II SA/Wa 1932/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Eugeniusz Wasilewski Sędzia WSA – Jacek Fronczyk (sprawozdawca) Sędzia WSA – Adam Lipiński Protokolant – specjalista Marek Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi D. O. na orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany – oddala skargę – Komendant Wojewódzki Policji w [...] orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2013 r. nr 17, stosując art. 135j ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.: Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), uznał [...] D. O. – asystenta [...] w [...] Wydziału [...]Komendy Wojewódzkiej Policji w [...], winnym popełnienia przewinień dyscyplinarnych i wymierzył mu karę nagany. Funkcjonariusz został obwiniony o to, że: 1) w dniu [...] kwietnia 2013 r., pełniąc obowiązki dyżurnego pokoju dla osób konwojowanych i doprowadzanych na czynności procesowe w budynku Sądu [...] i pełniąc nadzór nad osobami konwojowanymi i doprowadzanymi oraz będąc umundurowanym, naruszył dyscyplinę służbową w ten sposób, że wykonując czynności służbowe, nie posiadał przy sobie broni palnej krótkiej w futerale na pasie głównym w sposób zapewniający sprawne i szybkie jej dobycie oraz bezpieczne przenoszenie, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 3 ww. ustawy o Policji w związku z § 7 i § 8 zarządzenia Komendanta Głównego Policji z dnia 20 lipca 2011 r. nr 852 w sprawie zasad przyznawania i użytkowania broni palnej przez policjantów (Dz. Urz. KGP Nr 6, poz. 29 ze zm.); 2) w dniu [...] kwietnia 2013 r. około [...], będąc wyznaczonym jako dyżurny pokoju dla osób konwojowanych i doprowadzanych na czynności procesowe w budynku Sądu [...] i pełniąc nadzór nad osobami konwojowanymi i doprowadzanymi, w sposób nieprawidłowy sprawował obowiązki dyżurnego pokoju w ten sposób, że udał się do pokoju dyżurnego, celem przygotowania sobie posiłku, przez co umożliwił konwojowanemu [...] zapalenie papierosa, pozostawiając wymienionego w toalecie bez nadzoru na około 3 minuty, którego dym papierosowy uruchomił czujkę przeciwpożarową, co spowodowało ogłoszenie alarmu w całym budynku Sądu [...], otwarcie okien, dachu, wstrzymanie ruchu wind i zakłóciło pracę Sądu, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 2 ww. ustawy o Policji. W motywach orzeczenia organ Policji podał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie budzi wątpliwości co do okoliczności popełnienia przewinień dyscyplinarnych i świadczy o winie funkcjonariusza, to zaś uzasadnia wymierzenie tego rodzaju sankcji. D. O. powyższe orzeczenie uczynił przedmiotem odwołania do Komendanta Głównego Policji, wnosząc o uniewinnienie go od zarzucanych mu czynów, jako że – w jego ocenie – nie stanowią one podstaw do ukarania. Podkreślił, że samo postępowanie dyscyplinarne spowodowało odrzucenie jego kandydatury w staraniu się o wyjazd na misję do [...], a także zaprzepaściło awans na wyższy stopień służbowy oraz wstrzymało wszelkie premie, co jest dla niego nader krzywdzące. Wyjaśnił, że w dniu [...] kwietnia 2013 r. posiadał przy sobie broń palną w kaburze, tyle tylko, że nie na pasie głównym na zewnątrz, lecz faktycznie była ona umieszczona na pasie pod olimpijką, co i tak umożliwiało mu szybkie i sprawne jej dobycie. Toteż zarzucany mu czyn nie wskazuje na niedopełnienie obowiązku. Podobnie – zdaniem funkcjonariusza – rzecz się ma, jeśli chodzi o drugi z zarzutów. Obowiązujące przepisy nie określają czynności dyżurnego czy też jego pomocnika podczas załatwiania potrzeby fizjologicznej przez osobę konwojowaną i doprowadzaną na czynności procesowe. W opinii policjanta, zachowanie polegające na nasłuchiwaniu odgłosów i wykrywaniu zapachów dochodzących z toalety jest niezgodne z zasadami poszanowania godności człowieka. Wobec tego uzasadnionymi są wątpliwości co do zachowania obiektywizmu przez organ Policji w odniesieniu do drugiego z zarzutów. Komendant Główny Policji orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...], mając za podstawę art. 135n ust. 4 ww. ustawy o Policji, utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne, nie znajdując przesłanek do uwzględnienia odwołania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Komendant Główny Policji wyjaśnił, że brak jest podstaw do uniewinnienia obwinionego od zarzucanych mu czynów. Funkcjonariusz jedynie przez krótki okres czasu w trakcie służby pełnionej w dniu [...] kwietnia 2013 r. w godzinach [...] w pomieszczeniu dla osób konwojowanych i doprowadzanych w Sądzie [...] posiadał przy sobie broń umieszczoną w futerale na pasie głównym, czyli zgodnie z zasadami określającymi sposób noszenia broni służbowej. Takie zachowanie policjanta mogło spowodować negatywne skutki w postaci niewłaściwej reakcji na ewentualne zdarzenie nadzwyczajne. Ponadto, sam fakt, iż po włączeniu się alarmu przeciwpożarowego na terenie Sądu pierwszą reakcją obwinionego było natychmiastowe przypięcie broni z pasem na zewnątrz olimpijki świadczy o tym, iż policjant zdawał sobie sprawę, że nie nosząc broni w sposób regulaminowy, postępuje niezgodnie z przepisami. Z kolei brak właściwego nadzoru nad konwojowanym [...] doprowadził do zapalenia papierosa przez wymienionego, co spowodowało włączenie się alarmu przeciwpożarowego w Sądzie. Zgodnie z § 11 zarządzenia Komendanta Głównego Policji z dnia 26 marca 2006 r. nr 360 w sprawie metod i form wykonywania przez policjantów konwojów i doprowadzeń, do obowiązków konwojenta, czyli także dyżurnego pokoju dla osób konwojowanych i doprowadzanych, znajdującego się w budynku Sądu [...], należy m.in. obserwowanie zachowania się osoby konwojowanej w celu zapobieżenia wydarzeniom nadzwyczajnym z udziałem tej osoby. W ocenie organu Policji, D. O. niewłaściwie wykonywał obowiązki konwojenta, pozostawiając bez nadzoru [...] i tracąc z nim kontakt wzrokowy na około 3 minuty, czym doprowadził do wydarzenia nadzwyczajnego, jakim było włączenie alarmu przeciwpożarowego w Sądzie [...]. Motyw postępowania obwinionego, czyli przygotowywanie posiłku w tym czasie, nie jest uzasadnieniem dla takiego zachowania. Zdaniem organu II instancji, oba czyny należy ocenić negatywnie, toteż z tego powodu, przy uwzględnieniu także dotychczasowego przebiegu służby obwinionego, wymierzona przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] kara nagany jest zasadna. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie D. O. zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, poprzez przyjęcie, że w dniu [...] kwietnia 2013 r. w sposób nieprawidłowy sprawował obowiązki dyżurnego pokoju oraz nie posiadał przy sobie broni palnej krótkiej w futerale na pasie głównym w sposób zapewniający sprawne i szybkie jej dobycie oraz bezpieczne przenoszenie, co spowodowało uznanie go winnym przewinień dyscyplinarnych i wymierzenie kary nagany w sytuacji, gdy skarżący, zgodnie z obowiązującymi przepisami w tym zakresie, w sposób prawidłowy sprawował obowiązki dyżurnego pokoju oraz posiadał przy sobie broń palną krótką w futerale na pasie głównym, co zapewniało mu sprawne i szybkie jej dobycie, a co w konsekwencji powinno skutkować uniewinnieniem go od odpowiedzialności dyscyplinarnej. Niezależnie od tego, skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, a to: art. 132a ww. ustawy o Policji, poprzez przyjęcie, że działał z zamiarem umyślnego popełnienia przewinień dyscyplinarnych, art. 132 ust. 3 pkt 3 tej ustawy w związku z § 7 i § 8 ww. zarządzenia Komendanta Głównego Policji z dnia 20 lipca 2011 r. nr 852 w sprawie zasad przyznawania i użytkowania broni palnej przez policjantów oraz art. 132 ust. 3 pkt 2 ww. ustawy o Policji, poprzez ich zastosowanie w sytuacji, gdy działanie skarżącego w dniu [...] kwietnia 2013 r. nie naruszyło zasad przedstawionych w tych przepisach, art. 135j ust. 1 pkt 2 i ust. 5 ww. ustawy o Policji, poprzez ich niezastosowanie i nieodstąpienie od ukarania w sytuacji, gdy stopień winy i stopień szkodliwości przewinień dyscyplinarnych dla służby nie jest znaczny, a właściwości i warunki osobiste skarżącego oraz dotychczasowy przebieg jego służby uzasadniają przypuszczenie, że pomimo odstąpienia od ukarania, będzie on przestrzegał dyscypliny służbowej oraz zasad etyki zawodowej, a ma to tym większe znaczenie, że skarżący nie był dotychczas karany dyscyplinarnie, zaś ukaranie go karą nagany spowodowało odrzucenie jego kandydatury na wyjazd na misję do [...], wstrzymało awanse i premie oraz spowodowało obniżenie dodatku służbowego o 30%. Formułując przedstawione zarzuty, D. O. wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie orzeczeń dyscyplinarnych oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Udzielając odpowiedzi na skargę, Komendant Głowny Policji wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację, jakiej użył w zaskarżonym orzeczeniu dyscyplinarnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia i to z przepisami obowiązującymi w dacie jego wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu dyscyplinarnym z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem art. 132 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.: Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego, polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (ust. 2). Naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy, jak również niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa (ust. 3 pkt 2 i 3). D. O. w dniu [...] kwietnia 2013 r. popełnił zarzucane mu przewinienia dyscyplinarne, zaś spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy tego, czy zachowanie skarżącego miało charakter zawiniony. Udzielenie odpowiedzi w tym zakresie wymaga odniesienia się do treści zarzutów. W pierwszym zarzucie wskazano na okoliczność, że skarżący w dniu [...] kwietnia 2013 r. nie posiadał przy sobie broni palnej krótkiej w futerale na pasie głównym w sposób zapewniający sprawne i szybkie jej dobycie oraz bezpieczne przenoszenie. Skarżący twierdzi natomiast, że posiadał przy sobie broń palną w kaburze, tyle tylko, że nie na pasie głównym na zewnątrz, lecz faktycznie była ona umieszczona na pasie pod olimpijką, co i tak – w jego opinii – umożliwiało mu szybkie i sprawne jej dobycie. Jednakże twierdzenia te nie mogą zmienić kwalifikacji zarzucanego czynu, gdyż skarżący – wbrew brzmieniu przepisów zarządzenia Komendanta Głównego Policji z dnia 20 lipca 2011 r. nr 852 w sprawie przyznawania i użytkowania broni palnej przez policjantów (Dz. Urz. KGP Nr 6, poz. 29 ze zm.) – przyjął tym samym własny sposób noszenia broni służbowej. Ta okoliczność wskazuje, że skarżący nie zastosował się do obowiązków w zakresie noszenia broni służbowej i przesądza o istnieniu zamiaru niepodporządkowania się treści ww. zarządzenia. Nie można bowiem przyjąć za usprawiedliwione twierdzeń o ponadprzeciętnej sprawności w posługiwaniu się bronią palną, która w dniu [...] kwietnia 2013 r. była – jak wskazuje skarżący – ukryta pod olimpijką. Faktem jest, że broń ta nie była widoczna w trakcie pełnienia służby. Wina funkcjonariusza polega zatem na tym, że można mu postawić zarzut postępowania niezgodnego z określonym obowiązkiem, który był mu znany. Konkretyzacja obowiązków policjantów następuje w szeregu aktach o charakterze wewnętrznym, co wynika z hierarchicznej struktury Policji. Istotą wszak zależności służbowej jest możliwość jej regulowania przepisami administracyjnymi, wydawanymi przez sam organ administracji publicznej. Wynikające z art. 81 ust. 2 ww. ustawy o Policji upoważnienie dla Komendanta Głównego Policji do określania sposobu pełnienia służby w formie zarządzeń, regulaminów i rozkazów wyraźnie wskazuje, że treść czynności służbowych może być regulowana w pełni w aktach wewnętrznych, materia ta należy bowiem do sfery interny Policji, w której mieści się regulacja obowiązków służbowych funkcjonariuszy. Jeżeli więc w § 8 ust. 1 ww. zarządzenia KGP nałożono na umundurowanego funkcjonariusza Policji obowiązek noszenia broni palnej krótkiej w futerale na pasie głównym, w futerale udowym lub kamizelce na oporządzenie, to inny sposób noszenia broni jest zakazany, a świadome niezastosowanie się do powyższego wymogu każdorazowo stanowi jego naruszenie. Należy przy tym zaznaczyć, że przepis ten nie dopuszcza innych miejsc noszenia czy przytwierdzania broni palnej. Natomiast zapewnienie szybkiego i sprawnego użycia broni musi pozostawać w związku z jej prawidłowym zlokalizowaniem. Zatem umieszczenie broni w miejscu niewymienionym w cyt. przepisie pozwala na postawienie funkcjonariuszowi zarzutu umyślnego zlekceważenia obowiązujących zasad. W tym też kontekście uzasadnionym było postawienie skarżącemu zarzutu umyślnego naruszenia reguł użytkowania broni palnej podczas służby. Analogicznie rzecz się ma, jeśli chodzi o drugi z zarzutów. W dniu [...] kwietnia 2013 r. skarżący w ramach swoich obowiązków służbowych dozorował osadzonego [...]. Zadaniem skarżącego było przede wszystkim nie dopuścić do zachowań konwojowanego, które byłyby niezgodne z obowiązującymi regułami, jak w tym przypadku, z zakazem palenia w Sądzie [...]. Skarżący, będąc w pełni świadomy, pozostawił konwojowanego w toalecie i udał się do pokoju dyżurnego w celu przyrządzenia posiłku. Skarżący, zamiast nadzorować konwojowanego, bez względu na to, gdzie konwojowany przebywał i co w danej chwili robił, pozostawił go bez nadzoru. Konwojowany miał do dyspozycji aż 3 minuty, aby wyjąć zapalniczkę i zapalić papierosa, co w efekcie nastąpiło i w konsekwencji doprowadziło do uruchomienia systemu przeciwpożarowego oraz zakłócenia pracy Sądu [...]. W czasie pozostawania bez nadzoru konwojowany mógł się oddalić z miejsca, mógł w tym czasie dokonać samouszkodzenia, etc. Istotne jest to, że skarżący pozostawił konwojowanego bez nadzoru. Zgodnie z § 11 zarządzenia Komendanta Głównego Policji z dnia 26 marca 2006 r. nr 360 w sprawie metod i form wykonywania przez policjantów konwojów i doprowadzeń, do obowiązków konwojenta, czyli także dyżurnego pokoju dla osób konwojowanych i doprowadzanych, znajdującego się w budynku Sądu [...], należy m.in. obserwowanie zachowania się osoby konwojowanej w celu zapobieżenia wydarzeniom nadzwyczajnym z udziałem tej osoby. Skarżący w pełni świadomie, a więc umyślnie pozostawił konwojowanego bez nadzoru na około 3 minuty i za to został obwiniony, bowiem zarzut w tym zakresie dotyczy zachowania niezgodnego z nałożonym na niego obowiązkiem służbowym. Skarżący pozostaje w mylnym przekonaniu, że czyny, za które został ukarany, stanowią przewinienia służbowe o znikomym stopniu szkodliwości. Skarżącemu zarzucono popełnienie czynów związanych z wykonywaniem obowiązków służbowych, z których jeden polega na niedopilnowaniu osoby konwojowanej w sytuacji, gdy nadzorowanie stanowi podstawowy obowiązek konwojenta. Uchybienie temu obowiązkowi stanowi czyn o znacznym stopniu szkodliwości. Podobnie należy ocenić drugi z czynów dyscyplinarnych, polegający na niewłaściwym noszeniu broni służbowej, a więc w miejscu do tego nieprzewidzianym. Przełożony dyscyplinarny ustala fakty i dokonuje oceny materiału dowodowego w sposób swobodny. Wyniki postępowania dowodowego decydują o sposobie zakończenia postępowania dyscyplinarnego, natomiast w przypadku skarżącego, postępowanie dowodowe wykazało, że przewinienia dyscyplinarne miały miejsce, a stopień ich szkodliwości był znaczny. Przełożony dyscyplinarny nie ma w takiej sytuacji obowiązku odwoływania się do treści art. 135j ust. 1 pkt 2 i ust. 5 ww. ustawy o Policji, jeśli wyniki postępowania dowodowego i waga czynów na to nie pozwalają. Artykuł 134h ust. 1 ww. ustawy o Policji wymienia kryteria, jakie organ dyscyplinarny Policji bierze pod uwagę przy wymiarze kary. Komendant Wojewódzki Policji w [...] w swym orzeczeniu uwzględnił wszystkie dyrektywy wymiaru kary wskazane w powyższym przepisie. Uwzględnił bowiem rodzaj popełnionych przewinień dyscyplinarnych (naruszenie dyscypliny służbowej polegające na niedopełnieniu obowiązków służbowych i nieprawidłowym wykonaniu czynności służbowej), okoliczności ich popełnienia (popełnienie przewinień dyscyplinarnych podczas służby w miejscu publicznym na terenie Sądu), skutki czynów, w tym następstwa dla służby (zakłócenie prawidłowego funkcjonowania Sądu, poprzez wywołanie alarmu przeciwpożarowego), rodzaj i stopieni naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków (nieprzestrzeganie przepisów regulujących przebieg służby policjantów), pobudki działania (brak ostrożności wymaganej w danej sytuacji), zachowanie policjanta po zaistniałym zdarzeniu (brak krytycznej oceny swojego postępowania) oraz dotychczasowy nienaganny przebieg jego służby, w tym otrzymywane nagrody. Wymierzona skarżącemu kara dyscyplinarna jest współmierna do stopnia zawinienia i wagi popełnionych przez niego czynów. Zgodnie z treścią art. 134a ww. ustawy o Policji, kara nagany oznacza wytknięcie ukaranemu przez przełożonego dyscyplinarnego niewłaściwego postępowania, a takie – zdaniem Sądu – miało miejsce w dniu [...] kwietnia 2013 r. Jednocześnie jest to najłagodniejsza kara z wymienionych w katalogu kar dyscyplinarnych, o których mowa w art. 134 ww. ustawy o Policji. W takim stanie rzeczy, podjęte w sprawie orzeczenia dyscyplinarne należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione. Sąd nie dopatrzył się w działaniach organów uchybień, zarówno przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i jego ocenie w świetle obowiązującego prawa, co oznacza, że Sąd nie stwierdził takich jego naruszeń, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. Uznając zatem skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.