ośrodka łamiąc w ten sposób regulamin wyjazdu. Nie można wykluczyć, że jednorazowe, rażąco negatywne zachowanie ucznia, w kontekście powołanych regulacji prawnych, może skutkować skreśleniem go z listy uczniów, jednak koniecznym jest wówczas szczegółowe uzasadnienie takiej decyzji, w tym wyjaśnienie, dlaczego dotychczasowe zachowanie ucznia, dobra opinia o nim wychowawcy oraz Samorządu Uczniowskiego, nie mają wpływu na zmianę takiej decyzji. Decyzja Dyrektora Szkoły nie zawiera powyższych elementów. Natomiast decyzja organu II instancji, co wynika z jej uzasadnienia, ogranicza się jedynie do ustosunkowania się przez [...] Kuratora Oświaty do zarzutów zawartych w odwołaniu. Zaskarżona decyzja nie zawiera uzasadnienia, z jakich przyczyn [...] Kurator Oświaty uznał, iż wymierzona kara skreślenia z listy uczniów jest adekwatna do zachowania ucznia i co przemawia za jej zastosowaniem. Za niezasadne natomiast należy uznać zawarte w skardze zarzuty dotyczące niedopełnienia formalności przez opiekunów w ten sposób, iż nie wezwali oni Policji w celu weryfikacji faktu spożycia alkoholu przez M. R. Z treści notatki służbowej z dnia [...] stycznia 2011 r. jasno wynika, iż po przyznaniu się ucznia do złamania regulaminu opiekunowie powiadomili telefonicznie Dyrektora Szkoły o zaistniałej sytuacji i na podstawie polecenia Dyrektora odstąpili od wezwania Policji. Bezsporne jest również, co wynika z Karty uczestnika obozu narciarskiego, w której znajdują się warunki uczestnictwa w obozie organizowanym przez [...] Liceum Ogólnokształcące, iż organizatorem tego wyjazdu było [...] Liceum Ogólnokształcące [...]. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku oparto o treść art. 152 powołanej wyżej ustawy.