II SA/Wa 1955/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, Olga Żurawska-Matusiak (spr.), Protokolant Referent stażysta Aleksandra Olczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2013 r. sprawy ze skargi E.F. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie usunięcia z zawodowej służby wojskowej – oddala skargę – Minister Obrony Narodowej, postanowieniem nr [...] z [...] października 2012 r., wydanym na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy postanowienie Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] lipca 2012 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] listopada 1975 r. w przedmiocie usunięcia E. F. z zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że Wojskowy Sąd Garnizonowy w [...] postanowieniem z [...] grudnia 2000 r. o sygn. akt [...] , uchylił rozkaz Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] listopada 1975 r. o usunięciu z zawodowej służby wojskowej E. F. (dalej jako "skarżący") i umorzył postępowanie dyscyplinarne. Ponadto zasądził od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego odszkodowanie w wysokości sześciomiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym wg stawek obowiązujących na stanowisku służbowym zajmowanym w dniu uprawomocnienia się tego postanowienia wraz z ustawowymi odsetkami. W związku z tym, Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z [...] marca 2001 r. stwierdził, że skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] grudnia 1975 r., z zachowaniem wszelkich uprawnień przysługujących oficerowi zwolnionemu ze służby z przyczyn, które nie powodują utraty tych uprawnień. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Ministra Oborny Narodowej nr [...] z [...] kwietnia 2001 r. W wyniku rozpatrzenia skargi na powyższą decyzję, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem 15 stycznia 2002 r. sygn. akt II SA 1215/01 oddalił skargę. Wnioskiem z 8 czerwca 2012 r., sprecyzowanym następnie pismem z 22 czerwca 2012 r., skarżący wystąpił do Ministra Obrony Narodowej o stwierdzenie nieważności rozkazu Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] listopada 1975 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. i wydanie decyzji o zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej z mocy prawa z dniem [...] stycznia 2001 r. Minister Obrony Narodowej postanowieniem nr [...] z [...] lipca 2012 r., wydanym na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. odmówił wszczęcia postępowania wskazując, że skoro rozkaz Ministra Obrony Narodowej z [...] listopada 1975 r. został uchylony postanowieniem Wojskowego Sądu Garnizonowego w [...] , to w sprawie brak jest przedmiotu rozstrzygnięcia. Tym samym postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest bezprzedmiotowe. W wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Minister Obrony Narodowej wydał wskazane na wstępie postanowienie i podniósł, że postanowieniem z [...] grudnia 2000 r. o sygn. akt [...] , wydanym na podstawie art. 94 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o dyscyplinie wojskowej (Dz. U. nr 141, poz. 9 ze zm.), Wojskowy Sąd Garnizonowy w [...] uchylił rozkaz Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] listopada 1975 r. o usunięciu z zawodowej służby wojskowej skarżącego i umorzył postępowanie dyscyplinarne. Postanowienie to stało się prawomocne 31 stycznia 2001 r. Zatem skoro rozkaz Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] listopada 1975 r. z dniem [...] stycznia 2001 r. został wyeliminowany z obrotu prawnego, to brak jest przedmiotu rozstrzygnięcia. Tym samym postępowanie sprawie stwierdzenia nieważności rozkazu Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] listopada 1975 r. jest bezprzedmiotowe. Organ, odnosząc się żądania skarżącego w przedmiocie wydania przez Ministra Obrony Narodowej decyzji zwalniającej go z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] stycznia 2001 r., stwierdził, że decyzją Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] marca 2001 r. skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] grudnia 1975 r., z zachowaniem wszelkich uprawnień przysługujących oficerowi zwolnionemu ze służby z przyczyn, które nie powodują utraty tych uprawnień. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Ministra Oborny Narodowej nr [...] z [...] kwietnia 2001 r., a jej prawidłowość potwierdził następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 15 stycznia 2002 r. o sygn. akt II Sa 1215/01. Stosownie zaś do treści art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych, także inne osoby. Oddalenie przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 15 stycznia 2002 r. skargi skarżącego na decyzję Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] kwietnia 2001 r. w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej oznacza, że wyrok ten jest prawomocny. Działanie organu w sytuacji, gdy sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta spowodowałoby zakwestionowanie, służącej pewności prawa i unikaniu wznawiania sporów między tymi samymi stronami o ten sam przedmiot, naczelnej zasady postępowania, tj. powagi rzeczy osądzonej. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi E. F. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wnosił o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] listopada 1975 r. i wydanie decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej z mocy prawa z dniem [...] stycznia 2001 r., tj. z dniem uprawomocnienia się orzeczenia Wojskowego Sądu Garnizonowego z [...] grudnia 2000 r. o sygn. akt [...] . W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że Wojskowy Sąd Okręgowy w [...] wyrokiem z [...] kwietnia 2012 r. stwierdził, że rozkaz personalny Ministra Obrony Narodowej z [...] listopada 1975 r. został wydany w wyniku przestępstwa, a zatem wszystkie następne decyzje oparte na decyzji z 1975 r. są decyzjami wydanymi w wyniku przestępstwa. Ponadto skarżący podkreślił, że Minister Obrony Narodowej, wydając decyzję z [...] listopada 1975 r., przekroczył swoje uprawnienia, gdyż podważył treść art. 95 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o dyscyplinie wojskowej, poprzez przyjęcie uprawnień przynależnych wyłącznie Wojskowemu Sądowi Okręgowemu. Oznacza to, że Minister naruszył dyspozycję art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. W dalszej części skargi skarżący nie zgodził się uzasadnieniem zaskarżonego postanowienia, wytykając mu błędy i nieścisłości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W piśmie z 12 listopada 2012 r. skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem zajętym przez organ w odpowiedzi na skargę i ponownie wniósł o wydanie przez Ministra Obrony Narodowej decyzji o zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej z mocy prawa z dniem [...] stycznia 2001 r., tj. z dniem uprawomocnienia się orzeczenia Wojskowego Sądu Garnizonowego z [...] grudnia 2000 r. sygn. [...] . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje i postanowienia wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego i przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa Sąd władny jest wzruszyć zaskarżoną decyzję lub postanowienie. Art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako P.p.s.a.) określa, w jakich sytuacjach decyzje lub postanowienia podlegają uchyleniu. Na podkreślenie zasługuje przy tym, że sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, stanowiącego przedmiot postępowania administracyjnego. Sąd, dokonując oceny zasadności skargi E. F. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej, doszedł do przekonania, że skarga ta nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, wobec twierdzeń skargi, że przedmiotem kontroli Sądu w sprawie niniejszej jest postanowienie Ministra Obrony Narodowej odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] listopada 1975 r. w przedmiocie usunięcia skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Organ przedmiot postępowania określił w oparciu o wniosek skarżącego z 13 czerwca 2012 r., potwierdzony kolejnymi pismami skarżącego kierowanymi do organu. Minister Obrony Narodowej w ramach sprawy niniejszej nie rozstrzygał natomiast co do żądania skarżącego wydania decyzji zwalniającej skarżącego z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] stycznia 2001 r., co mogłoby sugerować uzasadnienie postanowienia nr [...] z [...] października 2012 r. Przedmiot postępowania, co do którego procedował organ, został precyzyjnie zakreślony i tylko w tym zakresie rozstrzygnięcie organu było przedmiotem kontroli Sądu. Odmowa wszczęcia postępowania nastąpiła wobec uznania przez organ, że brak jest przedmiotu rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 61 K.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn, postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Powyższy przepis znajduje zastosowanie także w sytuacji, gdy niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, co może nastąpić z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Postanowienie wydane na podstawie omawianego przepisu jest wynikiem oceny zdolności do działania w sprawie osoby wnoszącej żądanie i legitymacji strony, wykazania tego, że nie istnieje decyzja (nieostateczna lub ostateczna), której ważność należy poddać ocenie, istnienie przeszkód prawnych ustanowionych w ustawach odrębnych. Stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją procesową służącą do eliminacji z obrotu prawnego aktów administracji dotkniętych jedną z kwalifikowanych wad wyliczonych enumeratywnie w art. 156 § 1 K.p.a. Wady te tkwią w samej decyzji. Przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest decyzja, której to postępowanie dotyczy. Jeżeli takiej decyzji nie ma (bo nie została wydana, czy też nastąpiło jej wyeliminowanie z obrotu prawnego w innej formie), to nie ma przedmiotu postępowania. Nie może się ono zatem toczyć, stąd konieczność odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, która nie istnieje. Taka sytuacja występuje w sprawie niniejszej. Wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczył rozkazu personalnego Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] listopada 1975 r. o usunięciu z zawodowej służby wojskowej E. F. Rozkaz ten został uchylony, na podstawie art. 94 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. (Dz. U. nr 141, poz. 944) o dyscyplinie wojskowej, przez Wojskowy Sąd Garnizonowy w [...] , postanowieniem z [...] grudnia 2000 r., sygn. akt [...] .Jednocześnie Sąd, na podstawie art. 94 ust. 3 ww. ustawy, umorzył postępowanie dyscyplinarne. Orzeczenie to jest prawomocne. W dalszej kolejności, decyzją nr [...] z [...] marca 2001 r. Minister Obrony Narodowej, stwierdzając, że skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] grudnia 1975 r., z zachowaniem wszelkich uprawnień przysługujących oficerowi zwolnionemu ze służby z przyczyn, które nie powodują utraty tych uprawnień, potwierdził, że uchyleniu uległy skutki, jakie wynikły dla skarżącego ze zwolnienia dokonanego rozkazem personalnym Ministra Obrony Narodowej z [...] listopada 1975 r. (decyzja powyższa została utrzymana w mocy decyzją Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] kwietnia 2001 r., a NSA, wyrokiem z 15 stycznia 2002 r., sygn. akt 1215/01, skargę oddalił). Przytoczone okoliczności jednoznacznie wskazują, że decyzja, o stwierdzenie nieważności której wnioskował skarżący, została usunięta z obrotu prawnego, a skutki jakie z niej wynikły dla skarżącego podlegały uchyleniu poprzez rozstrzygnięcia organu. Zasadnie zatem organ przyjął, że brak jest przedmiotu rozstrzygnięcia, a zatem postępowanie w zakresie określonym przez skarżącego nie może się toczyć, co ostatecznie uzasadniało odmowę jego wszczęcia. Mając wszystkie powyższe względy na uwadze, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie znajduje oparcie tak w przepisach prawa, jak i okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy, a zarzuty kierowane wobec tego postanowienia są niezasadne. I z tych też względów Sąd, na zasadzie art. 151 P.p.a., skargę oddalił.