II SA/Wa 1924/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska (spr.), Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak, Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2010 r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku S. C. z dnia [...] kwietnia 2009 r. o przyznanie emerytury w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), odmówił przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu podał, że na podstawie art. 83 ww. ustawy, ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nie przekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Warunki określone w wyżej cytowanym przepisie muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Z dokumentacji znajdującej się w aktach emerytalno – rentowych wynika, że skarżąca nie osiągnęła, określonego przepisami obowiązującej ustawy, wieku emerytalnego wynoszącego dla kobiet 60 lat. Dalej organ wskazał, że fakt, iż nie osiągnęła wymaganego wieku, nie stanowi przesłanki do przyznania emerytury w drodze wyjątku, ponieważ nie jest to szczególna okoliczność, która uniemożliwia nabycie w przyszłości prawa do emerytury w trybie zwykłym. Przy rozpatrywaniu wniosku ocenie podlegała również sytuacja materialna wnioskodawcy, z tym, że nie może ona stanowić jedynego kryterium, od którego zależy przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. We wniosku do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 sierpnia 2009 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu administracji i podała, że jej stan zdrowia znacznie się pogorszył. Ponadto podkreśliła swoją bardzo trudną sytuację materialną. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] lipca 2009 r. i w uzasadnieniu przytoczył wcześniejszą argumentację. Podkreślił, że pojęcie niezdolności do pracy zostało zdefiniowane w art. 12 i nast. ustawy stanowiąc, że niezdolna do pracy w rozumieniu ustawy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu, przy czym całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Wskazał jednocześnie, że w polskim systemie prawnym okres aktywności zawodowej kończy się wraz z nabyciem uprawnień emerytalnych. W przypadku kobiet jest to wiek 60 lat. W konkluzji uzasadnienia organ podkreślił, że S. C. ma obecnie 54 lata, jak również, że nie zostało w stosunku do niej wydane, stosownie do treści art. 14 ust. 3 ustawy o emeryturach rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych –orzeczenie lekarza orzecznika o całkowitej niezdolności do pracy. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której S. C. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, powołując się na wcześniej wykazane zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, uznając jednocześnie ową decyzję za krzywdzącą. Podkreśliła, że jest pod opieką [...], miała wypadek, odczuwa bóle głowy i kręgosłupa, może pracować jedynie w warunkach chronionych, a takiej pracy nie może znaleźć. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje; Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznawania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. –Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną wydanej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o rentach i emeryturach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, ubezpieczonym oraz pozostałym po nim członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty – nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń w niej przewidzianych przysługuje wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków. Przechodząc na grunt sprawy niniejszej, podkreślić należy, że skarżąca nie osiągnęła wieku emerytalnego i nie jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, a zatem niezależnie od długości stażu ubezpieczeniowego, nie może być jej przyznane świadczenie kierowane wyłącznie do ubezpieczonych całkowicie niezdolnych do pracy. Z akt sprawy wynika, że w chwili wydania decyzji, S. C. miała 54 lata i stosownie do art. 14 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, nie zostało w stosunku do niej wydane orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy. W ocenie Sądu, organ prawidłowo uznał, że S. C. nie spełnia przesłanki braku możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzenia działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnymi i rentowymi ze względu na całkowitą niezdolność do pracy i wiek, o której mowa w art. 83 powołanej ustawy. Okoliczność braku możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu wieku w świetle przesłanek z art. 83 ustawy, nie może zostać uwzględniona. Podsumowując, analizując przedmiotową sprawę, Sąd nie dopatrzył się przekroczenia granic uznania administracyjnego przez organ, który w sposób wnikliwy rozpatrzył sporną kwestię i jej rozstrzygnięcie uzasadnił. W ocenie Sądu, organ prawidłowo ustalił, że przy nieistnieniu podstawowej przesłanki z art. 83 ust. 1 ustawy, tj. braku zdolności do pracy ze względu na stan zdrowia lub wiek, wniosek nie mógł zakończyć się decyzją o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku. Również sama trudna sytuacja materialna osoby wnoszącej o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku nie może być podstawą do przyznania tego świadczenia. Świadczenie z przepisu art. 83 ust. 1 ustawy nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w zw. z art. 132 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.