II SA/Wa 1936/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Ewa Kwiecińska Sędzia WSA - Iwona Dąbrowska (spr.) Asesor WSA - Jacek Fronczyk Protokolant - apl. prok. Tomasz Nowicki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2005 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji, 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. wydaną na podstawie art. 71 ust. 1 i ust. 4, art. 72 i art. 73 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa po rozpatrzeniu odwołania R. P. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. Nr [...] orzekającej o przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 5 czerwca 2004 r. w wysokości 403,40 zł na okres 6 miesięcy - zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. R. P. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w O. w dniu 28 maja 2004 r., po odbyciu zasadniczej służby wojskowej i od tego dnia uzyskał status osoby bezrobotnej na podstawie przepisów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, obowiązującej do końca maja 2004 r. Starosta [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r., wydaną na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. b, art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 71 ust. 1 i 2 , art. 72 ust. 1 i art. 73 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy orzekł o przyznaniu skarżącemu prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem 5 czerwca 2004 r. na okres 6 miesięcy. Uzasadniając decyzję organ pierwszej instancji wskazał, że skarżący w dniu rejestracji spełniał określone w ustawie warunki do przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Od tej decyzji skarżący odwołał się. W odwołaniu wskazał, że rejestracji dokonał w dniu 28 maja 2004 r., a zatem w okresie obowiązywania ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i dlatego uważa, że winien mu być przyznany zasiłek dla bezrobotnych na okres 12 miesięcy. Organ II instancji podzielił stanowisko zawarte w decyzji organu I instancji i wskazał, że skarżący zarejestrował się wprawdzie w okresie obowiązywania ustawy o zatrudnieniu przeciwdziałaniu bezrobociu, jednakże prawo do zasiłku dla bezrobotnych, zgodnie z art. 71 ust. 1 powołanej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się w urzędzie, jeżeli nie ma dla bezrobotnego propozycji pracy czy propozycji szkolenia. Organ uznał, że w tej sytuacji przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych po 7 dniach, tj. od dnia 5 czerwca 2004 r., a więc już po dniu wejścia w życie nowych przepisów winno nastąpić na podstawie nowej ustawy. W związku z tym organ przyznał skarżącemu zasiłek dla bezrobotnych w wymiarze 6 miesięcy zgodnie z art. 73 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zgodnie z tym przepisem okres pobierania zasiłku wynosi 6 miesięcy dla bezrobotnych zamieszkałych w okresie pobierania zasiłku na obszarze działania powiatowego urzędu pracy, jeżeli stopa bezrobocia na tym obszarze w dniu 30 czerwca roku poprzedzającego dzień nabycia prawa do zasiłku nie przekraczała 125% przeciętnej stopy bezrobocia w kraju. Stopa bezrobocia w dniu 30 czerwca na obszarze działania Powiatowego Urzędu Pracy w O. wynosiła 20,5% i nie przekraczała 125% przeciętnej stopy bezrobocia w kraju, które wynosiło 17,7% (MP 03.47.707) W skardze na decyzję Wojewody [...] skarżący ponowił argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do art. 13 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Skarga okazała się zasadna. Wskazać należy, że skarżący dokonał rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w O. w dniu 28 maja 2004 r. i decyzją z dnia [...] maja 2004 r., wydaną na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 6 ust. 15 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu przyznano mu status osoby bezrobotnej. Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. wydaną na podstawie art. 71 ust. 1 i 2 , art. 72 ust. 1 i art. 73 ust. 1 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy Starosta Powiatu O. przyznał skarżącemu zasiłek dla bezrobotnych na okres 6 miesięcy, stwierdzając w uzasadnieniu decyzji, że skarżący w dniu rejestracji spełniał określone warunki do przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych w związku z udokumentowaniem w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie co najmniej 365 dni zatrudnienia. R. P. zarówno w odwołaniu od tej decyzji jak i w skardze do sądu kwestionował zastosowanie w stosunku do niego przepisów nowej ustawy wywodząc, że rejestracji dokonał w okresie obowiązywania starej ustawy (o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu) wnosząc o przyznanie mu zasiłku dla bezrobotnych w wymiarze 12 miesięcy. Wojewoda [...] odpowiadając na zarzuty skarżącego wskazał, że skoro ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie zawiera przepisów przejściowych to należało zastosować ustawę nową. Z takim stanowiskiem organu nie sposób się zgodzić. Wskazać należy bowiem, że czynność rejestracji następuje w dniu przedłożenia kompletu wymaganych dokumentów, wypełnieniu karty rejestracyjnej oraz poświadczeniu własnoręcznym podpisem prawdziwości złożonych oświadczeń przez osobę rejestrującą się w obecności pracownika urzędu pracy. Dzień zatem dokonania powyższych czynności jest potwierdzeniem, że osoba odpowiada kryterium, według których zalicza się ją do grona bezrobotnych, a zatem jest dniem nabycia statusu bezrobotnego i związanego z nim prawa żądania określonych ustawą świadczeń. Zgodnie zaś z art. 23 ust. 1 powołanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy. Tak więc momentem, w którym organ bada, czy spełnione zostały warunki do przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych jest moment rejestracji skarżącego. Realizacja zaś tego uprawnienia jakim jest zasiłek dla bezrobotnych następuje po upływie 7 dni od dnia jego zarejestrowania. Jeżeli zatem organ zbadał w dniu 28 maja 2004 r. (w dniu rejestracji) spełnienie przez skarżącego przesłanek do otrzymania prawa do zasiłku dla bezrobotnych według kryteriów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, to niedopuszczalne było rozłożenie orzekania o przyznaniu statusu i zasiłku dla bezrobotnych na dwie decyzje, jak to uczynił organ. Nie mógł tego zrobić zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżący spełniał warunki do przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych już w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego, czemu organ dał wyraz w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 2004 r. Takie postępowanie organu wpłynęło na radykalne pogorszenie się sytuacji skarżącego i naruszyło ponadto w ten sposób jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego nakazującą organom administracji prowadzenie postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 kpa). Skarżący rejestrując się bowiem w dniu 28 maja 2004 r. i spełniając w tym dniu przesłanki do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych miał prawo po siedmiu dniach do zasiłku dla bezrobotnych w wymiarze 12 miesięcy. Zgodnie bowiem z art. 25 ust. 1 pk 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu okres pobierania zasiłku wynosi 12 miesięcy dla bezrobotnych zamieszkałych w okresie pobierania zasiłku na obszarze działania powiatowego urzędu pracy, jeżeli stopa bezrobocia na tym obszarze w dniu 30 czerwca roku poprzedzającego dzień nabycia prawa do zasiłku przekraczała przeciętną bezrobocia w kraju. Sytuacja taka właśnie panowała w miejscu zamieszkania skarżącego w dniu 30 czerwca 2003 r. i wynosiła 20,5%. Zgodnie zaś z art. 73 ust. 1 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy okres pobierania zasiłku wynosi 6 miesięcy dla bezrobotnych zamieszkałych w okresie pobierania zasiłku na obszarze działania powiatowego urzędu pracy, jeżeli stopa bezrobocia na tym obszarze w dniu 30 czerwca roku poprzedzającego dzień nabycia prawa do zasiłku nie przekraczała 125% przeciętnej stopy bezrobocia w kraju. Wskazać należy, że zasadą obowiązującą w prawie jest zasada bezpośredniego działania nowego prawa. Rozwiązanie takie odpowiada zazwyczaj przeświadczeniu prawodawcy, że nowe normy są bardziej dostosowane do aktualnych warunków niż prawo, które uchylono. Jednakże w razie wątpliwości co do czasu obowiązywania nowego aktu prawnego należy przyjąć, iż każdy przepis normuje przyszłość, a nie przeszłość oraz że obowiązywanie prawa wstecz nie może pogarszać sytuacji prawnej obywatela. W odniesieniu do świadczeń z zakresu bezrobocia zasada ta jest szczególnie istotna. W rozpoznawanej zaś sprawie organy zatrudnienia zastosowały przepisy nowej ustawy w zakresie wymiaru pobierania zasiłku dla bezrobotnych oceniając spełnienie przez tą osobę warunków do uzyskania prawa do zasiłku dla bezrobotnych na gruncie ustawy starej. W konsekwencji pozbawiły organy skarżącego nabytego już prawa z poprzedniej ustawy stosując przepis prawa, który nie obowiązywał jeszcze w momencie rejestracji. Tego rodzaju stanowisko pozostaje w sprzeczności z fundamentalną zasadą, iż prawo nie działa wstecz, przekreśla zasadę poszanowania praw nabytych i godzi w podstawowe wartości ładu państwa prawnego, jakim jest bezpieczeństwo prawne polegające na przekonaniu obywateli, że prawa podmiotowe, uzyskane przez nich zgodnie z przepisami prawa, nie zostaną w sposób niesprawiedliwy zawieszone lub ograniczone. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O wykonalności wyroku orzeczono na podstawie art. 152 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.