II SA/Wa 1950/14

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. P. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] września 2014 r. Nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych UZASADNIENIE: Skarżący C. P. wniósł do Sądu, na urzędowym formularzu PPF, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie uzyskuje żadnych dochodów, oraz że nie ma oszczędności. Podniósł, że w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością posiada 100% udziałów i jest prezesem zarządu. Oświadczył, że posiada dom o powierzchni 347 m² i działkę o powierzchni 1245 m². Skarżący został wezwany do przedłożenia dodatkowych dokumentów oraz oświadczeń obrazujących jego stan majątkowy, jednakże przedłożył tylko kopię zeznania podatkowego, z którego wynika, że w 2014 r. Skarżący nie uzyskał przychodów. Oświadczył ponadto, że nie posiada lokat bankowych, nie osiąga dochodów, a koszty jego utrzymania wynoszą około 600 zł. Ponadto Skarżący oświadczył, że środki pochodzą od mecenasów, z którymi współpracuje przy sporządzaniu skarg kasacyjnych. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł, jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Przystępując do rozważań należy przede wszystkim wskazać, że przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek wykazania (podkr. własne), tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, s. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest zatem uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu (referendarza sądowego) dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej sprawie) daje przepis art. 255 P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 23 grudnia 2005 r., II FZ 794/05). Tymczasem Skarżący nie wykonał wezwania referendarza sądowego i wymaganych dokumentów źródłowych nie przedłożył. W szczególności Skarżący nie przedłożył mimo, że był do tego zobowiązany, wyliczenia miesięcznych kosztów utrzymania oraz informacji o uzyskiwanych dochodach. Wniosek o przyznanie prawa pomocy należało zatem rozpoznać w oparciu o informacje znajdujące się w aktach sprawy. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 P.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi (referendarzowi sądowemu) nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby referendarz sądowy miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony. Z przedłożonych informacji wynika, że Skarżący w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością posiada 100% udziałów i pełni funkcję prezesa zarządu. Ponadto Skarżący twierdzi, że nie uzyskuje żadnych dochodów. Posiada natomiast dom o powierzchni 347 m² oraz działkę o powierzchni 1245 m². Skarżący wskazał również, że ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości około 600 zł. Przedstawionych informacji nie można uznać za wiarygodne, budzą bowiem wątpliwości i są momentami sprzeczne. Trudno bowiem dać wiarę wyjaśnieniom Skarżącego, że jako prezes zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie pobiera żadnego wynagrodzenia. Przedstawione natomiast przez Skarżącego informacje, że nie uzyskuje on żadnych dochodów, a jednocześnie ponosi koszty miesięcznego utrzymania w kwocie około 600 zł, przy braku jakichkolwiek oszczędności są wzajemnie sprzeczne. Ponadto twierdzenia Skarżącego, że środki na utrzymanie, żywność, opłaty itp. pochodzą od mecenasów, z którymi współpracuje przy sporządzaniu skarg kasacyjnych są niewiarygodne. W ocenie referendarza z przedstawionych informacji wynika, że Skarżący posiada dochody, których nie ujawnił na potrzeby niniejszego postępowania o przyznanie prawa pomocy. Ponadto Skarżący nie przedstawił wyliczenia kosztów miesięcznego utrzymania ograniczając się do wskazania ogólnej kwoty 600 zł. Informacja ta, w ocenie referendarza sądowego, również budzi wątpliwości. W sytuacji, w której Skarżący posiada dom o powierzchni 347 m² to ponosi koszty związane z jego utrzymaniem np. gaz, energia elektryczna, woda itp. Do tych wydatków doliczyć należy koszty wyżywienia, środków czystości itp. Przy takim zestawieniu możliwych kosztów podana przez Skarżącego kwota wydaje się być niewystarczająca. Jednakże dysponując tylko takimi informacjami referendarz sądowy nie był w stanie dokonać zestawienia dochodów Skarżącego z Jego wydatkami. Niemożliwa zatem była ocena kondycji finansowej Skarżącego i ocena czy Skarżący jest w stanienie ponieść należne w sprawie koszty sądowe. Tylko bowiem na podstawie zestawienia łącznej kwoty dochodu z łączną kwotą wydatków można ustalić, pozostającą do dyspozycji Skarżącego kwotę środków pieniężnych (ewentualnie jej brak), a w dalszej konsekwencji ocenić, czy Skarżący może wydatkować tę kwotę na poczet kosztów sądowych. Wobec niedostosowania się przez Skarżącego do wezwania z 19 czerwca 2015 r., - niemożliwa jest rzetelna analiza zdolności płatniczych Skarżącego, a w konsekwencji ustalenie czy sytuacja, w której się znalazł wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 P.p.s.a. Dopiero bowiem po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią dokumentów i oświadczeń złożonych w trybie art. 255 P.p.s.a., można wydać prawidłowe orzeczenie co do przyznania bądź też odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 19 stycznia 2005 r., OZ 1115/04). W tym stanie rzeczy referendarz sądowy uznał, że Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.