II SA/Wa 1926/14
WyrokWSA w Warszawie2015-02-11
Skład orzekający: Ewa Kwiecińska, Andrzej Góraj, Danuta Kania
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej może być oparte na wątpliwościach co do prawidłowości zgromadzonego materiału dowodowego i błędach w ustaleniach faktycznych, czy też wymaga rażącego naruszenia prawa?Ratio decidendi
W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej organ nie może podejmować kroków zmierzających do załatwienia sprawy co do istoty, a jedynie weryfikować ostateczną decyzję pod kątem wad określonych w art. 156 k.p.a. Wątpliwości co do prawidłowości zgromadzonego materiału dowodowego lub błędy w ustaleniach faktycznych, które mogłyby skutkować wzruszalnością decyzji w trybie zwykłym, nie stanowią podstawy do stwierdzenia jej nieważności w trybie nadzwyczajnym. Rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zachodzi, gdy treść decyzji jest w oczywistej sprzeczności z prawem, a nie w przypadku błędów w wykładni czy wad dowodowych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Komendanta Głównego Policji, która utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję stwierdzającą nieważność rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji. Rozkaz ten dotyczył ustalenia G. B. wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat, poprzez zaliczenie okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Komendant Główny Policji uznał rozkaz za nieważny z powodu rażącego naruszenia prawa, wskazując na braki w postępowaniu dowodowym i nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego. G. B. zaskarżył decyzję Komendanta Głównego Policji do WSA, domagając się jej uchylenia.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Głównego Policji oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu, stwierdzając jednocześnie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędziowie WSA Andrzej Góraj, Danuta Kania, Protokolant referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2015 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego dotyczącego ustalenia procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r.; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.
Komendant Główny Policji decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] stwierdzającą nieważność rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] listopada 2011 r. w sprawie ustalenia G. B. wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat.
Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Komendant Wojewódzki Policji w [...] działając na podstawie art. 6f ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.), art. 104 k.p.a. oraz § 4 i § 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 ze zm.) rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. ustalił G. B. na dzień przyjęcia do służby w Policji, tj. na dzień [...] maja 1999 r. wysługę lat uwzględnianą przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego w wymiarze: 7 lat, 11 miesięcy i 14 dni, a także określił na dzień 23 listopada 2011 r. prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat w wysokości 20%. Powyższe rozstrzygnięcie uzasadniono między innymi prośbą zainteresowanego o zaliczenie do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego dotychczas nieudokumentowanego okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców przed podjęciem do służby w Policji, tj. od dnia 14 listopada 1991 r. do dnia 2 grudnia 1997 r.
Pismem z dnia 10 czerwca 2014 r. Komendant Główny Policji powiadomił G. B. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanego wyżej rozkazu personalnego.
Następnie decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] Komendant Główny Policji powołując się na art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 157 § 1 i art. 158 § 1 k.p.a. stwierdził nieważność rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] listopada 2011 r. Na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. organ nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu decyzji organ podniósł m. in., że G. B. zwracając się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o zaliczenie do wysługi lat uwzględnianych przy ustaleniu wzrostu uposażenia zasadniczego okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym nie przedstawił wymaganego na podstawie art. 3 ust.1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310) zaświadczenia wystawionego przez właściwy urząd gminy, ani też pisemnej informacji o odmowie wydania takiego zaświadczenia. Obowiązkiem organu było w takiej sytuacji wezwanie strony do uzupełnienia wniosku w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Ponadto Komendant Wojewódzki Policji w [...] wydając rozkaz personalny z dnia [...] listopada 2011 r. nie ustalił w prawidłowy sposób, czy G. B. rzeczywiście w powołanym okresie mógł pracować w gospodarstwie rolnym rodziców, chociażby w kontekście uczęszczania w latach 1991-1997 do szkół średnich, a następnie podjęcia studiów na Politechnice [...]. Organ ten nie ustalił wszystkich okoliczności sprawy, nie wezwał wnioskodawcy do udzielenia dokładniejszych informacji dotyczących jego pracy w gospodarstwie rolnym, ilości osób faktycznie zaangażowanych w wykonywanie w tym gospodarstwie rolnym poszczególnych czynności, struktury tego gospodarstwa, czy też rodzaju upraw i hodowli. Nie przesłuchał wskazanych przez wnioskodawcę świadków na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia danej sprawy, mimo że ich zeznania są lakoniczne, a ich treść wskazuje, że zostały one uzgodnione.
Komendant Główny Policji stwierdził, że w tej sytuacji mnogość uchybień proceduralnych pociąga za sobą rażące naruszenie prawa, które wymaga wyeliminowania tak podjętej decyzji z obrotu prawnego. Wyjaśnił, że w takim samym stopniu mogą być naruszone normy materialne jak i procesowe. Wskazał, że w sprawie miało niewątpliwie miejsce rażące naruszenie art. 80 k.p.a., albowiem organ ustalił okoliczności istotne w sprawie na podstawie dowodów, które w żaden sposób takich okoliczności nie potwierdzają. Przedmiotowy rozkaz personalny został wydany bez przeprowadzenia rzetelnego postępowania dowodowego oraz w sposób sprzeczny z zasadami określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego (a więc wbrew treści art. 7, art. 75, art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a.). Naruszenie to miało charakter rażący, albowiem mimo nieustalenia przez organ, czy G. B. spełnia zawarte w ustawie przesłanki pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, wliczono mu okres od 14 listopada 1991 r. do dnia 2 grudnia 1997 r. do wysługi lat.
Od powyższej decyzji G. B. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wskazał, że komplet wymaganych dokumentów został dołączony przez niego do raportu złożonego w KWP w [...] i znajduje się w jego aktach osobowych. Zobowiązał się jednocześnie, że uzupełni dokumentację jeżeli zajdzie taka konieczność.
Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] lipca 2014 r.
W uzasadnieniu wskazał na następujące uchybienia zawarte w decyzji Komendanta Wojewódzkiego w Policji z dnia [...] listopada 2011 r.
Po pierwsze Komendant Wojewódzki Policji w [...] nie zweryfikował zeznań świadków (mimo ich nadmiernej zbieżności i lakoniczności), które nie mogą zostać uznane za wiarygodny i wystarczający dowód potwierdzający świadczenie przez G. B. pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców we wskazanym okresie. Świadkowie mieli potwierdzić okres jego stałej pracy w konkretnym gospodarstwie rolnym, tymczasem nie podali ani w jakim charakterze, ani jakiego rodzaju prace wykonywał. Organ nie ustalił chociażby odległości miejsca zamieszkania świadków od miejsca wykonywania pracy przez stronę oraz tego, czym świadkowie zajmowali się we wnioskowanym przez stronę okresie, a w związku z tym, czy mieli rzeczywistą możliwość codziennego obserwowania wykonywanych przez niego czynności.
Po drugie Komendant Wojewódzki Policji w [...] nie uwzględnił, że G. B. w dokumentacji związanej z przyjęciem do służby w Policji przedstawił wyłącznie informację o podjęciu zatrudnienia w zakładzie pracy w okresie od dnia 3 grudnia 1997 r. do dnia 17 maja 1999 r., nigdzie natomiast nie przedstawił jakiejkolwiek informacji o swojej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców.
Po trzecie Komendant Wojewódzki Policji w [...] nie ustalił wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, m.in. nie wezwał G. B. do udzielenia dokładnych informacji dotyczących jego pracy w gospodarstwie rolnym, ilości osób faktycznie zaangażowanych w wykonywanie poszczególnych czynności w tym gospodarstwie, struktury gospodarstwa, czy też rodzaju upraw i hodowli. Nie wziął pod uwagę, że gospodarstwo rolne rodziny B. miało łączną powierzchnię 10,43 ha i nie można uznać, że wymiar niezbędnych do zapewnienia jego prawidłowego funkcjonowania obowiązków wymagał stałej pracy G. B. zwłaszcza, że w gospodarstwie rolnym przebywali rodzice oraz brat zainteresowanego.
Po czwarte Komendant Wojewódzki Policji w [...] nie wezwał G. B. do uzupełnienia wniosku poprzez przedstawienie niezbędnych dokumentów. W materiałach stanowiących podstawę do wydania przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] rozkazu personalnego z dnia [...] listopada 2011 r. brakuje dokumentów, o których mowa w art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Dopiero pisemne potwierdzenie przez urząd gminy, że nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym uprawnia do dowodzenia okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w sposób, o którym mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r.
Po piąte Komendant Wojewódzki Policji w [...] nie ustalił w prawidłowy sposób, czy G. B. rzeczywiście w powołanym okresie mógł pracować w gospodarstwie rolnym rodziców chociażby w kontekście uczęszczania w latach 1991 - 1997 przez zainteresowanego kolejno do Zasadniczej Szkoły Zawodowej, Technikum Samochodowego nr [...] w [...], a następnie podjęcia studiów wyższych na Politechnice [...].
Po szóste Komendant Wojewódzki Policji w [...] uznając, że policjant wykonywał stałą pracę w gospodarstwie rolnym, oparł się na niektórych dokumentach, nie uwzględnił natomiast innych dowodów wskazujących na odmienny stan faktyczny sprawy.
W ocenie Komendanta Głównego Policji, mnogość uchybień proceduralnych pociąga za sobą rażące naruszenie prawa, które wymaga wyeliminowania tak podjętej decyzji z obrotu prawnego.
Wskazał, że przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi o rażącym naruszeniu prawa, a zatem zarówno materialnego, jak i procesowego. W takim samym stopniu mogą być więc naruszone normy materialne, jak i zasady procesowe. Niezbędne jednak wówczas jest szczegółowe ustalenie stanu faktycznego odnośnie każdego z dostrzeżonych naruszeń, odniesienie się przez organ podejmujący decyzję w trybie nieważnościowym do każdego z nich, a przede wszystkim wykazanie, że ogół tych naruszeń, bądź też jedno z nich pociąga za sobą skutki materialno-prawne, które są nie do pogodzenia, albo są w rażący sposób sprzeczne, z treścią przepisów prawa. Stwierdzenie nieważności decyzji może wiec nastąpić w przypadku rażącego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. W odniesieniu więc do przepisów postępowania za rażące naruszenie uznaje się oczywiste niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie zasad ogólnych postępowania określonych w art. 6-11 k.p.a. w stopniu powodującym istotne ograniczenia uprawnień strony w postępowaniu, jak też mającym wpływ na nieprawidłowe zastosowanie prawa materialnego.
Podał również, że w ramach realizacji zasady zawartej w art. 80 k.p.a. organ prowadzący postępowanie winien oprzeć się na materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, którego ocena powinna być oparta na wszechstronnej analizie, co oznacza, iż w tej analizie organ nie może pominąć jakiegokolwiek dowodu.
Zdaniem Komendanta Głównego Policji rażące naruszenie art. 80 k.p.a., które miało niewątpliwie miejsce w przedmiotowej sprawie, może więc stanowić podstawę stwierdzenia nieważności decyzji, jako że przepis ten stanowi integralny element zasady prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), mającej status ogólnej zasady postępowania administracyjnego i wyznaczającej jeden z fundamentalnych standardów prawidłowego postępowania organu władzy w sprawie indywidualnej z zakresu administracji publicznej. Za rażące naruszenie art. 80 k.p.a. należy z pewnością uznać ustalenie przez organ okoliczności istotnych w sprawie na podstawie dowodów, które w żaden sposób takiej okoliczności nie potwierdzają. Uchybienie więc, jakiego dopuścił się organ administracji publicznej, polegające na wydaniu decyzji administracyjnej uznającej, że G. B. stale pracował w gospodarstwie rolnym rodziców bez uprzedniego wykorzystania procedury przewidzianej przepisami prawa należy traktować jako wypełnienie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Organ odwoławczy podkreślił, iż ustalanie istnienia określonego prawa nie może się opierać na dowodach wątpliwych lub takich, które mają na celu obchodzenie prawa. Naruszenie polegające na wydaniu przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] rozkazu personalnego z dnia [...] listopada 2011 r. bez przeprowadzenia rzetelnego postępowania dowodowego w sprawie oraz w sposób sprzeczny z zasadami określonymi w k.p.a. (a więc wbrew treści art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) miało charakter rażący, bowiem mimo nieustalenia przez organ, czy G. B. spełnia zawarte w ustawie przesłanki pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika od dnia 14 listopada 1991 r. do dnia 2 grudnia 1997 r., wliczono mu wskazany okres do wysługi lat, co w konsekwencji spowodowało błędne ustalenie procentowego wzrostu uposażenia z tytułu wysługi lat oraz zawyżenie wysokości uposażenia policjanta z tytułu tejże wysługi i generowanie nienależnych wydatków z budżetu państwa.
W końcowej części uzasadnienia decyzji organ wskazał, że treść rozstrzygnięcia rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] listopada 2011 r. jest zatem w jawny i oczywisty sposób sprzeczna z obowiązującym porządkiem prawnym, zaś wykazane naruszenie w sposób fundamentalny wpływa na sposób załatwienia tej sprawy. Zdaniem Komendanta Głównego Policji niewątpliwym jest również, że w wyniku mającego miejsce w tej sprawie naruszenia prawa powstały skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności.
W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie G. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu podniósł, że zaskarżona decyzja została wydana bez przeprowadzenia jakiejkolwiek procedury weryfikującej autentyczność treści dokumentów, na podstawie których wydano rozkaz personalny z dnia [...] listopada 2011 r.
Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.
Komendant Główny Policji prowadząc przedmiotowe postępowanie myli bowiem zasady stosowane do oceny prawidłowości rozstrzygnięć administracyjnych w trybach zwykłych, z zasadami oceny takich rozstrzygnięć stosowanych w postępowaniach szczególnych. Poprzez brak takiego rozróżnienia, w istocie z postępowania o stwierdzenie nieważności rozkazu personalnego uczynił quasi kolejną instancję, co uznać należy za działanie niedopuszczalne.
Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, przewidziane w art. 156 k.p.a., jest jednym z postępowań szczególnych, a zatem może być prowadzone jedynie w granicach zakreślonych przez ten przepis. Działanie w trybie nadzoru wymaga bowiem zbadania innych okoliczności niż przy rozpoznawaniu sprawy w pierwszej instancji lub w postępowaniu odwoławczym. W postępowaniu nadzorczym organ nie może podejmować kroków zmierzających do załatwienia sprawy co do istoty, tak jak to czyni w postępowaniu zwykłym. Należy pamiętać o tym, że celem postępowania nieważnościowego nie jest ponowne, merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy w jej całokształcie, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji pod kątem ustalenia, czy badana decyzja jest dotknięta jedną z wad oznaczonych w art. 156 k.p.a. Postępowanie nadzorcze jest zatem ograniczone do weryfikacji samej decyzji administracyjnej z wyłączeniem możliwości ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności organ zasadniczo dokonuje oceny przez pryzmat akt postępowania zwykłego, mając na względzie to, iż ewentualne wady, prowadzące do stwierdzenia nieważności decyzji, muszą tkwić w samej decyzji.
Wskazana w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji tj. rażące naruszenie prawa, zachodzi wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że sporna decyzja nie może być akceptowana jako akt władczy wydany przez organ działający w państwie prawa. Podkreślenia przy tym wymaga to, że nie chodzi tutaj o błędy w wykładni prawa, lecz o przekroczenie prawa w sposób jasny i oczywisty.
Co zaś się tyczy rażącego naruszenia przepisów postępowania, to ugruntowane stanowisko judykatury w tej materii, z którym tutejszy Sąd w pełni się zgadza i traktuje jak własne, wyrażone zostało m.in. w tezie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lipca 2014 r., wydanego w sprawie o sygn. akt II GSK 798/13. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "rażące naruszenie przepisów postępowania, regulujących kwestię ustaleń faktycznych sprawy, można rozważać w sytuacji, gdy organ w sposób oczywisty nie poczynił takich ustaleń, gdyby całkowicie uchylił się od rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy. Natomiast błędne ustalenia stanu faktycznego sprawy oceniać należy jako tego typu wadliwość decyzji, która może skutkować jej wzruszalność, ale w trybie zwykłym."
Przechodząc do realiów niniejszej sprawy wskazać należy, że Komendant Główny Policji zasadność swojego stanowiska, wyrażonego w zaskarżonej decyzji, upatruje w naruszeniu przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] przy wydawaniu kwestionowanego rozkazu personalnego norm proceduralnych, to jest przepisów k.p.a. w kontekście braku dokonania wystarczających - w jego ocenie - ustaleń do zastosowania art. 1 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy oraz uznania skarżącego za domownika w rozumieniu art. 6 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 7, poz. 24 ze zm.). Przy czym Komendant Główny Policji nie kwestionuje wprost poczynionych wówczas ustaleń, ale wskazuje na swoje wątpliwości, co do dogłębności zbadania wszystkich aspektów sprawy przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...].
Zasadności tego poglądu nie można jednak podzielić w świetle rozważań poczynionych na wstępie niniejszego uzasadnienia.
Zawarty w aktach osobowych materiał dowodowy na okoliczność pracy skarżącego w gospodarstwie rodziców, na podstawie którego orzekał Komendant Wojewódzki Policji w [...], może być obecnie oceniany jako mniej lub bardziej przekonywujący. Jednakże nie można zasadnie stwierdzić, iż materiału tego w ogóle nie było, albo iż brak było jakichkolwiek dowodów na poparcie twierdzeń zawartych we wniosku policjanta o zaliczenie danych okresów do stażu służby.
To, iż materiał dowodowy, na okoliczność pracy skarżącego w gospodarstwie rodziców, może budzić wątpliwości i potrzebę dokonania dodatkowych ustaleń bądź wyjaśnień (w uzasadnieniu swojej decyzji wątpliwości te Komendant Główny Policji dokładnie omawia) i że w przypadkach postępowań zwykłych wątpliwości takie skutkują zazwyczaj uchyleniem podjętych z takimi wadami dowodowymi decyzji (organ wskazuje tu na liczne orzeczenia sądów administracyjnych), nie znaczy, iż uchybienia takie mogą stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji.
Wady natury dowodowej, mniej czy bardziej przekonywujące danie wiary danym dowodom przez organ, wymykają się generalnie z oceny dokonywanej w ramach nadzwyczajnego trybu kontrolnego przewidzianego w art. 156 k.p.a. Dlatego, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzuty formułowane przez Komendanta Głównego Policji na poparcie tezy o nieważności weryfikowanego w trybie nadzorczym rozkazu personalnego nie są zasadne i uchybienia te, w takiej formie jak przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie mogą stanowić, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podstawy do stwierdzenia nieważności przedmiotowego rozkazu. Twierdzenie przeciwne prowadziłoby do rażącego naruszenia zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej, wskazanej w art. 16 k.p.a. i w konsekwencji prowadziło by do przekształcenia trybu nadzwyczajnego w kolejny zwykły tryb kontrolny rozstrzygnięć administracyjnych.
Oczywiście teoretycznie można sobie wyobrazić rażące naruszenie przez dany organ zasad oceny materiału dowodowego, skutkujące zastosowaniem rozstrzygnięcia przewidzianego w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ale tezę tę można by uzasadnić absolutnym brakiem jakiegokolwiek postępowania dowodowego w takiej sprawie, w której przeprowadzenie dowodów jest niezbędne, albo orzeczeniem wbrew oczywistym i jednoznacznym dowodom zgromadzonym w danej sprawie, albo też w przypadku, gdy postępowanie administracyjne prowadzono rażąco naruszając podstawowe prawa strony do dowodzenia swoich racji.
W niniejszej sytuacji do żadnej z takich sytuacji jednakże nie doszło.
W uzasadnieniu weryfikowanego przez Komendanta Głównego Policji rozkazu personalnego, dokładnie wskazano na jakich przepisach prawa rozkaz ten wydano i powołano prawidłowe przepisy w tej materii, to jest: art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, § 4 i § 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 ze zm.).
Z akt sprawy wynika, iż w postępowaniu zakończonym wydaniem powyższego rozkazu personalnego zgromadzono dokumenty potwierdzające prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rodziców skarżącego oraz pisemne zeznania świadków na okoliczność pracy skarżącego w tym gospodarstwie.
W aktach tych istotnie brak jest zaświadczenia, o jakim mowa w art. 3 ust. 1 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, bądź też pisemnej informacji o braku dokumentów uzasadniających wydanie takiego zaświadczenia, tj. dokumentu, o jakim mowa w art. 3 ust. 2 tej ustawy.
Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 tej ustawy na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. Jeżeli zaś organ, o którym mowa w ust. 1, nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie (art. 3 ust. 2).
Brak wezwania skarżącego do uzupełnienia wniosku o brakujące dokumenty nie można jednak uznać za rażące naruszenie przepisów postępowania.
Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy w wypadku, o którym mowa w art. 3 ust. 2, tj. w sytuacji gdy właściwy urząd gminy zawiadamia na piśmie zainteresowanego, że nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o okresach jego pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, okresy te mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne.
Regulacja ta przewiduje zatem dwie sytuacje: okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym potwierdzone mogą być bądź na podstawie zaświadczenia właściwego urzędu gminy, bądź, w przypadku braku dokumentów uzasadniających wydanie takiego zaświadczenia, na podstawie zeznań dwóch świadków.
Skoro zatem skarżący nie przedstawił zaświadczenia z urzędu gminy o okresach jego pracy w gospodarstwie rolnym, ale w jego miejsce do swojego wniosku dołączył zeznania dwóch świadków na tę okoliczność, to nie można zarzucić, że doszło do rażącego naruszenia przepisów postępowania. Skarżący przedstawił bowiem dowody wymagane na podstawie art. 3 ust. 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.
Nie można zatem zasadnie przyjąć, iż Komendant Wojewódzki Policji w [...] gromadząc niezbędny materiał dowodowy naruszył w sposób rażący przepis art. 80 k.p.a.
W ocenie Komendanta Głównego Policji istnieją również wątpliwości co do tego, czy rzeczywiście skarżący mógł świadczyć pracę w gospodarstwie rolnym swoich rodziców, skoro w tym czasie pobierał naukę i zmuszony był poświęcać czas na dojazdy do szkoły, naukę w domu oraz zajęcia pozalekcyjne. Dalsze zarzuty dotyczą m.in. zagadnienia ilości osób faktycznie zaangażowanych w wykonywanie czynności w gospodarstwie rolnym, struktury tego gospodarstwa, rodzaju upraw i hodowli, jego powierzchni. Organ uznał również za niewiarygodne zeznania świadków złożone w sprawie, albowiem nie wskazali oni w jakim charakterze, ani jakiego rodzaju prace wykonywał skarżący. Ponadto Komendant Wojewódzki Policji w [...] nie ustalił odległości miejsca zamieszkania świadków od miejsca wykonywania pracy oraz tego czym zajmowali się ci świadkowie, a co za tym idzie, czy mieli rzeczywistą możliwość codziennego obserwowania wykonywanych przez skarżącego czynności.
Wszystkie opisane powyżej zarzuty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji sprowadzają się jedynie do sfery wątpliwości, czy wyjaśniono wszelkie możliwe aspekty sprawy. Należy stanowczo podkreślić, iż same wątpliwości, co do prawidłowości zgromadzonego materiału dowodowego nie mogą stanowić podstawy do zastosowania instytucji nieważności ostatecznego rozstrzygnięcia administracyjnego.
Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło