II SA/Wa 1932/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, Adam Lipiński (spr.), Protokolant Joanna Ukalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2008 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na budowę domu jednorodzinnego - oddala skargę. Komendant Główny Straży Granicznej decyzją nr [...] z dnia [...] września 2007 r. utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r., którą Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej odmówił T. K. przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Podstawę prawną wydania decyzji stanowiły następujące przepisy: art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego art. 98 ust. 1 i art. 99 pkt 2 ustawy z 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997), § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 czerwca 2002 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz.U. Nr 98, poz. 892 ze zm.). Organ ustalił, że w dniu 8 czerwca 2007 r. T. K. – funkcjonariusz Straży Granicznej złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej na budowę domu jednorodzinnego w miejscowości pobliskiej w stosunku do miejsca pełnienia służby. Kilka dni wcześniej, w dniu 22 maja 2007 r. zmarł teść funkcjonariusza, w wyniku czego J. M. - żona funkcjonariusza stała się współwłaścicielką domu jednorodzinnego w B. przy ul. [...]. Prawa te potwierdza postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] maja 2007 r. Sygn. akt [...]. Funkcjonariusz poinformował także, iż jego małżonka posiada również prawo do części domu jednorodzinnego w B. przy ul. [...]. W ocenie organu wielkość posiadanych przez J. M. udziałów w przedmiotowym budynku mieszkalnym, jak i stosunek tych udziałów do powierzchni mieszkalnej domu nie ma znaczenia w niniejszej sprawie. B. jest miejscowością pobliską do miejsca pełnienia służby. Wyżej przedstawiony stan faktyczny uniemożliwia przyznanie funkcjonariuszowi wnioskowanej pomocy. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania, organ stwierdził, iż brak prawomocności postanowienia o nabyciu spadku w dniu złożenia wniosku o pomoc finansową nie ma żadnego znaczenia, albowiem spadkobierca nabywa spadek już z chwilą jego otwarcia. Tak więc żona T. K. od 23 maja 2007 r. jest współwłaścicielką domu mieszkalnego z tytułu dziedziczenia, położonego w miejscowości pobliskiej miejsca pełnienia przez niego służby. Dlatego też, funkcjonariusz w dacie złożenia wniosku o pomoc finansową nie posiadał prawa do przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej i z tych też przyczyn nie można mu przyznać pomocy finansowej, o którą wnosił. Organ stwierdził, iż przepisy nie uzależniają możliwości przydziału lokalu mieszkalnego od wielkości posiadanego przez funkcjonariusza domu jednorodzinnego, jednakże w związku z podniesionymi przez stronę zarzutami, wskazał, iż posiadany przez jego małżonkę dom zapewnia przysługujące funkcjonariuszowi normy zaludnienia. Ze złożonego przez T. K. wniosku o przydział lokalu mieszkalnego wynika, iż dom położony w B. przy ul. [...] ma 120 m2 powierzchni użytkowej, w tym mieszkalnej 84 m2. W dacie złożenia tego wniosku zamieszkiwały w nim 4 osoby, w tym zmarły teść. Funkcjonariusz posiada uprawnienie do 3 norm, tj. lokalu o powierzchni mieszkalnej od 21 do 30 m2. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej wydanie z naruszeniem przepisów prawa materialnego: art. 99 pkt 3 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 czerwca 2002 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariuszy Straży Granicznej, przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2002 r. w sprawie przydziału, opróżniania lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych art. 1027 k.c, a także zarzuca naruszenie przepisów postępowania art. 7, 8, 9 k.p.a. i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazywał, że prace budowlane rozpoczął już z końcem 2006 r. W dniu 22 maja 2007 r. zmarł nagle jego teść. Odziedziczony przez J. M. udziały w domu mieszkalnym są niewielkie i wbrew twierdzeniu organu nie zapewniają skarżącemu i jego rodzinie właściwych norm metrażowych, jakie przysługują funkcjonariuszowi. Nadto organ pominął fakt zamieszkiwania w przedmiotowym budynku przez kilka rodzin, a także nie obliczył szacunkowej powierzchni przypadającej jego rodzinie do każdego z budynków, w których udziały odziedziczyła jego małżonka. Skarżący w dalszym ciągu podtrzymywał, iż wobec osób trzecich jego małżonka nabyła prawa do spadku dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia o stwierdzeniu spadku, a to nastąpiło znacznie później niż data złożenia wniosku o pomoc finansową. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasowa argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Badana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej w art. 98 stanowi, iż funkcjonariuszowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej lub towarzystwie budownictwa społecznego albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Szczegółowe warunki przyznawania tego świadczenia określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 26 czerwca 2002 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariuszy Straży Granicznej. Zgodnie z § 2 ust. 2 tego rozporządzenia, pomocy finansowej nie przyznaje się funkcjonariuszowi, który nie spełnia warunków do otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, o których mowa w art. 99 ustawy, albo którego małżonek posiada w miejscowości, w której funkcjonariusz pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej, lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy. Przy czym, inaczej niż w przypadku lokalu mieszkalnego, nie ma znaczenia, czy posiadany dom zapewnia przysługującą funkcjonariuszowi normę zaludnienia. Z tych też wzglądów wszelkie przeliczenie powierzchni odziedziczonego budynku mieszkalnego, z udziałami przysługującymi małżonce skarżącego w tym budynku i porównywanie ich z normatywami metrażowymi jest tu zbędne. Ustawa o Straży Granicznej jak i przepisy wykonawcze nie definiują pojęcia "posiadanie" lokalu mieszkalnego lub domu, dlatego też przyjmuje się, iż trzeba je rozumieć w szerokim znaczeniu. Będzie nim zarówno posiadanie określone przez przepisy art. 336 i nast. Kodeksu cywilnego, a więc faktyczne władanie samoistne (właściciel) lub zależne (użytkownik, najemca) lub z tytułu innego prawa, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą. Jak i pod tym pojęciem "posiadanie" w rozumieniu omawianych przepisów pragmatycznych należy rozumieć wszelkie formy własności, bądź współwłasności. Posiadaczem jest także współposiadacz, który wykonuje (niekonieczne zgodne z prawem własności) faktyczne władztwo nad rzeczą wspólnie z innymi osobami i jest uprawniony do korzystania z rzeczy wspólnej, niezależnie od prawa własności. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, iż żona skarżącego stała się z tytułu dziedziczenia ustawowego współwłaścicielem domu jednorodzinnego, znajdującego się w B., będącej miejscowością pobliską do miejsca pełnienia służby przez funkcjonariusza. Z treści przepisu art. 99 pkt 2 i 3 ustawy o Straży Granicznej wprost wynika, iż w przypadku posiadania domu jednorodzinnego (niezależnie od jego wielkości i powierzchni mieszkalnej) przez funkcjonariusza lub jego małżonka nie przydziela się takiemu funkcjonariuszowi lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej. Tym samym brak jest podstaw do przyznania temu funkcjonariuszowi pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, albo domu jednorodzinnego (art. 98 ustawy pragmatycznej). Zaznaczyć tu należy, iż wyżej omówione przepisy ustawy pragmatycznej należy rozumieć wprost. Niespodziewana śmierć teścia T. K. i przyjęcie przez żonę funkcjonariusza spadku, w skład którego wchodzi udział w budynku mieszkalnym stanowią w niniejszej sprawie okoliczność nieprzewidywalną w chwili rozpoczynania budowy domu przez funkcjonariusza. Nie mniej jednak taka negatywna okoliczność nastąpiła i co jest tu istotne wyłącza ona możliwość przyznania pomocy na uzyskanie lokalu mieszkalnego, albo domu jednorodzinnego. Zaskarżona decyzja jest zgodna z powyższymi przepisami, z tych też wzglądów zawarty w skardze zarzut naruszenia przepisów ustawy pragmatycznej jak i wydanego na jej podstawie rozporządzenia wykonawczego w tym zakresie jest chybiony. Dalsze zarzuty skargi są także niezasadne. Skarżący myli pojęcia dotyczące daty powstania możliwości faktycznej posługiwania się przez spadkodawcę tytułem do dziedziczenia wobec osób trzecich z data nabycia spadku. Chybiony jest zatem zarzut naruszenia przepisu art. 1027 k.c., który mówi tylko o tym, że stwierdzenie nabycia spadku dowodzi prawa spadkobiercy z tytułu dziedziczenia. Samo nabycie spadku następuje, w myśl przepisów art. 924 i art. 925 k.c., z chwilą otwarcia spadku – daty śmierci spadkodawcy, o ile spadek nie zostanie odrzucony w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania, jak stanowi art. 1015 § 1 k.c. Prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku wskazuje datę śmierci spadkodawcy, która jest datą nabycia spadku. Data wydania takiego postanowienia nie jest data nabycia spadku. Podkreślić tu należy, iż zarówno doktryna jak i praktyka prawa spadkowego zgodnie twierdzi, że postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku ma jedynie charakter deklaratoryjny – potwierdza bowiem jego nabycie przez określone osoby (spadkobierców) i wskazuje datę otwarcia spadku. Bezpodstawny jest także zarzut naruszenia przez organ przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Organ Straży Granicznej jest zobowiązany do ścisłej wykładni przepisów w sprawach świadczeń pieniężnych dla funkcjonariuszy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dostatecznie jasno wskazano okoliczności prawne leżące u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Odmowa przyznania takiej pomocy nie stanowi naruszenia zasady równości wobec prawa, zapisanej w art. 32 ust. 1 Konstytucji. Podkreślić tu należy, iż prawo do pomocy finansowej na uzyskanie mieszkania, czy domu jednorodzinnego nie jest automatycznym świadczeniem przyznawanym każdemu funkcjonariuszowi, lecz rygorystycznie reglamentowanym uprawnieniem, którego przyznanie regulują określone przepisy. Bez spełnienia przesłanek zawartych w tych przepisach świadczenie to nie może być funkcjonariuszowi przez organ przyznane. Reasumując, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, mając na uwadze wskazane na wstępie kryteria kontroli, zaskarżona decyzja jest prawidłowo uzasadniona i zgodna z ustalonym stanem faktycznym. Także sposób przeprowadzenia postępowania nie zawiera błędów, które sankcjonowałby uchyleniem, bądź stwierdzeniem nieważności tej decyzji. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.