II SA/Wa 1924/20

WyrokWSA w Warszawie2021-05-04

Skład orzekający: Łukasz Krzycki, Izabela Głowacka-Klimas, Andrzej Wieczorek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo zinterpretował i zastosował przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" do wyłączenia stosowania przepisów dotyczących służby w organach bezpieczeństwa państwa totalitarnego, zgodnie z art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji publicznej błędnie zinterpretował przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku" jako dodatkowe kryterium, zamiast jako kontekst dla oceny łącznego spełnienia przesłanek krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania obowiązków po 12 września 1989 r. Sąd stwierdził, że okres służby skarżącego na rzecz państwa totalitarnego (1 rok, 1 miesiąc i 1 dzień) można uznać za krótkotrwały, a jego późniejsza służba była rzetelna, co uzasadniało uchylenie decyzji odmawiającej wyłączenia stosowania przepisów.
Stan faktyczny
Skarżący Z. K. wystąpił o wyłączenie stosowania wobec niego przepisów dotyczących służby w organach bezpieczeństwa państwa totalitarnego (art. 15c, 22a, 24a ustawy zaopatrzeniowej), powołując się na krótkotrwałość służby w okresie od 1 stycznia 1989 r. do 1 lutego 1990 r. oraz rzetelne wykonywanie obowiązków po 12 września 1989 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił uwzględnienia wniosku, uznając, że choć przesłanki formalne zostały spełnione, to sprawa nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku". Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię przepisów i naruszenie procedury administracyjnej.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji i zasądził od Ministra na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 maja 2021 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego Z. K. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej MSWiA/organ) decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] po rozpoznaniu wniosku Pana Z. K. (dalej skarżący) o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (ówcześnie obowiązujący Dz. U. z 2016 r. poz. 708, z późn. zm. dalej ustawa zaopatrzeniowa) odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy. Skarżący wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2017 r. wystąpił do organu o zastosowanie w stosunku do niego art. 8a ustawy emerytalnej. W uzasadnieniu przedstawił przebieg swojej służby, zarówno przed, jak i po dniu 31 lipca 1990 r., wskazując, między innymi, na zakres realizowanych obowiązków służbowych w poszczególnych okresach, a także na uzyskiwane awanse w stanowiskach i w stopniach, nagrody pieniężne, odznaczenia oraz bardzo dobre opinie służbowe. Wskazał, że służba zakwalifikowana przez IPN jako służba na rzecz "państwa totalitarnego", przypadała w okresie od dnia 1 stycznia 1989 r. do dnia 1 lutego 1990 roku, i pełnił ją na stanowisku inspektora I. O.F. WUSW w K. Jego zdaniem służba ta była krótkotrwała w rozumieniu art. 8 a ust. 1 pkt. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Dodatkowo podkreślił, iż podczas jej pełnienia do jego zadań służbowych należało ujawnianie naruszeń prawa przez funkcjonariuszy. Nadto, podkreślił, że został poddany weryfikacji przeprowadzonej przez Wojewódzką Komisję Kwalifikacyjną, która uznała, że pomimo pełnienia uprzednio służby w organach bezpieczeństwa, posiada on pełne kwalifikacje merytoryczne i moralne do kontynuowania służby w nowych strukturach. Organ wskazał, że skarżący został zwolniony ze służby w Policji w dniu [...] kwietnia 2000 r. oraz ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość określono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i 22a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym nie wypłaca się renty inwalidzkiej z uwagi na posiadanie prawa do korzystniejszej emerytury. Z pisma z dnia [...] marca 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, tj. Informacji o przebiegu służby Nr [...] wynika, że pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie służby od dnia 1 stycznia 1989 r. do dnia 1 lutego 1990 r., czyli 1 rok, 1 miesiąc i 1 dzień. W sprawie ustalono, że całkowity okres służby ww. wynosi 29 lat, 9 miesięcy i 28 dni, tj. od dnia 1 lipca 1970 r. do dnia 30 kwietnia 2000 r. (do służby zaliczono także okres zasadniczej służby wojskowej od dnia 24 kwietnia 1968 r. do dnia 11 kwietnia 1970 r., tj. 1 rok, 11 miesięcy i 18 dni). Z kopii akt osobowych o sygn. [...] przekazanych za pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. znak [...] oraz za pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. (znak: [...] przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - nie wynika, aby skarżący nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby. Wymieniony był awansowany zarówno w stopniu służbowym, jak i na stanowisku służbowym. W przekazanych materiałach brak jest informacji o wymierzonych karach dyscyplinarnych, a także o wykonywaniu obowiązków służbowych z narażeniem jego zdrowia i życia. Komendant Główny Policji w piśmie z dnia [...] października 2018 r. (L.dz:– [...] przekazał informacje dotyczące przebiegu służby skarżącego. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że były funkcjonariusz po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki. Podniesiono, że skarżącemu wielokrotnie przyznano zwiększony dodatek służbowy do uposażenia, awansowano go w stopniu służbowym, pozytywnie opiniowano oraz wyróżniano nagrodami pieniężnymi. Ponadto skarżący został odznaczony Brązowym Medalem "Za Zasługi dla Obronności Kraju", a także Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o wymierzonych wobec wnioskującego karach dyscyplinarnych. Jednocześnie poinformowano, że wśród materiałów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie brak jest dokumentów potwierdzających udział wymienionego w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla jego życia i zdrowia. Organ podniósł, że na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Analizując przesłanki formalne organ uznał, że są one pojęciami nieostrymi i z tego powodu muszą być oceniane indywidualnie. Odnosząc się do pierwszej z przesłanek formalnych, organ wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Jego zdaniem przy rozpatrywaniu sprawy w trybie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, po dokonaniu wykładni językowej, zasadne jest również odwołanie się do wykładni celowościowej (funkcjonalnej), zgodnie z którą przepis ma być tłumaczony tak, aby był najbardziej przydatny do osiągnięcia celu ustawy. Analizując drugą z przesłanek formalnych wskazał, że rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia stanowi również przesłankę o charakterze nieostrym, która winna być każdorazowo oceniana indywidualnie. W niniejszej sprawie wskazał, że całkowity okres służby skarżącego wynosi 29 lat, 9 miesięcy i 28 dni (z wyłączeniem okresu służby pełnionej w ramach powszechnego obowiązku obrony), zaś służba pełniona na rzecz totalitarnego państwa wynosi 1 rok, 1 miesiąc i 1 dzień. W ocenie organu, w niniejszej sprawie została spełniona przesłanka stypizowana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Organ wskazał, że nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez skarżącego w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, na dowód którego wskazują informacje zawarte w opiniach służbowych, udzielone liczne wyróżnienia oraz przyznane odznaczenia, mianowania na kolejne stopnie policyjne i stanowiska służbowe, podwyższenia uposażenia zasadniczego i podwyższenia dodatku służbowego. Tym samym przyjmuje spełnienie przez skarżącego w niniejszej sprawie przesłanki stypizowanej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Organ stwierdził, że skarżący był funkcjonariuszem operacyjnym, merytorycznym, wykonującym zadania związane z istotą funkcjonowania Służby Bezpieczeństwa. Nie był on pracownikiem realizującym obowiązki o charakterze technicznym, niewymagającym zaangażowania. Podniósł, że komórka w której pracował była terenowym oddziałem Zarządu Ochrony Funkcjonariuszy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w okresie funkcjonowania państwa totalitarnego. Do zadań funkcjonariuszy pełniących tam obowiązki należało wykonywanie czynności operacyjnych i śledczych, prowadzenie kontroli działalności pracowników resortu, zajmowanie się wykrywaniem i zwalczaniem popełnianych przez nich przestępstw kryminalnych i gospodarczych oraz rozpracowywanie funkcjonariuszy podejrzanych o kontakty z opozycją. Stwierdził, że osiągnięcia odnotowane przez skarżącego po dniu 12 września 1989r. zasługują na uznanie. Jednakże biorąc pod uwagę całokształt służby skarżącego, a w szczególności jej charakter przed dniem 31 lipca 1990 r., typowy dla ustroju państwa totalitarnego, to w jego ocenie przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy. Skargę na powyższe orzeczenie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego: 1. art. 8 a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie, polegające na przyjęciu że jednym z kryteriów wymaganych przez ustawodawcę do zastosowania przez organ art. 8 a ustawy emerytalnej jest "szczególnie uzasadniony przypadek", podczas gdy kryteriami wymaganymi przez ustawodawcę do wyłączenia względem skarżącego art. 15 c ustawy emerytalnej jest spełnienie łącznie wymogu "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz wymogu "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. , w szczególności z narażeniem życia", a nawet gdyby przyjąć, że istnieje konieczność spełnienia dodatkowej przesłanki jaką jest "szczególnie uzasadniony przypadek" - poprzez nie dokonanie przez organ sprecyzowania tego sformułowania i określenie jakie okoliczności czy zdarzenia spełniają ten warunek, 2. w związku z tym niezastosowanie przez organ, w przypadku skarżącego, art. 8 a ust. 1 ustawa zaopatrzeniowej, mimo spełnienia łącznie wymaganych przesłanek naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 75 § 1, art. 80 w z zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 8 a ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej poprzez nieprzeprowadzenie przez organ w sposób wszechstronny, rzetelny i wnikliwy postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji, tj. pominięcie, przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy, istotnych okoliczności, w tym nagród, odznaczeń i wyróżnień, pozytywnych opinii i awansów w służbie skarżącego, mających istotne znaczenie dla oceny, zakładając taką konieczność, spełnienia warunku "szczególnie uzasadnionego przypadku, co doprowadziło do wadliwego ustalenia stanu faktycznego, a w konsekwencji błędnej subsumpcji przepisów prawa materialnego, co miało istotne znaczenie dla wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, 3. art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 8 a ust. 1 pkt. 1 ustawy emerytalnej poprzez sporządzenie przez organ uzasadnienia decyzji nieodpowiadającego wymogom przewidzianym w art. 107 § 3 k.p.a., tj. bez jednoznacznego wskazania na jakiej podstawie organ przyjął, iż w przypadku skarżącego nie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", pomijając dokonania skarżącego wyróżniające go na tle innych funkcjonariuszy, w szczególności przyznane nagrody, wyróżnienia, odznaczenia, istotne w kontekście "szczególnie uzasadnionego przypadku". W ocenie skarżącego oczywistym jest, iż przesłanki wymienione we wskazywanym wyżej przepisie powinny być spełnione łącznie, o czym przesądza zastosowania przez ustawodawcę spójnika "oraz". Podzielił stanowisko organu, że decyzja wydana na podstawie art. 8 a ustawy emerytalnej ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Wskazał, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym, jakkolwiek ma ograniczony charakter, to jednak wymaga zbadania, czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zgodnie z celem danej ustawy oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Kontroli w przypadku tego rodzaju decyzji podlega w szczególności uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz wyrażeniami normatywnymi , określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do wydania decyzji uznaniowej. W ocenie skarżącego, niedopuszczalna jest interpretacja art. 8a ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej dokonana przez organ, a zmierzająca do wyróżnienia kolejnej przesłanki warunkującej wyłączenie stosowania art. 15 c, 22 a czy 24 a mianowicie "szczególnie uzasadnionego przypadku". Art. 8 a ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy emerytalnej wprost powołuje się na dwa kryteria, a mianowicie "krótkotrwałość służby przed dniem 31 lipca 1989 r." oraz "rzetelne wykonywanie obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem życia i zdrowia". Należy w tym miejscu podkreślić, iż spełnienie przedmiotowych przesłanek w danym stanie faktycznym warunkuje podjęcie, w ramach uznania administracyjnego, właściwej decyzji. Wydaje się, że gdyby ustawodawca chciał zamieścić dodatkową przesłankę warunkującą skorzystanie z art. 8 a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, to niewątpliwie zawarłby ją jako kolejny punkt ustępu pierwszego w art. 8 a ustawy emerytalnej. Jego zdaniem zamieszczenie w treści przepisu art. 8 a sformułowania "szczególnie uzasadniony przypadek" wskazuje jedynie na wyjątkowy charakter tej regulacji, na tle ustawy emerytalnej, zważywszy, że przesłanki wymienione przez art. 8 a ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej z pewnością nie zostaną spełnione przez wielu byłych funkcjonariuszy i powinien być rozpatrywany jako element uznania administracyjnego, a nie jako dodatkowa przesłanka którą muszą spełnić wnioskodawcy. Wskazał, że przesłanki zastosowania ww. przepisu znajdują odzwierciedlenie w przywołanych w skardze wypowiedziach Sekretarza Stanu w MSWiA J. Z. przedstawiającego propozycję wprowadzenia do ustawy art. 8 a, który powiedział - "funkcjonariusze, którzy zostali dopuszczeni do pracy w wolnej Polsce w różnych służbach i którzy w sposób rzetelny pełnili swoje obowiązki, którzy mają swoje zasługi po roku 1990, byli nawet odznaczani, nagradzani, ofiarnie, że tak powiem, wykonywali swoje obowiązki niezależnie od tego, że wcześniej pełnili służbę w organach bezpieczeństwa totalitarnego państwa, powinni być potraktowani inaczej niż reszta. Po rozważeniu tych argumentów proponujemy taki przepis, który został państwu przedłożony w poprawce nr 1. To byłoby wprowadzenie art. 8a" (Zapis Posiedzenia Komisji Spraw Wewnętrznych i Administracji (nr 76) i Komisji Polityki Społecznej i Rodziny (nr 55) z dnia 14 grudnia 2016 r. Sejm VIII Kadencji, s. 8). Na powyższą wypowiedź Sekretarza Stanu MSWiA powołał się w uzasadnieniu do wyroku z dnia 12 -12-2019 r. I OSK 2114/19 Naczelny Sąd Administracyjny, który wskazał, że z w/w wypowiedzi "wynika, że proponowane rozwiązanie powinno zatem uchronić przed zmniejszeniem uprawnień emerytalno-rentowych tych funkcjonariuszy, których służba po 1989 r. nie budziła wątpliwości co do lojalności wobec demokratycznego państwa, a przepisy powinny mieć, jak najszerszą interpretację". Jego zdaniem z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją natomiast w tym wypadku pomimo tego, że zaistniały przesłanki krótkotrwałości i rzetelności a nawet dodatkowa ocena w postaci szczególnych okoliczności. Wobec przedstawionych zarzutów wniósł o zaskarżonej decyzji organu z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest decyzja organu z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] odmawiająca wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej P.p.s.a.) lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Stosownie zaś do treści art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Stosownie zaś do treści art. 8a ust. 1 powołanej ustawy, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2). Wskazane przesłanki powinny być spełnione łącznie i jednocześnie uprawdopodobnione. W ocenie Sądu, należy zauważyć, że w świetle art. 8a ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem mamy do czynienia w sytuacji, gdy skarżący spełni dwie powyżej przywołane przesłanki. Decyzje wydawane przez organ na podstawie ww. przepisu mają charakter decyzji uznaniowych, gdyż określone w nim przesłanki nie są jednoznaczne i pozostawiają organowi swobodę dokonania ich oceny, oczywiście na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy znajdującego potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Zakres badania decyzji posiadającej cechy uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z odpowiednim zachowaniem procedury administracyjnej. Wybór natomiast rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną (v. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1488/08, orzeczenia.nsa.gov.pl). Kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny sprowadza się zatem do oceny, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. W sprawie niniejszej organ dokonał istotnych ustaleń stanu faktycznego, co do okresów pełnienia służby oraz rzetelności wykonywania zadań i obowiązków, a także braku informacji o narażeniu zdrowia i życia, które to ustalenia nie są kwestionowane przez stronę. Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, w tym z przekazanej przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Informacji o przebiegu służby stanowiącego Informację o przebiegu służby wynika, że skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od dnia 1 stycznia 1989 r. do dnia 1 lutego 1990 r., czyli 1 rok, 1 miesiąc i 1 dzień. W sprawie ustalono, że całkowity okres służby ww. wynosi 29 lat, 9 miesięcy i 28 dni, tj. od dnia 1 lipca 1970 r. do dnia 30 kwietnia 2000 r. (do służby zaliczono także okres zasadniczej służby wojskowej od dnia 24 kwietnia 1968 r. do dnia 11 kwietnia 1970 r., tj. 1 rok, 11 miesięcy i 18 dni). Jedną z przesłanek umożliwiających organowi zastosowanie wobec skarżącego art. 8a ustawy o zaopatrzeniu jest "krótkotrwałość" służby na rzecz totalitarnego państwa. Ustawa o zaopatrzeniu nie zawiera definicji pojęcia "krótkotrwała służba". W niniejszej sprawie skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez okres 1 roku, 11 miesięcy i 18 dni. Porównując okres 1 roku, 1 miesiąca i 1 dnia do całego okresu służby zarówno w ujęciu bezwzględnym – długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym – stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, może być on oceniony jako krótkotrwały. Trafnie organ wskazał w decyzji, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie. Zgadzając się z organem, co do tego, że każdy przypadek należy rozpatrywać indywidualnie, stwierdzić należało, że jako krótkotrwała może być też rozumiana służba, której czas trwania w porównaniu do całego okresu służby nie był długi, trwał w porównaniu do tego okresu krótko. Taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Nie można w przypadku skarżącego stwierdzić, że służba na rzecz totalitarnego państwa była służbą wieloletnią i charakteryzowała się trwałością. W stanie faktycznym tej sprawy przyjąć należy, że okres 1 rok, 11 miesięcy i 18 dni był okresem krótkotrwałym. W każdym z tych przypadków zarówno w ujęciu bezwzględnym – długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym – stosunku długości tego okresu do całego okresu służby okres trwający blisko 1 rok, 11 miesięcy i 18 dni może być uznany za krótkotrwały, w pojęciu semantycznym. Ustawodawca wymaga też, aby osoba, w odniesieniu do której organ może zastosować art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r., wskazuje przy tym, że to rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków ma miejsce w szczególności wówczas, gdy służba była pełniona z narażeniem zdrowia i życia. Z kopii akt osobowych o sygn. [...] przekazanych za pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. znak [...] oraz za pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. (znak: [...] przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - nie wynika, aby skarżący nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby. Wymieniony był awansowany zarówno w stopniu służbowym, jak i na stanowisku służbowym. W przekazanych materiałach brak jest informacji o wymierzonych karach dyscyplinarnych, a także o wykonywaniu obowiązków służbowych z narażeniem jego zdrowia i życia. Komendant Główny Policji w piśmie z dnia [...] października 2018 r. (L.dz:– [...] przekazał informacje dotyczące przebiegu służby skarżącego. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że były funkcjonariusz po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki. Podniesiono, że skarżącemu wielokrotnie przyznano zwiększony dodatek służbowy do uposażenia, awansowano go w stopniu służbowym, pozytywnie opiniowano oraz wyróżniano nagrodami pieniężnymi. Ponadto Pan Z.K. został odznaczony Brązowym Medalem "Za Zasługi dla Obronności Kraju", a także Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o wymierzonych wobec wnioskującego karach dyscyplinarnych. W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o wymierzonych wobec skarżącego karach dyscyplinarnych. W ocenie Sądu, zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako dodatkowy czynnik wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza natomiast zwrot ten nie może w żaden sposób niweczyć rzetelności służby w rozumieniu wskazanym powyżej zarówno przez Sąd, jak i organ orzekający w sprawie i wbrew twierdzeniom organu nie może to być traktowany jako coś nadzwyczajnego ponad "zwykłe" ryzyko związane z taką pracą, służbą. W ocenie Sądu rozważania organu dotyczące "narażenie zdrowia i życia" jako zdarzenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby jest niezrozumiałe. W istotę pracy w służbach mundurowych wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia i jeżeli do niego dojdzie to wszelkie rozważania dotyczące rzetelności bądź jej braku nie mają znaczenia. W tym stanie rzeczy ponownie rozpoznają sprawę organ weźmie pod uwagę stanowisko sądu uznającego, że w tym indywidualnym przypadku konieczne jest odniesienie się przez organ do rzetelności pełnionej przez skarżącego służby. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a., orzekł jak w wyroku. O zwrocie kosztów postępowania, jak w punkcie 2 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 powołanej ustawy. Do kosztów tych Sąd zaliczył wynagrodzenie adwokata w wysokości 480 złotych.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło