II SA/Wa 1933/13
WyrokWSA w Warszawie2014-03-25
Skład orzekający: Danuta Kania, Stanisław Marek Pietras, Adam Lipiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców oraz prowadzenia własnego gospodarstwa rolnego przez policjanta mogą zostać zaliczone do wysługi lat, od której zależy wzrost uposażenia zasadniczego, pomimo jednoczesnej nauki w szkole średniej i wyższej w systemie zaocznym?Ratio decidendi
Organy administracji obu instancji dokonały nieprawidłowej subsumpcji zgromadzonego materiału dowodowego, skupiając się na jednostkowej ocenie każdego elementu dowodowego osobno, zamiast dokonać łącznej oceny całokształtu materiału. Sąd uznał, że nauka w systemie zaocznym nie wyklucza możliwości świadczenia stałej pracy w gospodarstwie rolnym, a brak wcześniejszego wykazania tej pracy w dokumentach służbowych nie przesądza o jej braku. W związku z tym, zaskarżony rozkaz personalny oraz utrzymujący go w mocy rozkaz organu wyższego stopnia zostały uchylone.Stan faktyczny
Funkcjonariusz Policji Z. W. wnioskował o zaliczenie do wysługi lat okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców oraz okresów prowadzenia własnego gospodarstwa rolnego. Organy administracji odmówiły zaliczenia tych okresów, uznając, że praca ta nie miała charakteru stałego z uwagi na jednoczesną naukę skarżącego w szkołach zaocznych. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając zaskarżone rozkazy personalne.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżony rozkaz personalny oraz utrzymany nim w mocy rozkaz personalny Komendanta Rejonowego Policji, stwierdzono, że zaskarżony rozkaz personalny nie podlega wykonaniu w całości, oraz zasądzono od Komendanta [...] Policji na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras, Adam Lipiński (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2014 r. sprawy ze skargi Z. W. na rozkaz personalny Komendanta [...] Policji z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia wzrostu uposażenia z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym 1. uchyla zaskarżony rozkaz personalny oraz utrzymany nim w mocy rozkaz personalny Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] czerwca 2013 r.; 2. stwierdza, że zaskarżony rozkaz personalny nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Komendanta [...] Policji na rzecz skarżącego Z. W. kwotę 257 zł (dwieście pięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Raportem z dnia [...] kwietnia 2012 r. funkcjonariusz Policji [...] Z. W. zwrócił się z prośbą do Komendanta Rejonowego Policji [...] o zaliczenie do wysługi lat dotychczas nieudokumentowanych okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców M. i J. W., to jest: od dnia [...] lipca 1990 r. do dnia [...] września 1990 r., od dnia [...] czerwca 1993 r. do dnia [...] lipca 1993 r. i od dnia [...] lipca 1994 r. do dnia [...] lutego 1999 r. Jednocześnie wniósł o zaliczenie wskazanych okresów do wysługi lat na dzień przyjęcia do służby w Policji, to jest od dnia [...] maja 1999 r., z uwzględnieniem dyspozycji art. 107 ustawy o Policji.
Zagadnienie zaliczenia do wysługi lat dwóch pierwszych okresów zostało załatwione rozkazami personalnymi, które nie są przedmiotem niniejszej sprawy i w tym zakresie stanowi przedmiot innego postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie.
Natomiast zagadnienie zaliczenia do wysługi lat ostatniego z tych okresów - to jest od dnia [...] lipca 1994 r. do dnia [...] lutego 1999 r. - stało się przedmiotem rozstrzygnięcia w pierwszej instancji przez Komendanta Rejonowego Policji [...]. Organ ten dokonał wyodrębnienia z powyższego okresu trzech podokresów, to jest: od dnia [...] lipca 1994 r. do dnia [...] stycznia 1996 r. – dotyczącego świadczenia pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika; od dnia [...] stycznia
1996 r. do dnia [...] czerwca 1997 r. – dotyczącego jednoczesnej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika i pracy zainteresowanego w dzierżawionym przez siebie gospodarstwie; od dnia [...] czerwca 1997 r. do dnia [...] lutego 1999 r. - dotyczącego jednoczesnej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika i prowadzenia przez zainteresowanego własnego gospodarstwa rolnego.
Komendant Rejonowy Policji [...] rozkazem personalnym z dnia [...] czerwca 2013 r. odmówił Z. W. ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okresy pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] lipca 1994 r. do dnia [...] stycznia 1996 r. oraz prowadzenia gospodarstwa rolnego od dnia [...] stycznia 1996 r. do dnia [...] czerwca 1997 r. oraz od dnia [...] czerwca 1997 r. do dnia [...] lutego 1999 r.
Podstawę prawną powyższego rozstrzygnięcia stanowił art. 101 ust. 1 i art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. z 1990 r. Nr 54, poz. 310) oraz § 3 ust. 1, § 4 ust. 1 pkt 1 i 5 oraz § 5 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 roku w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 ze zmianami).
Na skutek odwołania złożonego przez policjanta, sprawę rozpatrzył Komendant [...] Policji, który rozkazem personalnym z dnia [...] sierpnia 2013 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 Kpa, utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] czerwca 2013 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, co następuje:
Rodzice policjanta – M. i J. W. byli właścicielami gospodarstwa rolnego, położonego we wsi [...] o powierzchni 9,61 ha w latach 1979 - 1994 i o powierzchni 4,59 ha w latach 1995 - 1999.
M. W., podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresach: [...].07.1977 r. do [...].12.1990 r. - jako rolnik (małżonka); [...].01.1991 r. do [...].09.2004 r. - z mocy ustawy w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik (małżonka).
J. W. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresach: [...].07.1977 r. do [...].10.1993 r. - jako rolnik; [...].05.1994 r. - [...].12.1996 r. - na wniosek w pełnym zakresie wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik; [...].01.1997 r. - [...].12.2002 r. na wniosek w ograniczonym zakresie wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik; [...].03.2003 r. - [...].09.2009 r. - na wniosek w ograniczonym zakresie wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik; [...].06.2010 r. do nadal - na wniosek w ograniczonym zakresie wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik. Z. W. był zameldowany na pobyt stały w gminie [...], [...] od dnia [...] lipca 1974 r. do dnia [...] marca 2006 r.
Z. W. przedstawił potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię umowy dzierżawy z dnia [...] stycznia 1996 r. na okres 10 lat gospodarstwa rolnego o powierzchni 4,18 ha oraz akt notarialny z dnia [...] czerwca 1997 r. stanowiący umowę darowizny gruntów rolnych stanowiących 1/2 części nieruchomości położonej we wsi [...] o powierzchni 5,2 ha, stanowiącej działkę nr [...], przekazanej na rzecz Z. W. przez jego rodziców. Przedstawił także zaświadczenie z KRUS potwierdzające okres podlegania przez niego ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia [...] czerwca 1997 r. do dnia [...] lutego 1999 r.
Z. W. wskazał, że wykonywał w tych gospodarstwach różne prace przy produkcji roślinnej (siewie, sadzeniu, zbiorze zbóż) i zwierzęcej (chowie bydła, trzody chlewnej). Dodał, iż praca nie była zmechanizowana i wymagała dużego nakładu pracy ręcznej i była świadczona w pełnym wymiarze.
Zainteresowany przedstawił także zeznania dwóch świadków z dnia [...] kwietnia 2012 roku, z których wynika, że we wskazanych okresach wymieniony wykonywał wszystkie prace jako domownik i rolnik związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego rodziców, położonym we wsi [...] o powierzchni 9,61 ha. Świadkowie zeznali, że skarżący pracował stale, w dni nauki w systemie zaocznym w szkole średniej 5-6 godzin dziennie, w dni wolne od zajęć szkolnych, ferie, wakacje - w pełnym wymiarze czasu pracy.
Odnosząc się do okresu od dnia [...] lipca 1994 r. do dnia [...] stycznia 1996 r. Komendant [...] Policji wskazał, iż zainteresowany w latach 1994 - 1996 uczył się w Zaocznym Technikum Rolniczym dla Dorosłych w [...], co wiązało się z koniecznością dojazdów z miejscowości [...] do [...] i z powrotem. Zgodnie z oświadczeniem strony zajęcia w szkole ponadpodstawowej odbywały się w systemie zaocznym w soboty i w niedziele dwa razy w miesiącu, a czas dojazdu do szkoły wynosił 30 minut w jedną stronę. Technikum to wymieniony ukończył [...] maja 2013 r. zdając egzamin maturalny. Ponadto w latach 1996 - 1999 zainteresowany studiował zaocznie na Politechnice [...]. Zgodnie z oświadczeniem strony z dnia [...] kwietnia 2012 r. zajęcia odbywały się trzy razy w tygodniu, dwa razy w miesiącu, szkoła oddalona była od jego miejsca zamieszkania o 150 km, a dojazd zajmował ok. 2 godzin w jedną stronę.
Organ stwierdził, iż nauka w szkole ponadpodstawowej oraz związane z nią obowiązki wymagane od uczniów, tj. lektury, lekcje, przygotowanie do zajęć szkolnych, jak wskazuje doświadczenie życiowe, wykluczają stałą pracę w gospodarstwie rolnym. Z. W. ucząc się w szkole ponadpodstawowej był na utrzymaniu rodziców. Oprócz bowiem czasu potrzebnego na naukę, wymieniony potrzebował także czasu na odpoczynek, nie sposób uznać zatem, że mając tyle obowiązków, tak młody człowiek mógłby jeszcze świadczyć pracę w gospodarstwie rolnym o charakterze stałym. Trudno zatem uznać, iż spełnione zostało w tym przypadku kryterium stałej pracy w gospodarstwie rolnym, bowiem stałą pracą nie jest doraźna pomoc w wykonywaniu typowych obowiązków domowych, zwyczajowo wymaganych od dzieci jako członków rodziny rolnika.
O powyższym świadczy, między innymi fakt, iż jak wynika z zeznań świadków, wymieniony wykonywał prace w gospodarstwie rolnym rodziców od najmłodszych lat, a zatem także przed ukończeniem 16 roku życia. Uznać zatem należy, że nie była to stała praca, a jedynie prace zwyczajowo wymagane od członków rodziny rolnika, w tym od dzieci. Pomoc ta jednak nie mogła mieć charakteru stałego z uwagi na inne absorbujące zajęcie w tym czasie jakim była nauka w szkole ponadpodstawowej.
Pojęcie domownika w rozumieniu art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 roku powiązane jest ze stałym świadczeniem pracy, a nie dorywczą, choć systematyczną pomocą. Warunek stałej pracy wykonywanej przez wymienionego, w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców, poza stosunkiem pracy, powinien mieć charakter stały oraz polegać ma na pewnej systematyczności, a co najmniej na gotowości do wykonywania pracy rolnej, gdy niezbędne jest to rolnikowi prowadzącemu gospodarstwo, a nie wówczas, gdy pomoc deklaruje domownik.
Wskazać ponadto należy, że dokumenty zgromadzone podczas postępowania kwalifikacyjnego prowadzonego dla kandydatów ubiegających się o przyjęcie do służby w Policji, a włączone do akt osobowych, obok dokumentacji dołączonej do wniosku o zaliczenie do wysługi lat dotychczas nieudokumentowanych okresów pracy, stanowią również dokumentację mogącą mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej kwestii zaliczenia wnioskowanego okresu pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika do wysługi lat uwzględnianej przy ustaleniu procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego.
Nadto w dokumentacji Z. W., związanej z przyjęciem do służby w Policji (tj. ankieta osobowa i życiorys), brak jest choćby wzmianki na temat jego pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, jak również prowadzenia dzierżawionego, a następnie własnego gospodarstwa rolnego. Jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach osobowych wymieniony w okresie od dnia [...] lipca 1993 r. do dnia [...] lipca 1994 r. pobierał zasiłek dla bezrobotnych, natomiast złożeniem podania z dnia [...] grudnia 1998 r., adresowanego do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], rozpoczął postępowanie kwalifikacyjne o przyjęcie do służby w Policji. Powyższe świadczyć może o tym, iż wymieniony nie identyfikował się ze stałą pracą na roli i pracy takiej nie świadczył. Stała praca w gospodarstwie rolnym wymaga bowiem, jak słusznie zauważył organ I instancji, pewnego psychicznego nastawienia, polegającego na wiązaniu się w pewnym okresie czasu z gospodarstwem rolnym i nieszukaniu stałego zatrudnienia poza nim.
Odnosząc się natomiast do okresów prowadzenia gospodarstwa rolnego od dnia [...] stycznia 1996 r. do dnia [...] czerwca 1997 r. (jako dzierżawca) oraz od dnia [...] czerwca 1997 r. do dnia [...] lutego 1999 r. (jako właściciel) wskazać należy, iż zgodnie z dyspozycją art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] lipca 1990 roku o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310), zaliczeniu podlegają okresy prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie, prowadzonym przez współmałżonka. Przez prowadzenie gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 1 ust. 1 pkt 1 wymienionej ustawy należy rozumieć samodzielną lub przy pomocy innych osób faktyczną pracę w gospodarstwie rolnym wykonywaną na własny rachunek w charakterze właściciela bądź posiadacza w rozumieniu art. 336 Kodeksu cywilnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2001 roku, sygn. akt II SA 1858/01). Zatem prowadzenie gospodarstwa to zarówno zarządzanie nim, jak i faktyczna praca w tym gospodarstwie, osobiście lub przy pomocy innych osób, nie musi to być przy tym gospodarstwo będące własnością pracownika, który dochodzi zaliczenia okresu prowadzenia gospodarstwa rolnego do jego stażu pracy, może być własnością innych osób, o ile pracownik władał nim jako właściciel, użytkownik, najemca lub dzierżawca. W powołanej wyżej ustawie nie zostało zdefiniowane pojęcie "rolnika" wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym, ustawodawca odesłał w zakresie ustalania jego normatywnej treści do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników rolnikiem jest pełnoletnia osoba fizyczna, zamieszkująca i prowadząca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia.
W przedmiotowej sprawie Z. W., zgodnie z dokumentami znajdującymi się w aktach osobowych oraz zgodnie z oświadczeniem strony, w latach 1994 - 1996 uczył się w szkole ponadpodstawowej i w latach 1996 -1999 studiował na Politechnice [...] oddalonej od miejsca zamieszkania o 150 km. Trudno zatem uznać, iż wymieniony mógł prowadzić zawodową działalność rolniczą na własny rachunek, gdy znaczący wpływ na jego dyspozycyjność miała konieczność uczestniczenia w zajęciach oraz przygotowania się do egzaminów oraz zaliczeń na studiach wyższych. Tym bardziej, że jak wcześniej podkreślono, również w dokumentacji dotyczącej poprzednich miejsc pracy wymieniony nie wspomniał, że prowadził gospodarstwo rolne.
Dodatkowo, podkreślić należy, że korzystanie przez daną osobę z gospodarstwa rolnego, zamieszkiwanie na terenie tego gospodarstwa, pomoc w jego prowadzeniu osobom najbliższym i korzystanie z płodów rolnych pochodzących z tego gospodarstwa nie są wystarczające do przypisania jej przymiotu rolnika lub domownika w rozumieniu art. 6 pkt 1 i 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Także wielokrotna w ciągu roku wizyta posiadacza gospodarstwa rolnego w jego gospodarstwie, nie świadczy o prowadzeniu przez niego działalności rolniczej w rozumieniu art. 6 pkt 1 cytowanej wyżej ustawy.
Z. W. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od dnia [...] czerwca 1997 r. do dnia [...] lutego 1999 r. W tym samym okresie zainteresowany studiował na Politechnice [...], oddalonej od miejsca zamieszkania o 150 km. Powyższe mogło mieć istotny wpływ na dyspozycyjność wymienionego w zakresie prowadzenia działalności rolniczej osobiście i na własny rachunek. Nadto samo zaświadczenie o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników nie może być wiarygodnym dowodem prowadzenia gospodarstwa rolnego osobiście i na własny rachunek.
Z. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wyżej wskazany rozkaz personalny Komendanta [...] Policji, zarzucając:
- rażące naruszenie treści przepisu art. 106 ustawy o Policji poprzez błędne ustalenie, że okoliczności uzasadniające podwyższenie wynagrodzenia zasadniczego o 12% powstały dopiero w dniu 5 kwietnia 2012 r.;
- rażące naruszenie treści przepisu art. 107 ustawy o Policji poprzez błędne ustalenie, że wygasło prawo strony do żądania wyrównania ze względu na przedawnienie roszczeń;
- wadę prawną nieważności opisaną w treści art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, gdyż ww. zarzuty stanowią o rażącym naruszeniu prawa przy wydawaniu zaskarżonej decyzji;
- rażące naruszenie treści przepisu art. 6 Kpa;
- rażące naruszenie treści przepisu art. 7 Kpa;
- rażące naruszenie treści przepisu art. 8 Kpa.
W konkluzji skargi wnosił o:
- uchylenie zaskarżonej decyzji (rozkazu personalnego) i poprzedzającej decyzji (rozkazu personalnego) Komendanta Rejonowego Policji [...];
- zasądzenie wypłaty wyrównania uposażenia, tj. należności pieniężnych za okres 3 lat wstecz od dnia ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego;
- dołączenie do niniejszego postępowania akt sprawy II SA/Wa 413/13 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W uzasadnieniu skargi powołał się na liczne orzeczenia sądów administracyjnych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Badana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek nie z przyczyn w niej wyłuszczonych.
Organy obu instancji w sposób prawidłowy, dla prawnej oceny niniejszej sprawy, zastosowały przepisy art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310) oraz § 3 ust. 1, § 4 i § 5 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 ze zm.). Dokonując prawnej interpretacji zawartego w ustawie o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy terminu "domownik", oba organy prawidłowo odwołały się do brzmienia art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.) - w brzmieniu obowiązującym we wnioskowanym okresie – stanowiącym, iż za domownika może być uznana osoba, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.
Jednakże oba organy dokonały nieprawidłowej subsumcji zgromadzonego materiału dowodowego, co stanowi o istotnej wadzie zarówno zaskarżonego, jak i utrzymanego nim w mocy rozkazu personalnego.
W każdej z tego typu sprawie na organie spoczywa obowiązek wszechstronnego zbadania zgromadzonego materiału dowodowego i oceny czy zainteresowany spełnia przesłanki przedmiotowej ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.
W tym zakresie ustalenia organu w zestawieniu ze zgromadzonym materiałem dowodowym sprawy nie wydają się właściwe i naruszają zasady wskazane w art. 6, art. 7 oraz 107 § 3 Kpa.
Podstawowy błąd popełniony przez organy obu instancji w ocenie materiału dowodowego polega na braku dokonania łącznej jego oceny, w oparciu o całość zgromadzonego materiału. Organy obu instancji skupiają się natomiast na jednostkowej ocenie każdego elementu dowodowego osobno, nie wiążąc zgromadzonych faktów i unikając szerszej analizy zgromadzonego materiału dowodowego.
W taki sposób dokonano wadliwej oceny braku możliwości świadczenia pracy w gospodarstwie rolnym przez skarżącego przy jednoczesnej nauce w technikum zaocznym dla dorosłych czy też w zbiegu ze studiowaniem w systemie zaocznym.
W ogóle nie odniesiono się do areału przedmiotowych gospodarstw rolnych oraz zawodów rodziców skarżącego, czy też zawodu Z. W., który uzyskał w Zaocznym Technikum Rolniczym dla Dorosłych w [...]. Faktu ubezpieczenia rodziców skarżącego i w okresie 1997-1999 również i skarżącego w KRUS-ie.
Wszystkie te okoliczności należało rozpatrywać łącznie, dostrzegając związki pomiędzy nimi.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy bezspornie wskazuje na wykonywanie przez Z. W. różnorodnych prac w gospodarstwie rolnym swoich rodziców w charakterze domownika oraz później także i w gospodarstwie przez siebie dzierżawionym oraz w gospodarstwie własnym w rozumieniu prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Organ faktu wykonywania tych prac nie uznaje za stałe wykonywanie prac w gospodarstwie rolnym – jak to wynika z definicji "domownika" albo pojęcia "prowadzenia własnego gospodarstwa rolnego" – ale uznaje, iż prace te stanowiły jedynie pomoc w gospodarstwie rodziców, albowiem - skarżący w przedmiotowym okresie uczył się w szkole średniej i później w wyższej, co zdaniem organu nie pozwalało na pogodzenie nauki z pracą w gospodarstwie rolnym rodziców a także z pracą we własnym czy też przez siebie dzierżawionym gospodarstwie rolnym.
Skarżący zakwestionował to stwierdzenie i w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzuty w tym zakresie są zasadne.
Analizując zgromadzony materiał i dokonując oceny danej pracy nie może abstrahować od oczywistego faktu, iż wiele czynności w gospodarstwie rolnym jest wykonywanych okresowo, albowiem są one uzależnione od pór roku, w jakich muszą zostać wykonane. Ta okoliczność nie może stanowić, sama przez się, uznania doraźnego charakteru pracy w danym gospodarstwie rolnym.
Również, z uwagi na pewien upływ czasu od związku skarżącego z tym gospodarstwem, jak na ogół w tego typu sprawach, wystarczające jest jedynie uprawdopodobnienie wykonywania danych prac w gospodarstwie rolnym.
Również nie jest uprawniony pogląd organu, iż nauka w szkole z góry wyklucza pracę w gospodarstwie rolnym. W niniejszej sprawie, zważywszy na niewielką odległość szkoły średniej od miejsca zamieszkania i okoliczność, iż było to Zaoczne Technikum Rolnicze dla Dorosłych w [...] - twierdzenie organu, iż skarżący nie mógł obowiązków związanych z gospodarstwem rolnym pogodzić z nauką jest chybione. Również nie do pogodzenia z materiałem sprawy jest stwierdzenie, iż dalsza nauka skarżącego na Politechnice [...] wykluczała prace w gospodarstwie rolnym, gdy zważy się na fakt, iż skarżący studiował zaocznie, w systemie trzy razy w tygodniu, co dwa miesiące. Oczywiste jest, że taki system studiowania, jak i wcześniejsza nauka w zaocznym technikum dla dorosłych, jest przewidziany właśnie dla osób pracujących. Okoliczność ta winna zostać zauważona przez organ w niniejszej sprawie.
Także nie można zbyt dużego znaczenia przykładać do faktu braku wcześniejszego wykazania przez skarżącego, w dokumentach związanych z jego służbą w Policji, pracy w gospodarstwie rolnym rodziców oraz pracy we własnym gospodarstwie. Fakt ten nie ma żadnego znaczenia i nie przesądza o braku świadczenia takiej pracy.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie niniejsza sprawa, pomimo rozmiaru zgromadzonego materiału dowodowego, nie została prawidłowo wyjaśniona na etapie postępowania administracyjnego.
Dlatego organ ponownie rozpatrując niniejszą sprawę dokona oceny całego zgromadzonego materiału we wskazanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie kierunku.
Wskazując na wyżej opisane uchybienie organu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 oraz art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło