II SA/Wa 1928/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA – Andrzej Kołodziej Sędzia WSA – Adam Lipiński Protokolant – specjalista Marek Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi L. S. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń palną – oddala skargę – Komendant [...] Policji postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...], działając na podstawie art. 61a, art. 123 i art. 268a k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń palną P. O. W uzasadnieniu podał, że skarżący L. S. złożył wniosek z dnia [...] czerwca 2012 r. o cofnięcie pozwolenia na broń P. O. i w uzasadnieniu podał, że wobec wymienionego prowadzono postępowanie karne zakończone prawomocnym wyrokiem skazującym, zaś przestępstwo było wymierzone przeciwko skarżącemu, jego żonie i córce. Jednakże – zdaniem organu – brak jest możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku tj. wszczęcia na wniosek L. S. postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń. Z tego mianowicie powodu, że organ Policji postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń osobie posiadającej tego rodzaju uprawnienie, w przypadku uzyskania informacji na temat prawomocnego skazania takiej osoby za popełnienie przestępstwa umyślnego, wszczyna z urzędu i o powyższym informowana jest – zgodnie z treścią art. 61 § 4 k.p.a. – strona postępowania, tj. osoba, której cofane jest pozwolenie na broń. W dalszej części stwierdzono, że zgodnie z treścią art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń między innymi, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, tj. osób, stanowiących zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego, zaś w myśl tego ostatniego przepisu, osobami, stanowiącymi zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego są: osoby skazane prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe oraz osoby skazane prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu oraz przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia. Reasumując, organ Policji właściwy w sprawach pozwoleń na broń, po potwierdzeniu, że osoba posiadająca pozwolenie na broń jest prawomocnie skazana za popełnienie umyślnego przestępstwa, obligatoryjnie wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia jej pozwolenia na broń. Natomiast zgodnie z treścią art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W zażaleniu z dnia [...] lipca 2012 r. do Komendanta Głównego Policji, skarżący wniósł o: – uchylenie zaskarżonego postanowienia, – uznanie jego żądania za uzasadnione ze względu na jego interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a., – wszczęcia postępowanie w niniejszej sprawie, – w przypadku jego wszczęcia, udzielenia mu informacji o jego przebiegu oraz o wydaniu decyzji, – spowodowanie wyjaśnienia przyczyn niezałatwienia w terminie powyższej sprawy. W uzasadnieniu podniósł m. in., że organ pierwszej instancji nie wykazał braku jego interesu prawnego, chociażby w charakterze uczestnika postępowania. Komendant Główny Policji postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 61a k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] lipca 2012 r. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, natomiast art. 61a § 1 k.p.a. wskazuje, że gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Definicję strony postępowania administracyjnego zawiera zaś art. 28 k.p.a., w myśl którego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Wyrażenie "interes prawny", użyte w treści powyższej regulacji oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo, a kształt tego interesu jest zawsze wyznaczony przez prawo materialne i w konsekwencji może on zatem być różny wobec różnych regulacji prawnych. Równocześnie istotną cechą "strony" jest to, że jest ona podmiotem własnych praw (interesów prawnych) lub obowiązków, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Ponadto istnienie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym oznacza ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym podmiot wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mogącymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. Zatem skarżący nie może posiadać przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym cofnięcia pozwolenia na broń P. O., bowiem w jego przypadku nie występuje interes prawny. Zgodnie bowiem z przepisem prawa materialnego, tj. ustawą o broni i amunicji, stroną postępowania jest osoba, która posiada pozwolenie na broń lub która występuje z żądaniem jego wydania. W przypadku cofnięcia pozwolenia na broń palną w rozpoznawanej sprawie, stroną postępowania jest zatem tylko P. O., bowiem w wyniku podjętych działań przez organ administracji może stracić nabyte prawo do posiadania broni. Wobec powyższego brak jest podstaw odniesienia się do zarzutów dotyczących m. in. przewlekłości prowadzonego przez organ I instancji i wszczętego z urzędu postępowania w sprawie cofnięcia P. O. pozwolenia na broń. Jako osoba mogąca legitymować się interesem faktycznym w odniesieniu do sprawy administracyjnej wymienionego, skarżący jest uprawniony jedynie do informacji czy właściwy organ podjął stosowne czynności czy też ich nie prowadzi (np. z braku podstawy prawnej) i taką też informację skarżący otrzymał w piśmie Wydziału Postępowań Administracyjnych [...] z dnia [...] lipca 2012 r., podobnie jak K. S. w piśmie z dnia [...] listopada 2011 r., a następnie z dnia [...] kwietnia 2012 r. Jednakże z uwagi na fakt, że skarżący, jak i K. S., nie posiadają przymiotu strony postępowania, organ Policji nie ma obowiązku informowania ich, czy w sprawie zapadło już (i jakie) rozstrzygnięcie. To samo odnosi się do innych ewentualnych uczestników postępowania, którymi wymienieni również nie są. Natomiast podinsp. K. B. był upoważniony do podpisania w imieniu Komendanta [...] Policji zaskarżonego postanowienia, co wynika z decyzji tego organu nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. w sprawie ustalenia zakresu upoważnienia do załatwiania spraw (...) wynikających z właściwości Komendanta [...] Policji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący L. S. zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie prawa materialnego, poprzez jego błędną wykładnię, naruszenie jego interesu prawnego oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na treść postanowienia. W tej sytuacji wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uznanie, że posiada on uprawnienia strony i interes prawny, bądź też uznanie, że posiada interes prawny w przystąpieniu w charakterze strony jako uczestnik postępowania w powyższej sprawie i przyznanie mu zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym utraconego zarobku [...]. W uzasadnieniu podał, że swój interes prawny w postępowaniu o cofnięcie pozwolenia na broń P. O. wywodzi z prawa karnego materialnego, które było podstawą do wydania prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego [...], zamieszczonego w aktach sprawy, w którym występuje jako osoba pokrzywdzona czynem karnym, popełnionym przez wymienionego. Ponadto status strony należy wywodzić nie z jednego przepisu, lecz z wielu przepisów prawa materialnego administracyjnego, finansowego czy też prawa pracy (Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, B. Adamiak, J. Borkowski – 12 wydanie C. H. Beck), zatem w niniejszej sprawie z prawa karnego materialnego. Dalej stwierdził, że w ustawie o broni i amunicji nie występuje norma prawna statuująca, iż w postępowaniach o uzyskanie pozwolenia na broń lub o cofnięcie takiego pozwolenia może występować jedynie osoba, która ubiega się o takie pozwolenie lub tylko osoba, która takie pozwolenie posiada, a więc norma wyłączająca udział innych osób prawnie "zainteresowanych" udziałem w postępowaniu i wynikiem takiego postępowania. Jest bezsporne, iż z uwagi na to, że powyższe postępowania toczą się w trybie administracyjnym, inne osoby, które wnioskują o cofnięcie pozwolenia na broń lub zgłaszają swoje uczestnictwo w tym postępowaniu, powinny wykazać swój interes prawny, w rozumieniu przepisu art. 28 k.p.a. Zgodnie z doktryną i orzecznictwem w jednym postępowaniu administracyjnym może uczestniczyć więcej niż jeden podmiot, tym samym o ile toczyłoby się postępowanie administracyjne o cofnięcie pozwolenia na broń wszczęte z urzędu przez Komendanta [...] Policji, to nie występują prawne przeszkody, aby mógł on występować w charakterze uczestnika takiego postępowania, bowiem "Każdy podmiot, który ma interes prawny lub obowiązek wymagający konkretyzacji w drodze decyzji stosowania prawa właściwego i kompetentnego organu administracyjnego, jest stroną postępowania o tej samej pozycji procesowej..." (str. 190 Kodeksu postępowania administracyjnego Komentarz, B. Adamiak, J. Borkowski – 12 wydanie C. H. Beck). Stąd też błędne jest stanowisko organu, iż w przypadku cofnięcia pozwolenia na broń palną P. O. stroną postępowania jest tylko on sam. Ponadto stanowisko organu nie jest trafne, gdyż występuje co najmniej pośredni wpływ aktu stosowania normy prawnej z ustawy o broni i amunicji objętej przepisem art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6a na jego sytuację prawną, jako pokrzywdzonego przez fakt, że wyrok karny zapadły wobec P. O. jest prawomocny i został zawieszony jedynie warunkowo. Zatem jego interes prawny w postępowaniu administracyjnym jest realny, rzeczywiście i aktualnie istniejący, gdyż występuje powiązanie pomiędzy jego sytuacją prawną a przedmiotem postępowania objętym ustawą o broni i amunicji, czyniąc go "zainteresowanym" tym postępowaniem i w konsekwencji uprawnionym do udziału w nim w charakterze strony, albo też do dopuszczenia do sprawy, jeśli takie postępowanie się toczy, jako strony postępowania administracyjnego. Ponadto nie jest trafne stwierdzenie organu zawarte w zaskarżonym postanowieniu, iż jakoby skarżący otrzymał "informację", że toczy się postępowanie o cofnięcie pozwolenia na broń wymienionemu posiadaczowi, gdyż osoba ta nadal jest posiadaczem broni palnej i legitymuje się ważnym pozwoleniem, a Komenda [...] Policji w wydanym postanowieniu wskazała jedynie na swoje obowiązki w tym zakresie, nie informując, czy postępowanie takie się toczy. Niezależnie od powyższego, powołanie art. 61a k.p.a., jako podstawy do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, w istotny sposób narusza zasady demokratycznego państwa prawnego, bowiem organ dokonując wykładni tego przepisu, winien szczególnie dokładnie zbadać zasadność jego interesu prawnego, poprzez czynności wyjaśniające, a nie przez rozstrzygnięcia arbitralne, jak w niniejszej sprawie. W dalszej części stwierdził, że wykonując zawód rzecznika patentowego jest osobą zaufania publicznego, o czym skazanemu P. O. zamieszkującemu w tym samym domu jest wiadomo, gdyż na posesji gdzie mieszka i pracuje skarżący, umieszczona jest stosowna tablica informacyjna. Skazany prawomocnym wyrokiem P. O., zachowujący się agresywnie w stosunku do niego, posiadając broń palną stanowi zagrożenie dla porządku i bezpieczeństwa publicznego, nie tylko w stosunku do osoby skarżącego, ale także dla osób, które korzystają z pomocy prawnej rzecznika patentowego w trakcie wizyt w jego Kancelarii mieszczącej się na tej samej klatce schodowej, piętro niżej pod mieszkaniem P. O., a wykonywanie pracy [...] na rzecz jego klienteli ma ścisły związek z jego bezpieczeństwem osobistym i z bezpieczeństwem odwiedzających go klientów, zaś w stosunku do osób posiadających broń palną należy stosować wysokie standardy moralne i prawne, które ustawodawca dostatecznie wskazał w ustawie. Co się zaś tyczy kosztów, to z racji wykonywanego zawodu poniósł uszczerbek w postaci niezawinionej utraty zarobku, gdyż zamiast wykonywania obowiązków zawodowych na rzecz klientów, poprzez nietrafne i błędne rozumienie norm i przepisów prawa przez organy administracji publicznej, został zmuszony do czynnego uczestniczenia w sporach z tymi organami oraz do konieczności opracowania niniejszej skargi. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m. in., poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Stosownie do treści art. 61 Kodeksu postępowania administracyjnego, postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z kolei w myśl art. 28 k.p.a., stroną postępowania może być każdy ten, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Legitymizacja zaś interesu prawnego – co do czego zarówno doktryna, jak i judykatura są zgodne – musi mieć swe źródło w przepisach prawa materialnego i to odnoszących się wprost do sytuacji danego podmiotu. Innymi słowy mówiąc, o przymiocie strony nie decyduje sama ich wola lub też ich subiektywne przekonanie (interes faktyczny), lecz okoliczność istnienia przepisu prawa materialnego pozwalającego zakwalifikować interes tego podmiotu, jako prawny. W doktrynie przyjmuje się, że "związek normatywny między interesem prawnym lub obowiązkiem danego podmiotu a postępowaniem administracyjnym wyraża się w tym, że postępowanie "dotyczy" interesu prawnego lub obowiązku tego podmiotu. Postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku konkretnego podmiotu w tym sensie, że w wyniku takiego postępowania wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach lub obowiązkach tej osoby lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach jednego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki innego podmiotu. W pierwszym przypadku postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku danego podmiotu w sposób bezpośredni w tym znaczeniu, że decyzja administracyjna rozstrzyga o jego prawach i obowiązkach, w drugim – postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku innego podmiotu w sposób pośredni, decyzja bowiem nie rozstrzyga wprost o jego prawach i obowiązkach, lecz jedynie oddziaływuje na jego prawa i obowiązki wskutek powiązania sytuacji prawnej adresata decyzji z tym podmiotem" (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz k.p.a. Wyd. Lex Wolters Kluwer Business. Warszawa 2009 r., str. 224). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący L. S. wystąpił do organu Policji z wnioskiem o cofnięcie pozwolenia na posiadanie broni przez P. O. Przyznać zatem należy rację organowi, że skarżący nie posiada interesu prawnego w żądaniu wszczęcia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego, ponieważ to nie on jest posiadaczem tej broni, zaś podnoszone przez niego zarzuty wobec P. O. świadczyć mogą jedynie o istnieniu interesu faktycznego. Dodać również należy, że sprawy pozwoleń na broń regulują przepisy art. 18 w zw. z art. 15 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. nr 52, poz. 525 ze zm.), z których wynika, iż stroną tego postępowania jest wyłącznie osoba, której dotyczy wydane pozwolenie. Reasumując, przyznać należy rację organowi, że skarżący nie posiada przymiotu strony i w konsekwencji stanowi to przesłankę z art. 61a k.p.a. do odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną P. O. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), należało orzec jak w sentencji wyroku.