II SA/Wa 1936/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Adam Lipiński, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 09 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi A.P. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego - oddala skargę - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako Prezes ZUS) postanowieniem z dnia [...] września 2017 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 97 § pkt 4 k.p.a., zawiesił postępowanie w sprawie przyznania A. P. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ stwierdził, że postępowanie w przedmiocie przyznania A. P. świadczenia w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1383 zm.), nie może być prowadzone i zakończone, z uwagi na toczące się postępowanie z zagraniczną instytucją ubezpieczeniową. Zatem, do czasu zakończenia postępowania o świadczenie w trybie zwykłym przez właściwą instytucję ubezpieczeniową należało zawiesić postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Prezes ZUS wskazał, iż sprawa uprawnień do świadczenia w drodze wyjątku zostanie rozpatrzona po prawomocnym zakończeniu postępowania o świadczenie w trybie zwykłym. A. P. zrzekła się prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższym postanowieniem i zaskarżyła przedmiotowe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze strona zarzuciła kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów Konstytucji RP, tj.: 1) art. 67 i art. 69, poprzez odmowę przyznania zabezpieczenia społecznego w związku niezdolnością skarżącej do pracy i odmowę zabezpieczenia egzystencji od dnia 28 września 2015 r., 2) art. 176, poprzez "odmowę odwołania się od E-213 wydanego przez lekarza orzecznika" oraz naruszenie prawa wspólnotowego, w szczególności art. 10 Traktatu UE i art 21 Karty Podstawowych Praw UE oraz Europejskiej Karty Praw Socjalnych. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, iż podczas zatrudnienia w J. od dnia [...] grudnia 2013 r. do dnia [...] grudnia 2015 r. stała się niezdolna do pracy w okresie od listopada 2014 r. do [...] czerwca 2018 r. i osobą niepełnosprawną od dnia [...] kwietnia 2015 r. Świadczenia z ZUS skarżąca otrzymywała jedynie od dnia [...] listopada 2014 r. do dnia [...] września 2015 r. pomimo stwierdzonej niezdolności do pracy przez Komisję Lekarską w dniu [...] października 2017 r. oraz oczekiwania na leczenie szpitalne na Oddziale Rehabilitacyjnym [...] Centrum Rehabilitacji [...] w K. Skarżąca przeszła dwie operacje kręgosłupa (w dniu [...] marca i w dniu [...] czerwca 2017 r.) zakończone wszczepieniem implantu [...] ([...]). W celu powrotu na rynek pracy skarżąca została zmuszona do przekwalifikowania się, m.in. ze względu na całkowity zakaz noszenia, przenoszenia i podnoszenia ciężarów. Z tego powodu zdecydowała się podwyższyć swoje kwalifikacji i rozpoczęła w 2015 r. na Uniwersytecie [...] (obecnie jest na III roku studiów). Skarżącą podkreśliła, iż Państwo polskie pomimo, iż stała się ona osobą niepełnosprawną w trakcie zatrudnienia, odmówiło pomocy w zabezpieczeniu egzystencji naruszając tym samym art. 69 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że Prezes ZUS nie ma obecnie możliwości rozpoznania sprawy skarżącej o świadczenie w drodze wyjątku ze względu na to, iż organ stara się ustalić kwestie związane z przebiegiem ubezpieczenia skarżącej z zagraniczną (włoską) instytucją ubezpieczeniową. Tym samym na obecnym etapie postępowania organ ZUS nie może określić, czy możliwe jest przyznanie stronie świadczenia w drodze wyjątku, bowiem ustalenia takie byłyby przedwczesne. Ponadto świadczenie w drodze wyjątku nie może być przyznawane "na przeczekanie" trwania postępowania w sprawie o przyznanie świadczenia w trybie zwykłym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 art. 1 tej ustawy kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Jest to jedna z obligatoryjnych podstaw zawieszenia postępowania, zatem w razie jej wystąpienia organ prowadzący postępowanie obowiązany jest z urzędu zawiesić postępowanie. Z urzędu też ma obowiązek badać w trakcie postępowania, czy nie powstało zdarzenie lub sytuacja, która wymaga zawieszenia postępowania. Zagadnienie wstępne w rozumieniu tego przepisu to okoliczność warunkująca (bądź jeden z warunków) rozstrzygnięcie merytoryczne w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, przy czym ocena tego zagadnienia należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu (lub sądu) niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie. Bezsporne jest, że A. P. złożyła wniosek o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, na podstawie przepisu art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a dla przyznania wnioskowanego świadczenia konieczne jest łączne spełnienie następujących warunków: 1) wnioskodawca jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, 2) nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń, 3) nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, 4) nie ma niezbędnych środków utrzymania. Jedną z przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest nieposiadanie prawa do świadczenia w trybie ustawowym. Zatem ta kwestia musi być wstępnie wyjaśniona (strona powinna legitymować się odmową przyznania prawa do świadczenia ustawowego), aby jej wniosek o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku mógł zostać merytorycznie rozpoznany. W rozpoznawanej sprawie, przed wystąpieniem przez skarżącą z wnioskiem o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, nie została ostatecznie rozstrzygnięta kwestia istnienia bądź braku jej uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Jak wynika z akt sprawy, ZUS Oddział w L. Wydział [...] (pismo z dnia [...] września 2017 r.) poinformował organ prowadzący postępowanie o przyznanie renty w drodze wyjątku, iż nie została rozstrzygnięta kwestia decyzji w sprawie renty z tytułu niezdolności do pracy z ustawodawstwa włoskiego i z tego względu wystąpił z ponagleniem do włoskiej instytucji ubezpieczeniowej o nadesłanie formularza E210 IT. Zdaniem Sądu, w zaistniałej sytuacji skarżąca bezpodstawnie kwestionuje zasadność postanowienia zawieszającego inicjowane przez nią postępowanie administracyjne w sprawie o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, bowiem wynik sprawy przed włoską instytucją ubezpieczeniową, rozstrzyganej w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, może mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie jej wniosku o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Skoro przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych uzależnia przyznanie świadczenia w drodze wyjątku od niespełnienia warunków ustawowych do uzyskania prawa do emerytury lub renty, zaś sprawa skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia rentowego w trybie zwykłym przed instytucją ubezpieczeniową Państwa Unii Europejskiej nie została rozstrzygnięta, to jest oczywiste, że wynik toczącej się sprawy mieści się w kategorii zagadnienia wstępnego, o którym mowa w przepisie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zachodzi, bowiem związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej w przedmiocie przyznania świadczenia w drodze wyjątku, a zagadnieniem wstępnym. Wobec łącznego wystąpienia w sprawie wszystkich trzech przesłanek, obligujących organ administracji do zawieszenia postępowania z urzędu, tj. postępowanie jest w toku, rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej będącej jego przedmiotem zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ i zagadnienie wstępne nie zostało rozstrzygnięte należało uznać, że zaskarżone postanowienie prawa nie narusza. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), orzekł jak w sentencji wyroku.