II SA/Wa 1931/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Adam Lipiński (spr.) Sędzia WSA - Eugeniusz Wasilewski Asesor WSA - Jacek Fronczyk Protokolant - Beata Gibzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2006 r., sprawy ze skargi B.S. działającej w imieniu małoletniego M.S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - II SA/Wa 1931/05 UZASADNIENIE B.S. starała się o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym w dniu [...] października 2005 r. w wieku 57 lat R.S., na rzecz wspólnego dziecka: M.S. urodzonego w dniu [...] marca 1990 r. Prezes Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. odmówił przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. Organ ustalił, że zmarły legitymował się udowodnionym okresem ubezpieczenia społecznego w rozmiarze łącznym 22 lat, 4 miesięcy i 4 dni. W ostatnim 10-leciu na wymagane minimum 5 lat ubezpieczenia wykazywał jedynie 1 rok i 7 dni. Na przestrzeni lat 1989 - 2004 wykazywał liczne długotrwałe przerwy w ubezpieczeniu, przy czym ostatnie lata to nieliczne okresy zatrudnienia wykonywanego w Zakładzie Karnym w związku z odbywaniem kary za przestępstwo [...]. Powołując się na wskazany wyżej stan faktyczny, organ swoją decyzję argumentował brakiem okoliczności usprawiedliwiających niespełnienie przez R.S. wymogów przewidzianych do uzyskania uprawnień dla jego dzieci do renty rodzinnej. Podstawę prawną wydania decyzji stanowi przepis art. 83 par. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). W wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, wskazując w uzasadnieniu na argumenty zawarte w decyzji poprzedzającej. Podniósł także, że okoliczność trudnej sytuacji finansowej rodziny i niepełnosprawność M.S. nie mogą stanowić okoliczności decydujących o przyznaniu świadczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B.S. wskazywała na dokumentację szpitalną potwierdzającą pobyt R.S. w dniach [...] i [...] października 2004 r. na oddziale [...], podnosząc iż choroba [...] stanowiła przyczynę niemożności podejmowania zatrudnienia jak i późniejszej śmierci ojca dziecka. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w odpowiedzi na skargę, wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w decyzji. Ustosunkowując się do zarzutu skargi organ wskazał, iż we wniosku przyczyn niepodejmowania zatrudnienia przez R.S. skarżąca upatrywała w chorobie [...], nie zaś w chorobie [...]. Organ wskazał nadto na brak dokumentacji lekarskiej stwierdzającej niemożność wykonywania przez R.S. zatrudnienia z powodu choroby, a także na fakty sporadycznego świadczenia pracy zarówno w okresach poprzedzających jak i następujących po pobycie w szpitalu [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, czyli w tej sprawie - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Badana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Natomiast zgodnie z treścią art. 65 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy, renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny osoby, która miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki do uzyskania jednego z tych świadczeń. Tak więc prawo do renty rodzinnej jest prawem pochodnym wynikającym od uprawnień osoby ubezpieczonej do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, a zatem brak uprawnień do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, pociąga za sobą również brak uprawnień członków rodziny do renty rodzinnej po ubezpieczonym. Dochodzone świadczenie nie jest bowiem świadczeniem przyznawanym z uwagi na potrzeby, nawet najbardziej uzasadnione, ale świadczeniem pochodnym od okresów opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Natomiast art. 83 ust. 1 ustawy umożliwia przyznanie świadczenia społecznego jeżeli istnieją szczególnie uzasadnione okoliczności usprawiedliwiające brak wymaganych okresów w opłacaniu składek przy jednoczesnej niemożności podjęcia pracy przez starającego się o to świadczenie z uwagi na jego wiek lub orzeczoną niezdolność do wykonywania pracy. R.S., co wynika ze stanu faktycznego sprawy, nie spełniał przesłanek do uzyskania prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy. Nadto, co jest szczególnie ważne w postępowaniu o przyznanie świadczenia z ubezpieczenia społecznego w drodze wyjątku (art. 83 wskazanej wyżej ustawy), w niniejszej sprawie nie wykazano istnienia szczególnych okoliczności, które usprawiedliwiały by brak uzyskania przez ojca małoletniego dziecka tych uprawnień. R.S. w dziesięcioleciu przypadającymi na okres przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy (październik 2005 rok) legitymował się jedynie 1 rocznym i 7 dniowym okresem ubezpieczenia. Wykazywał liczne długotrwałe przerwy w ubezpieczeniu, przy czym ostanie lata to wyłącznie okresy zatrudnienia wykonywanego w Zakładzie Karnym w związku z odbywaniem kary za przestępstwo [...]. Organ trafnie przywołał tezę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2001 r. w sprawie II SA 899/01 (publik. LEX nr 54537), która stanowi, że: "Za szczególne okoliczności, które uniemożliwiłyby ojcu dzieci wykonywanie zatrudnienia w wymiarze pozwalającym na przyznanie ustawowych świadczeń rentowych (art. 83 ustawy z 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS) nie może być uznany fakt przebywania przez niego w zakładach karnych, skoro nie była to okoliczność od niego niezależna, lecz wynikała ze świadomego naruszania prawa." Argumenty skarżącej dotyczące bardzo złej sytuacji finansowej rodziny i niepełnosprawności małoletniego M.S., nie stanowią szczególnych okoliczności w rozumieniu wskazanego wyżej przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Podjęte w niniejszej sprawie decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2005 r. i z dnia [...] września 2005 r., odmawiające przyznania świadczenia w drodze wyjątku są zasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia prawa przy podejmowaniu tych decyzji. Zawierają one prawidłowe uzasadnienia, wszechstronnie analizujące cały zgromadzony w postępowaniu administracyjnym materiał w niniejszej sprawie. Podniesiony dopiero w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzut dotyczący choroby [...] R.S. nie może stanowić podstawy do uchylenia wydanych w niniejszej sprawie decyzji w trybie kontroli sądowej. Po pierwsze co jest tu najistotniejsze, organ nie dysponował żadnym dokumentem dotyczącym choroby ojca dziecka zarówno w trakcie prowadzenia postępowania jak i w dacie wydawania decyzji. Tak więc w żaden sposób nie mógł do faktu tego ustosunkować się w treści decyzji ani faktu tego wcześniej zbadać. O okoliczności tej organ dowiedział się z treści skargi. Tak więc przedstawiony przez skarżącą dopiero w skardze, dokument stwierdzający pobyt R.S. na oddziale [...], może, co najwyżej, stanowić podstawę do ponowienia wniosku o przyznanie świadczenia, nie może natomiast stanowić podstawy do uchylenia w trybie kontroli sądowej wyżej opisanych decyzji. Po drugie, organ trafnie wskazuje na fakt braku dokumentacji lekarskiej stwierdzającej niemożność świadczenia pracy przez R.S. i fakt sporadycznego świadczenia pracy w czasie zarówno przed jak i po dwudniowym pobycie w szpitalu [...] ([...] października 2004 r.), co niejako w praktyce wskazuje na zdolność do pracy. Śmierć R.S. nastąpiła rok później. Trudno tu także abstrahować od faktów, iż już od końca lat osiemdziesiątych, a wiec gdy o prace nie było trudno, ojciec dziecka wykazywał jedynie krótkotrwałe okresy zatrudnienia. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 132 i 151 przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.