II SA/Wa 1947/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA - Janusz Walawski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 października 2006 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej z dnia [...] lipca 2006r. nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości W dniu 28 kwietnia 2006 r. A. i S.B. złożyły do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o przyznanie renty rodzinnej w szczególnym trybie. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), w dniu [...] lipca 2006 r. wydał decyzję nr [...], którą odmówił S. B. przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść powyżej określonego artykułu, zgodnie z którym, ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Organ podał, że określone w tym przepisie warunki muszą być spełnione łącznie. Wyjaśnił również, że renta rodzinna jest świadczeniem pochodnym świadczenia, jakie przysługiwałoby osobie zmarłej. W związku z tym w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega spełnienie przez osobę zmarłą warunków określonych w art. 83 ust. 1 przedmiotowej ustawy, a następnie badane są uprawnienia wnioskodawcy. Z akt sprawy wynika, iż zmarły w wieku 41 lat ojciec posiadał udowodniony okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze 10 lat, 10 miesięcy i 20 dni. W 10 - leciu przypadającym na datę zgonu, zamiast wymaganych 5 lat ubezpieczenia posiadał 2 lata, 4 miesiące i 18 dni ubezpieczenia. W latach 1985-1988 oraz 1994-1997 wystąpiły przerwy w wykonywaniu pracy. Zmarły zaprzestał pracy w październiku 2000 r. i do dnia zgonu w grudniu 2005 r., tj. przez ponad 5 lat nie został wykazany żaden okres pracy potwierdzony opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Ponadto S. B. jest osobą pełnoletnią, zdolną do pracy, a fakt pobierania nauki przez osobę powyżej 18 roku życia nie stanowi przesłanki uprawniającej do otrzymania świadczenia w drodze wyjątku. Tym stanie faktycznym i prawnym wnioskowane świadczenie nie może zostać przyznane. Od powyższej decyzji S. B. złożyła do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym nie zgodziła się z wykładnią art. 83 ust. 1 przedmiotowej ustawy dokonaną przez organ i podała, iż dzienny charakter studiów nie pozwala jej podjąć zatrudnienia, a co za tym idzie ich samodzielnego finansowania. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 138 § 1 Kpa w dniu [...] sierpnia 2006 r. wydał decyzje nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą. W jej uzasadnieniu powtórzył argumenty przedstawione w uzasadnieniu decyzji poprzedzającej i stwierdził, iż w sprawie nie zachodzą nowe okoliczności mające wpływ na jej zmianę. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi złożonej przez S. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca wniosła o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji poprzedzającej, jak również o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podtrzymała zarzuty przedstawione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie utrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Natomiast art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z powodów całkowicie odmiennych, niż podniesione w skardze. Na wstępie należy zwrócić uwagę na art. 107 § 1 Kpa, który określa składniki decyzji. Jednym z nich jest podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać świadczenie w drodze wyjątku w wysokości określonej tym przepisem, o ile wnioskodawca spełni łącznie zawarte w nim warunki. W tym miejscu zasadnym jest przytoczenie treści art. 5 § 2 pkt 3 Kpa, zgodnie z którym, ilekroć w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego jest mowa o organach administracji publicznej – rozumie się przez to ministrów, centralne organy administracji rządowej, wojewodów, działające w ich lub we własnym imieniu terenowe organy administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej), organy jednostek samorządu terytorialnego oraz organy i podmioty wymienione w art. 1 pkt 2 (Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w pkt 1). W świetle przytoczonych powyżej przepisów nie ulega wątpliwości, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem administracji publicznej. Zgodnie z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że niniejsza ustawa stanowi inaczej. Określona powyżej ustawa nie zawiera przepisu, który w sposób odmienny niż to zostało określone w art. 268a Kpa regulowałby kwestie związane z udzielaniem przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pracownikom upoważnień do działania w jego imieniu. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] o odmowie przyznania skarżącej świadczenia w drodze wyjątku została podpisana z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przez E. N. wicedyrektora Departamentu [...]. W aktach rozpoznawanej sprawy, co prawda znajduje się pełnomocnictwo dla ww. do wydawania decyzji w tym zakresie, ale zostało ono podpisane przez członka Zarządu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych W. P. W pełnomocnictwie tym nie powołano żadnego przepisu, na podstawie którego zostało ono udzielone. Należy stwierdzić, że w świetle przytoczonych powyżej przepisów pełnomocnictwo to nie spełnia warunku określonego w art. 268a Kpa, gdyż nie zostało udzielone przez organ administracji publicznej. Skoro więc decyzja została podpisana przez osobę, która nie posiadała wymaganego prawem upoważnienia, to jest ona dotknięta wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 1 Kpa, gdyż wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. Natomiast zaskarżona decyzja, która utrzymała tą decyzję w mocy została wydana z rażącym naruszeniem prawa określonym w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. W tym stanie rzeczy Sąd odstąpił o badania zasadności podniesionych w skardze przez skarżącego zarzutów. Ponadto Sąd wyjaśnia, że sprawa korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 Kpa oraz art. 152 pierwszej z powołanych ustaw orzekł jak w sentencji wyroku.