II SA/Wa 1934/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Tomasz Szmydt, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dyscyplinarnego oddala skargę Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga J. K. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...]z dnia [...] marca 2019 r. w przedmiocie umorzenia postępowania dyscyplinarnego. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy: Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. Komendant Główny Straży Granicznej (zwany dalej: KGSG, organ I instancji), działając na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2365, ze zm., zwana dalej: u.s.g.), orzekł o zwolnieniu J. K. (zwanego dalej: skarżącym), ze służby w Straży Granicznej z dniem [...] października 2018 r. Na skutek złożonego odwołania Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej: Ministrem, organem odwoławczym) decyzją nr [...]z dnia [...] grudnia 2018 r., orzekł o uchyleniu przedmiotowego rozkazu personalnego w części dotyczącej terminu zwolnienia skarżącego ze służby, i orzekł, że zwolnienie ze służby nastąpiło z dniem [...] grudnia 2018 r., w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny. Wyrokiem z dnia 3 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 230/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi skarżącego na powołaną wyżej decyzję, orzekł o oddaleniu skargi. Orzeczeniem dyscyplinarnym nr [...] z dnia [...] września 2018 r. KGSG, działając na podstawie art. 136 ust. 1 pkt 9 i art. 136 b ust. 2 u.s.g., uznał skarżącego winnym popełnienia zarzucanych mu czynów i wymierzył karę dyscyplinarną wydalenia ze służby. Na skutek złożonego odwołania Minister orzeczeniem dyscyplinarnym nr [...]z dnia [...] grudnia 2018 r., orzekł o uchyleniu zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego w całości i przekazaniu sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Ponownie rozpoznając sprawę KGSG postanowieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 r., działając na podstawie § 24 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. z 2002 r. Nr 118, poz. 1015, ze zm., zwane dalej rozporządzeniem), orzekł o umorzeniu prowadzonego wobec skarżącego postępowania dyscyplinarnego, wszczętego postanowieniem KGSG nr [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie organu I instancji, iż wobec zwolnienia skarżącego ze służby w Straży Granicznej na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej ww. przestał podlegać orzecznictwu dyscyplinarnemu, co skutkowało umorzeniem przedmiotowego postępowania dyscyplinarnego. W zażaleniu złożonym na powołane wyżej postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie. Wydanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego, tj.: 1. § 24 i § 42 rozporządzenia w związku z art. 7, art. 9, art. 13 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., zwana dalej: k.p.a.), poprzez swobodne przyjęcie podstawy prawnej rozstrzygnięcia wbrew zasadom bezstronności, jawności i bez podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz błędne ustalenie stanu faktycznego i statusu obwinionego - art. 47 ust. 1 u.s.g.; 2. § 24 ust. 6 rozporządzenia w związku z art. 24 kodeksu cywilnego i art. 212 kodeksu karnego, poprzez ich niezastosowanie i bezpodstawne "przypisywanie winy obwinionemu popełnienia zarzucanych mu czynów". Wskazanym na wstępie i stanowiącym przedmiot oceny w niniejszej sprawie postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2019 r. Minister, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 2 i art. 144 k.p.a. w związku z § 42 oraz § 17 ust. 3 pkt 1, § 24 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 rozporządzenia, orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, po przedstawieniu stanu sprawy organ odwoławczy wskazał, iż bezsprzecznie rozkazem personalnym nr [...] z dnia[...] sierpnia 2018 r. KGSG (utrzymanym co do meritum w mocy decyzją Ministra nr [...] z dnia [...] grudnia 2018 r.), skarżący został z dniem [...] grudnia 2018 r., zwolniony ze służby w Straży Granicznej. Bez związku, na gruncie rozpatrywanej sprawy, pozostają zatem zarzuty skarżącego, sprowadzające się w istocie do kwestionowania rozstrzygnięcia w przedmiocie zwolnienia ww. ze służby. Na dzień wydania postanowienia organu I instancji ([...] stycznia 2019 r.) decyzja Ministra (z [...] grudnia 2018 r.) utrzymująca, co do meritum rozkaz personalny, orzekający o zwolnieniu skarżącego ze służby w Straży Granicznej, jest ostateczna w toku instancji. Za niezasadny uznał podnoszony przez skarżącego argument, iż zastosowanie w niniejszej sprawie winien znaleźć § 24 ust. 6 rozporządzenia. Wyjaśnił w tym zakresie, że postanowienia o umorzeniu postępowania wobec przedawnienia karalności nie wydaje się w przypadku, gdy zebrane dowody uzasadniają uniewinnienie obwinionego od popełnienia zarzucanego mu czynu. Powołany przepis odnosi się wyłącznie do funkcjonariuszy Straży Granicznej pozostających w służbie. Tylko do tej grupy zawodowej jest adresowany i tylko tę grupę obejmuje. W dacie wydania przez organ I instancji zaskarżonego postanowienia ([...] stycznia 2019 r.) o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego, skarżący nie był już funkcjonariuszem Straży Granicznej, został bowiem ze służby w Straży Granicznej zwolniony (z dniem [...] grudnia 2018 r.). Skoro ww. nie posiadał statusu funkcjonariusza Straży Granicznej, to niedopuszczalne było prowadzenie wobec niego, czyli w stosunku do osoby pozostającej poza służbą, postępowania dyscyplinarnego i w konsekwencji wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia przesądzającego o winie, czy też jej braku. Niemożliwym stało się też merytoryczne jego rozpatrzenie w trybie § 24 ust. 6 rozporządzenia. Obligowało to zatem organ I instancji do umorzenia postępowania dyscyplinarnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość przejawiającą się tym, iż obwiniony przestał podlegać orzecznictwu dyscyplinarnemu. W skardze złożonej na powołaną decyzję do sądu administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Wydanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie: I. przepisów postępowania - § 42 rozporządzenia, art. 6, art. 7a, art. 8, art. 10, art. 11, art. 13, art. 77 § 1, art. 78, art. 80, art. 104, art. 107 § 1 pkt 4,5,6 i § 3, art. 110, art. 138 § 1 pkt 1, oraz art. 144 k.p.a., polegającego na: 1. zastosowaniu błędnej formy rozstrzygnięcia na zażalenie - wydania postanowienia zamiast decyzji, 2. niepodjęcia wszelkich czynności w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy, a w szczególności nieuwzględnienia związania własnym rozkazem personalnym przenoszącym skarżącego do dyspozycji, równoważnym z zaprzestaniem służby, z uwagi na stan zdrowia orzeczony przez komisję lekarską MSWiA, skarżony w odrębnym postępowaniu sadowym (II SA/Wa 412/18), a tym samym nie ustalenia statusu skarżącego z uwzględnieniem jego praw z art. 47 u.s.g.; 3. dokonania rozstrzygnięcia: a) bez rozwiania wątpliwości co do procedury ustalenia winy skarżącego a tym samym na odmiennej podstawie prawnej, na niekorzyść skarżącego i wbrew art. 7a k.p.a., b) bez możliwości zgłoszenia wniosków dowodowych, c) bez umożliwienia zapoznania się i odniesienia do zebranego materiału dowodowego, d) bez wyjaśnienia m.in. dlaczego nie odniósł się do uchylonych rozstrzygnięć - orzeczenia komisji lekarskiej i rozkazu o powierzeniu obowiązków jako nowych okoliczności w sprawie, e) bez dążenia do uzyskania rozstrzygnięcia satysfakcjonującego strony (zmiana kwalifikacji), f) z naruszeniem uprawnień wynikających z art. 136b u.s.g. w stosunku do oficera rezerwy, g) po upływie terminu wyznaczonego do zakończenia postępowania, h) z naruszeniem przepisów właściwych dla milczącego załatwienia sprawy; II. przepisów prawa materialnego - art. 47, art. 58 i art. 137 u.s.g., art. 239 § 1 pkt 1 ppkt d p.p.s.a., art. 2 i 32 Konstytucji RP oraz art. 24 kodeksu cywilnego, poprzez możliwe bezpodstawne nieprocesowe przypisywanie sprawstwa popełnienia czynu w celu dyskryminowania skarżącego wyrządzenia mu szkody moralnej w postaci naruszenia nieposzlakowanej opinii oraz błędne pouczenie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, przywołując argumentację tożsamą z zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Skarga musiała zostać oddalona. Materialnoprawną podstawę wydanych w postępowaniu administracyjnym rozstrzygnięć stanowił przepis § 24 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia, zgodnie z którym postępowanie dyscyplinarne umarza się, jeżeli obwiniony przestał podlegać orzecznictwu dyscyplinarnemu. W niniejszej sprawie niesporną jest okoliczność, iż ostateczna jest decyzja Ministra nr [...], z dnia [...] grudnia 2018 r., ustalająca termin zwolnienia skarżącego ze służby z dniem [...] grudnia 2018 r. Skarga na powołaną decyzję, została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 230/19. W konsekwencji, w dacie procedowania przez organ I instancji ([...] stycznia 2019 r.) skarżący pozostawał poza służbą w Straży Granicznej. Zdaniem Sądu, konieczne stało się zatem umorzenie prowadzonego przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego na podstawie § 24 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia, wobec zaprzestania podlegania przez niego orzecznictwu dyscyplinarnemu. Przepis art. 144 k.p.a. stanowi, iż w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Sąd podziela argumentację, że odpowiednie stosowanie dotyczy w tym przypadku także formy prawnej rozstrzygnięcia. W przypadku rozpatrywania odwołania od decyzji administracyjnej, właściwą formą aktu prawnego wydawanego po rozpatrzeniu odwołania jest decyzja, natomiast w przypadku rozpatrywania zażalenia, właściwą formą aktu prawnego wydawanego po rozpatrzeniu zażalenia jest postanowienie. Tak więc zastosowana przez organ odwoławczy forma prawna rozstrzygnięcia, wydanego po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie, jest prawidłowa. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego "niepodjęcia wszelkich czynności w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy, a w szczególności nieuwzględnienia związania własnym rozkazem personalnym przenoszącym skarżącego do dyspozycji, równoważnym z zaprzestaniem służby, z uwagi na stan zdrowia orzeczony przez komisję lekarską MSWiA, skarżony w odrębnym postępowaniu sądowoadministracyjnym i tym samym błędnego ustalenia statusu skarżącego w myśl art. 47 ustawy o Straży Granicznej" Sąd stwierdza, że skoro przywołanym już wyżej wyrokiem z dnia 3 lipca 2019 r. wydanym w sprawie II SAlWa 230/19 tutejszy Sąd oddalił skargę skarżącego na decyzję w przedmiocie zwolnienia ze służby, treść wyroku wydanego w sprawie II SAlWa 1412/18 (którym uchylono orzeczenie wcześniej wydane Centralnej Komisji Lekarskiej z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie zdolności skarżącego do służby) ma drugorzędne znaczenie. Nieuzasadniony jest również zarzut skarżącego, dotyczący wydania rozstrzygnięcia bez rozwiania wątpliwości co do jego winy, a tym samym na odmiennej podstawie prawnej, na niekorzyść skarżącego i wbrew art. 7a kpa. Sąd podziela stanowisko organu, iż postanowienie o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego wydano w czasie, gdy skarżący (na podstawie ostatecznej decyzji wydanej w odrębnym postępowaniu), pozostawał już poza służbą. Nie było zatem prawnych możliwości dalszego prowadzenia postępowania dyscyplinarnego przeciwko niemu. Organ nie miał obowiązku wypowiadania się w postanowieniu o umorzeniu postępowania, wydanym na podstawie § 24 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia, o winie obwinionego. Jak trafnie zauważył organ, taki obowiązek istnieje tylko w przypadku wydawania postanowienia o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego na podstawie § 24 ust. 6 rozporządzenia. Dlatego zupełnie nieuzasadnione jest zarzucanie naruszenia art. 7a kpa. Z powyższego względu nie jest zasadny również zarzut skargi, dotyczący braku możliwości zgłaszania wniosków dowodowych i braku możliwości zapoznania się i odniesienia do zebranego materiału dowodowego. Skoro bowiem przesłankę umorzenia postępowania dyscyplinarnego stanowił fakt, iż od dnia [...] stycznia 2019 r. skarżący nie pozostaje w służbie, postępowanie dyscyplinarne nie może się toczyć, nie może być więc uzupełniane o nowe dowody. Nie są uzasadnione także zarzuty nie odniesienia się do "uchylonych rozstrzygnięć - orzeczenia komisji lekarskiej i rozkazu o powierzeniu obowiązków, jako nowych okoliczności w sprawie". Wydane w tym zakresie orzeczenia nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania dyscyplinarnego. Nie jest zrozumiały zarzut, opisany w pkt 3 lit. e skargi, tj.: "dokonanie rozstrzygnięcia bez dążenia do uzyskania rozstrzygnięcia satysfakcjonującego strony (zmiana kwalifikacji)". Organy administracji, w szczególności organy dyscyplinarne Straży Granicznej, mają obowiązek stosować przepisy obowiązującego prawa nawet, jeśli skutki ich stosowania nie są satysfakcjonujące dla strony. Sąd nie stwierdził też naruszenia przepisów prawa materialnego art. 2 i 32 Konstytucji RP oraz art. 24 kodeksu cywilnego, poprzez "możliwe, bezpodstawne i nieprocesowe przypisywanie sprawstwa popełnienia czynu w celu dyskryminowania skarżącego i wyrządzenia mu szkody moralnej w postaci nieposzlakowanej opinii". Postępowanie dyscyplinarne zostało umorzone, więc organy nie dokonały "przypisywania sprawstwa" skarżącemu ani go nie dyskryminowały. Kwestie ewentualnej szkody moralnej pozostają poza kognicją sądów administracyjnych. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, zwana dalej: p.p.s.a.), orzekł jak w sentencji wyroku.