II SA/Wa 1932/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. C. z dnia 23 marca 2011 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2010r . nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia 1. oddalić wniosek w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla J. C. radcę prawnego w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie. J. C. (dalej jako skarżący) 23 marca 2011 r. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Postanowieniem z 4 kwietnia 2011 r. referendarz sądowy oddalił wniosek w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowił dla J. C. radcę prawnego. Skarżący 12 kwietnia 2011 r. wniósł sprzeciw na powyższe postanowienie. Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej "ppsa"), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zaskarżone postanowienie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W wyniku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 - 3 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W niniejszej sprawie skarżący wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W związku z powyższym w pierwszej kolejności należy rozpoznać wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. "e" p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Do tej kategorii spraw zalicza się także sprawa ze skargi J. C., ponieważ przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja rozstrzygająca o prawie do świadczenia przewidzianego w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), a więc akt administracyjny ściśle dotyczący praw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Należy podkreślić, że zwolnienie to ma charakter ustawowy, co oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Tym samym, w sytuacji gdy już sama ustawa zwalnia skarżącego od ponoszenia jakichkolwiek kosztów sądowych, nie zachodzi potrzeba wydania przez Sąd odrębnego orzeczenia o zwolnieniu od kosztów, a złożony w tym zakresie wniosek podlega oddaleniu. Dlatego też Sąd postanowił, jak w pkt 1 sentencji orzeczenia. Odrębnie natomiast należy rozpoznać wniosek w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie skarżący wykazał, że źródło utrzymania w gospodarstwie domowym, które prowadzi wspólnie z żoną, ogranicza się do kwot świadczeń socjalnych w wysokości, która nie pozwala ponieść mu pełnych kosztów postępowania, w tym kosztów pomocy prawnej udzielonej przez profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i żony. W związku z tym należy uznać, że zostały spełnione określone w art. 246 § 1 p.p.s.a. przesłanki obligujące Sąd do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów Wojewódzki Sad Administracyjny, na podstawie art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w pkt 2 sentencji.