II SA/Wa 1948/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi J. G. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...]sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zdolności do pełnienia służby wojskowej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie; 2. zasądza od Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] na rzecz skarżącego J.G. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym aktem utrzymano w mocy - na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 2305), zwanej dalej "K.p.a." - orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji [...]-Lekarskiej w [...] (dalej jako "Komisja Rejonowa") z [...] lipca 2023 r. r. w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej przez [...] J. G., zwanego dalej "Żołnierzem". Ustalono nim kategorię zdrowia: "N/IC" - niezdolny do służby w charakterze [...]. W uzasadnieniu skarżonego rozstrzygnięcia organ – zwany dalej "Centralną Komisją" - przywołał następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy: - Rejonowa Komisja wydała orzeczenie na podstawie rozpoznania: - nieprawidłowy zapis EEG z cechami napadowymi - § 65 pkt 2 załącznika nr 2 tabela I do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2022 r., poz. 1243 ze zm.), zwanych dalej odpowiednio: "Rozporządzeniem" i "Załącznikiem", - torbiel pajęczynówki środkowego dołu czaszki - § 63 pkt 1 Załącznika; w uzasadnieniu orzeczenia stwierdzono, że schorzenia powodują niezdolność do służby w charakterze [...] na podstawie wykazu stanowiącego Załącznik, - wobec skutecznego wniesienia dowołania sprawę rozpatrzono w II. instancji, - z dokumentacji wynika, że Rejonowa Komisja - w ramach procesu orzeczniczego - przeprowadziła stosowne badania i konsultacje - wymagane do określenia stanu zdrowia i zdolności do pełnienia służby wojskowej, - Komisja Rejonowa wykonała Żołnierzowi [...] maja 2023 r. badanie rezonansu magnetycznego mózgu(dalej jako "MRI"); stwierdzono: torbiel pajęczynówki środkowego dołu czaszki i przyporządkowano § 63 pkt 1 - zgodnie Załącznikiem, gdzie - w grupie IC - przypisano kategorię zdrowia "Z/N:; z wynikiem tym wykonano Żołnierzowi konsultację neurologiczną i stwierdzono niezdolność do [...] z wysokości ponad 4000 m., - Rejonowa Komisja wykonała Żołnierzowi [...] maja 2023 r. badanie EEG; stwierdzono: nieprawidłowy zapis EEG z cechami napadowymi i przyporządkowano do § 65 pkt 5 Załącznika; przypisano tam – dla grypy IC - kategorię zdrowia "N"; z wynikiem tym wykonano Żołnierzowi konsultacje neurologiczną i stwierdzono niezdolność do [...] z wysokości ponad 4000 m., - Żołnierz wykonał we własnym zakresie – [...] lipca 2023 r. - badanie EEG; uzyskał wynik prawidłowy, - z uwagi na jednoznaczny wynik postępowania odwoławczego w stosunku do pkt 8.3 dalsze rozpatrywanie sprawy jest bezcelowe.   W skardze Żołnierz, reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata, zarzucił wydanie kwestionowanego aktu z naruszeniem przepisów: - postępowania: - art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie wydania orzeczenia uchylającego zaskarżone orzeczenie, gdy zarzuty odwołania były uzasadnione; - art. 10 § 1 K.p.a., poprzez uniemożliwienie stronie wzięcia należytego udziału w sprawie w obu instancjach - w szczególności, poprzez niepoinformowanie Żołnierza o zakończeniu postępowania i uniemożliwienie mu wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; - art. 7 i 8 K.p.a. - statuujących zasadę uwzględniania słusznego interesu obywateli oraz pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej - poprzez wydanie przez organ II. instancji niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia - bez przeprowadzenia dodatkowych badań, w tym bez przeprowadzenia kompleksowego badania lekarskiego Żołnierza wobec złożenia przez niego wyników badań, wskazujących na brak odchyleń od normy - tym samym pełną zdolność do służby wojskowej, - art. 7, 9 i 77 K.p.a., poprzez nie zebranie i nie rozpatrzenie przez organ II. instancji całego materiału dowodowego, nienależyte wyjaśnienie okoliczności sprawy - w szczególności w zakresie stanu zdrowia Żołnierza i weryfikacji składanych przezeń wyników badań oraz wyjaśnień, co do nieprawidłowości w pierwotnym wyniku badania EEG; w konsekwencji oparto orzeczenie wyłącznie na badaniach lekarskich przeprowadzonych przez Komisję Rejonową i pominięto dowody zgłoszonych przez Żołnierza w odwołaniu oraz nie uwzględnienie, że - w chwili badania przeprowadzonego w I. instancji - Żołnierz był przemęczony, niewyspany; mogło mieć to wypływ na wynik badania; - art. 78 K.p.a., poprzez pominięcie wniosku dowodowego Żołnierza o ponowne przebadanie go przez Centralną Komisję; nie pozwoliło to ustalić rzeczywistego stanu zdrowia Żołnierza i jego zdolności do służby wojskowej; - art. 107 § 1 i 3 K.p.a. przez niewystarczające uzasadnienie orzeczenia – w szczególności wobec zaniechania wskazania przyczyny pominięcia wniosku dowodowego o ponowne przebadanie żołnierza, niewyjaśnienie na jakiej podstawie uznano, że stwierdzona w badania MRI torbiel pajęczynówki występuje u żołnierza skutek choroby lub urazu a nie jako wada wrodzona, niewpływająca na służbę w charakterze [...], niewyjaśnienie przyczyn uznania, że badanie z [...] maja 2023 r. - wykonane u przemęczonego i osłabionego Żołnierza – jest wiarygodne, gdy przedstawił on wynik badania z [...] lipca 2023 r. z wynikiem prawidłowym; - art. 80 K.p.a., poprzez nieprawidłową ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności w zakresie sprzecznych ze sobą wyników badań EEG, - materialnego: - § 11 ust 3 i § 12 ust. 2 Rozporządzenia, poprzez ich niezastosowanie i zaniechanie przeprowadzenia ponownego badania lekarskiego oraz i badan specjalistycznych, w szczególności badania neurologicznego, badania EEG oraz videometrii, a także zaniechanie przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia materiałów w sprawie - w szczególności o ustalenie etiologii torbieli pajęczynówki - mimo wniosków dowodowych odwołującego - oraz konieczności wynikającej z rozbieżnych wyników znajdujących się w aktach sprawy badań; - wskazań i wytycznych określonych w § 63 pkt 1 Załącznika, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię; polegało to na przyjęciu, że Żołnierz - zakwalifikowany prawidłowo do grupy IC zgodnie z Rozporządzeniem, w związku z rozpoznaniem - jest automatycznie zakwalifikowany jako niezdolny do pełnienia służby w jednostkach powietrzno – desantowych; prawidłowe zastosowanie oraz wykładania tych wskazań nakazuje organowi rozważenie zakwalifikowania Żołnierza alternatywnie jako zdolnego (kat. "Z") lub niezdolnego (kat. "N") do służby wojskowej w jednostkach powietrzno – desantowych; rozpoznanie nadto u Żołnierza torbieli pajęczynówki nie jest równoznaczne ze stwierdzeniem choroby określonej w § 63 pkt 1: " Objawy szczątkowe po przebytych chorobach organicznych lub po urazach ośrodkowego układu nerwowego - skompensowane". W uzasadnieniu skargi rozwinięto powyższe zarzuty. Wniesiono o uchylenie orzeczeń organów obu instancji oraz zwrotu kosztów postępowania sadowego. W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Skargę rozpoznano w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.). Sąd zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedwczesny byłoby jednak odnoszenie się do zarzutów Kandydata w kontekście ewentualnej wadliwej jego kwalifikacji jako niezdolnego do służby w charakterze [...] (kategoria "N/IC"). Wydanego w sprawie orzeczenia nie uzasadniono natomiast tak, aby było możliwe zrozumienie - przy stronę postępowania (tu Żołnierza), jak i kontrolujący legalność działania administracji Sąd - przesłanek, jakimi kierował organ odwoławczy. Uchybiono tym powinności właściwego uzasadnienia orzeczenia (tak: art. 107 § 3, w zw. z art. 8 § 1 i art. 11 K.p.a.), co nie pozwala także uznać sprawy za stosowanie wyjaśnioną (niedochowanie wymagań, wynikających z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a.). Mogło mieć to istotne znaczenie dla wyniku sprawy - dotyczyło wszak kwestii prawidłowej kwalifikacji Kandydata. Centralna Komisja realizowała kompetencje wynikające z art. 84 ust. 8 i art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie ojczyzny (Dz.U. poz. 655, ze zm.). Jej zadaniem było ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie zdolności Żołnierza do służby. W danym przypadku rozpatrywała odwołanie od orzeczenia, w którym stwierdzono, że Kandydat nie jest zdolny do zawodowej służby wojskowej w charakterze [...] (kategoria "N/IC"). Jako przyczynę przywołano tam: nieprawidłowy zapis EEG z cechami napadowymi oraz torbiel pajęczynówki - wskazane w pkt 8.1 i 8,2 orzeczenia Komisji Rejonowej. Wnosząc odwołanie Kandydat kwestionował prawidłowość kwalifikacji jego schorzeń bądź ułomności, wywodząc że negatywny wynik badania EEG był następstwem warunków w jakich je przeprowadzono (stres, przemęczenie). Przedłożył też późniejsze, prawidłowe wyniki badań. W takiej sytuacji rolą ponownie rozpatrującego sprawę w jej całokształcie organu odwoławczego było także wnikliwe odniesienie się do sformułowanych w środkach zaskarżenia zarzutów. Dotyczyły one - co do meritum - właściwej kwalifikacji Kandydata w kontekście prawidłowej diagnozy chorób i ułomności. Organ nie ustosunkował się zaś w istocie w ogóle do argumentacji odwołania. Wskazano jedynie, że dokonane rozpoznanie i kwalifikacja są trafne. W kwestii wystąpienia choroby opisanej w § 65 pkt 2 Załącznika, wskazano, że występowanie zdiagnozowanego badaniem EEG schorzenia jest bez znaczenia (tak sformułowanie: "dalsze rozpatrywanie sprawy jest bezcelowe"), wobec wystąpienia dolegliwości określone w pkt 8.3 orzeczenia organu I. instancji. W jednostce tej wskazano tymczasem "Skrzywienie kręgosłupa" – co nie było przesłanka uznania Żołnierza za niezdolnego do służby w charakterze [...]. Jeżeli faktyczną intencją organu było przywołanie pkt 8.2 orzeczenia - wystąpiła oczywista omyłka, co potwierdza odpowiedź na skargę – nie wyjaśniono także prawidłowo przesłanki konkretnej kwalifikacji Żołnierza, jako niezdolnego. Dla zdiagnozowanego przez komisje lekarskie schorzenia wskazano w Załączniku kategorię "Z/N". Oznacza to, że każdy przypadek należy kwalifikować z uwzględnieniem konkretnych uwarunkowań. W rozpatrywanej sprawie, organ odwoławczy w ogóle nie zajmował tymczasem stanowiska w kwestii konkretnych przesłanek określonej klasyfikacji Żołnierza z uwagi na diagnozę danego schorzenia. Jednak – skoro za bez znaczenia uznano ewentualny wadliwy wynik uprzedniego badania EEG w kontekście diagnozy cech napadowych (tak: uzasadnienie orzeczenia i odpowiedź na skargę) – ma to kluczowe znaczenie. W tym kontekście przedwczesne byłoby odnoszenie się do zarzutu, błędnego przyjęcia, jakoby u Żołnierza występowały "objawy szczątkowe po przebytych chorobach organicznych lub po urazach ośrodkowego układu nerwowego skompensowane", w rozumieniu § 63 pkt 1 Załącznika – że stanowi o tym zdiagnozowana "torbiel pajęczynówki środkowego dołu czaszki" nie jest to zaś wada wrodzona. Brak zajęcia stanowiska przez organ, co do meritum sprawy – prawidłowości kwalifikacji Żołnierza wedle wyników badań - przesądza o przedwczesności ewentualnej oceny przez Sąd zarzutu bezpodstawnego uznania Kandydata za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej w charakterze [...] (kategoria "N/IC"). Co do zarzutów odwołania - wedle reguły dwuinstancyjności postępowania - musi wpierw wypowiedzieć się właściwy, wyspecjalizowany organ. Wówczas dopiero orzeczenie może być poddane kontroli przez sąd administracyjny - po kątem legalności. Zasadny jest natomiast – co wskazano wcześniej - zarzut skargi naruszenia przepisów postępowania w zakresie powinności właściwego wyjaśnienia sprawy, co winno było znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego aktu. Przedwczesne byłoby formułowanie stanowiska w kwestii zarzutów, czy w sprawie niezbędne było przeprowadzenie dodatkowych badań. Ocenę tej kwestii sformułuje wpierw organ odwoławczy. Chybiona jest zaś argumentacja skargi, jakoby naruszono reguły zapewnienia stronie możliwości udziału w postępowaniu. Z woli prawodawcy podstawą orzekania jest diagnoza komisji lekarskiej stosownego stopnia, bezpośrednio po badaniu. Stąd nie jest możliwe zajęcie stanowiska przez stronę wobec całego zebranego materiału dowodowego - przed wydaniem orzeczenia. Bezzasadność zarzutów w danym zakresie nie ma wpływu na wynik sprawy. W tej sytuacji przedwczesna byłaby ocena przez Sąd legalności orzeczenia wydanego w I. instancji. Organ odwoławczy rozważy też – w zakresie swojej kompetencji a wobec wywodów skargi - czy w sprawie nie wystąpiły podstawy wydania decyzji kasatoryjnej – w sprawie wystąpiły przesłanki, wymienione w art. 138 § 2 K.p.a. Z przytoczonych wyżej przyczyn, - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt 1 sentencji. O zwrocie kosztów postępowania rozstrzygnięto w pkt 2 sentencji, w myśl art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powyższej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 2631). Poniesione przez stronę uzasadnione koszty stanowiło wynagrodzenie pełnomocnika. Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji uwzględni ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu.