II SA/Wa 1956/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.) Sędziowie WSA Adam Lipiński Ewa Marcinkowska Protokolant starszy referent Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi J. D. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] , na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 58 K.p.a., po rozpatrzeniu wniosku J. D. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...]z dnia [...] sierpnia 2011 r. znak: [...]o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w [...]z dnia [...] lutego 2000 r. znak: [...], odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu podano m.in., iż wymienioną decyzją Wojewoda [...]odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w [...] z dnia [...] lutego 2000 r., przyznającej J. D. prawo do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...] października 1999 r. w wysokości 120% kwoty zasiłku, na okres określony ustawą. Powyższa decyzja doręczona została w dniu 31 sierpnia 2011 r. pod wskazany przez J.D. adres do korespondencji – do rąk jego byłej żony G. D. Od decyzji J.D. w dniu 24 października 2011 r. wniósł do ministra właściwego do spraw pracy, za pośrednictwem Wojewody [...], odwołanie. Do pisma dołączył wniosek o przywrócenie terminu. W uzasadnieniu wniosku J.D. wyjaśnił, że adresowaną do niego decyzję odebrała jego była żona w dniu 31 sierpnia 2011 r., jednakże nie poinformowała go o tym, a przedmiotową przesyłkę otrzymał w dniu 9 października 2011 r. Organ stwierdził, iż decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. została doręczona w sposób wskazany w art. 43 K.p.a., byłej żonie J.D. w dniu 31 sierpnia 2011 r., a zatem ustawowy termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 14 września 2011 r. Organ powołał się na art. 129 § 2 K.p.a. i wskazał, że odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. O wymogu tym J.D. został prawidłowo pouczony w decyzji. Tak więc od dnia 1 września 2011 r. rozpoczął się dla strony bieg terminu do wniesienia odwołania, a zatem odwołanie, nadane w dniu 24 października 2011 r., złożone zostało już po upływie ustawowego terminu. Organ wskazał też, że zgodnie z treścią art. 43 K.p.a., który reguluje doręczenie zastępcze, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Doręczenie w trybie ww. artykułu traktowane jest jak doręczenie bezpośrednio do rąk adresata, co powoduje, że adresata obowiązują skutki działania osoby, której decyzję doręczono tak, jakby została ona doręczona wprost. Niewywiązanie się z przyjętego obowiązku oddania decyzji jej adresatowi przez osobę, której doręczono decyzję zastępczo, nie zwalnia adresata z winy w przypadku, gdy uchybił on terminom procesowym na skutek takiego zaniedbania. Doręczenie zastępcze bowiem, z mocy art. 43 K.p.a., wywołuje takie skutki jak doręczenie adresatowi do rąk własnych. Niedbalstwo osoby, do rąk której dokonano doręczenia zastępczego, jest traktowane tak samo jak adresata decyzji. Organ, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2009 r., sygn. akt I OSK 480/08, wskazał, iż przepis art. 158 § 1 K.p.a. jako przesłankę przywrócenia terminu statuuje brak winy strony w uchybieniu terminu. Brak winy to takiego rodzaju okoliczność, która zupełnie uniemożliwia dokonanie czynności, mimo dołożenia należytej staranności. W okolicznościach sprawy J.D. powinien wykazać zarówno brak niedbalstwa po stronie osoby, która odebrała przesyłkę, jak i po swojej stronie. Tego jednak nie uczynił. Podane we wniosku o przywrócenie terminu przyczyny uchybienia terminowi, tzn. zmiana adresu i nieprzekazanie korespondencji (pisma z doręczeniem decyzji), odebranej uprzednio przez byłą żonę, nie są okolicznościami, które mogłyby ekskulpować stronę. Organ podkreślił, że działania strony nie sposób ocenić jako spełniającego standardy "dołożenia należytej staranności", albowiem J.D., wiedząc, że toczy się z jego wniosku sprawa o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w G. z dnia [...] lutego 2000 r., winien zapewnić taki sposób komunikacji z obecną w domu byłą żoną, który umożliwiłby zawiadomienie go o nadejściu korespondencji, lub też, w przypadku zmiany adresu, zawiadomić o tym organ. Tego jednak nie dopełnił. Organ wskazał, że J.D. we wszystkich pismach, kierowanych do Wojewody [...] oraz Ministra Pracy i Polityki Społecznej, jako adres do korespondencji podawał [...]. Ponadto organ podkreślił, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, iż podjęcie przesyłki adresowanej do strony postępowania przez dorosłego domownika i złożenie podpisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru oznacza podjęcie się przez niego oddania decyzji adresatowi i nie musi być potwierdzone na piśmie, gdyż obowiązek taki nie wynika z żadnych uregulowań prawnych. Wobec powyższego, jeżeli domownik adresata nie odmówił przyjęcia przesyłki, oznacza to, że podjął się on jej doręczenia. W tym przypadku organ nie może wchodzić we wzajemne relacje pomiędzy stroną, a członkiem jego rodziny, który podjął się doręczenia decyzji. Niezależnie od powyższego, organ stwierdził, iż skoro J.D. w swoich pismach, kierowanych do Wojewody [...] oraz Ministra Pracy i Polityki Społecznej, wskazuje organom adres dla doręczeń, to na organach spoczywa obowiązek doręczania korespondencji związanej z prowadzoną sprawą na tenże adres. Postanowienie to stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której J.D. zarzucił powyższemu postanowieniu naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 43 K.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne stwierdzenie, iż doszło do prawidłowego doręczenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r., a w konsekwencji niezastosowanie art. 58 § 1 i 2 K.p.a. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż nie ponosi winy za niezłożenie odwołania od decyzji Wojewody [...] w przepisanym terminie, bowiem doręczenie decyzji byłej małżonce, z którą nie prowadzi on wspólnego gospodarstwa domowego, nie pozwala na przyjęcie doręczenia decyzji w sposób zastępczy, wskazany w art. 43 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2012 r. o sygnaturze akt II SA/Wa 37/12 uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdzając również, że nie podlega ono wykonaniu w całości. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że nie można zgodzić się z organem, że fakt doręczenia decyzji byłej żonie skarżącego pozostaje bez wpływu na skuteczność doręczenia jej adresatowi. Wskazał też, że organ błędnie przyjął, że osoba rozwiedziona ze skarżącym jest domownikiem w rozumieniu art. 43 K.p.a. Powołał się również na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 1996 r. o sygn. akt III RN27/96 (OSNA PiUS 1997, nr 11, poz. 187), w którym stwierdzono, że status "domownika" adresata pisma, w myśl art. 43 K.p.a., mają zamieszkujący z nim w jednym mieszkaniu lub domu jego dorośli krewni i powinowaci, niezależnie od tego, czy równocześnie prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe. Natomiast osoby obce adresatowi nie są jego domownikami nawet wtedy, gdy mieszkają z nim w tym samym mieszkaniu, chyba że zostały przez adresata włączone do wspólnoty domowej i prowadzą z nim (jego rodziną) wspólne gospodarstwo. W przeciwnym razie osoby takie należy traktować jako sąsiadów adresata i o fakcie doręczenia im przeznaczonej dla niego przesyłki poinformować zainteresowanego przez umieszczenie odpowiedniego zawiadomienia na drzwiach jego mieszkania, względnie izby w jego mieszkaniu. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że nie jest kwestionowane w sprawie, że decyzja doręczona została byłej żonie skarżącego, a więc osobie obcej w stosunku do adresata decyzji. Obowiązkiem organu było zatem ustalenie, kiedy G. D., po odebraniu decyzji, doręczyła ją skarżącemu. W kwestii tej należało chociaż uzyskać oświadczenie wymienionej, czego zaniechano. Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. nr [...] , wydanym na podstawie art. 59 § 1 w zw. z art. 58 K.p.a., po rozpatrzeniu wniosku J.D. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. znak: [...]o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w [...]z dnia [...]lutego 2000 r. znak: [...] , odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ wskazał, że realizując zalecenia Sądu skierował do G. D. pismo, jednakże niniejsza korespondencja nie została przez nią odebrana. Poczta Polska zwróciła to pismo z adnotacją, że adresat się wyprowadził. Uzasadniając postanowienie, organ ponowił argumenty zawarte w swoim wcześniejszym postanowieniu z dnia [...]listopada 2011 r. i wskazał, że niewywiązanie się z przyjętego obowiązku oddania adresatowi korespondencji przez osobę, której doręczono decyzję zastępczo, nie zwalnia adresata z winy w przypadku, gdy uchybił on terminowi na skutek tego zaniedbania. Wskazał też, że jeżeli G. D. nie odmówiła przyjęcia przesyłki, oznacza to, że podjęła się ona jej doręczenia. W tym przypadku organ nie może wchodzić we wzajemne relacje pomiędzy stroną, a osobą zamieszkującą pod adresem wskazanym do korespondencji, jeżeli podjęła się przekazania pisma – decyzji. Postanowienie to stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie, w której, wnosząc o jego uchylenie, J.D. zarzucił postanowieniu naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 43 K.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne stwierdzenie, iż doszło do prawidłowego doręczenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r., a w konsekwencji niezastosowanie art. 58 § 1 i 2 K.p.a. W uzasadnieniu skargi przypomniał stan sprawy i wskazał, iż nie ponosi winy za niezłożenie odwołania od decyzji Wojewody [...] w przepisanym terminie, bowiem doręczenie decyzji byłej małżonce, z którą nie prowadzi on wspólnego gospodarstwa domowego, nie pozwala na przyjęcie doręczenia decyzji w sposób zastępczy, wskazany w art. 43 K.p.a. Wskazał też, że zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego była małżonka jest dla niego osobą obcą. Ponadto podał, że z byłą żoną nie prowadził wspólnego gospodarstwa domowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i ponowił argumenty zawarte w swoim postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy w stanie faktycznym i prawnym, istniejącym w dniu wydania decyzji, organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przypomnieć należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 37/12, uchylając postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...]listopada 2011 r. nr [...], wskazał, że organ błędnie przyjął, że osoba rozwiedziona ze skarżącym jest domownikiem w rozumieniu art. 43 K.p.a. Powołał się przy tym na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 1996 r. o sygn. akt III RN27/96 (OSNA PiUS 1997, nr 11, poz. 187), w którym stwierdzono, że status "domownika" adresata pisma, w myśl art. 43 K.p.a., mają zamieszkujący z nim w jednym mieszkaniu lub domu jego dorośli krewni i powinowaci, niezależnie od tego, czy równocześnie prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe. Natomiast osoby obce adresatowi nie są jego domownikami nawet wtedy, gdy mieszkają z nim w tym samym mieszkaniu, chyba że zostały przez adresata włączone do wspólnoty domowej i prowadzą z nim (jego rodziną) wspólne gospodarstwo. W przeciwnym razie osoby takie należy traktować jako sąsiadów adresata i o fakcie doręczenia im przeznaczonej dla niego przesyłki poinformować zainteresowanego przez umieszczenie odpowiedniego zawiadomienia na drzwiach jego mieszkania, względnie izby w jego mieszkaniu. Faktem jest również, iż w zaleceniach, zawartych w wyroku, a skierowanych do organu, który ponownie będzie sprawę badał, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zalecił organowi zbadanie kiedy G. D., po odebraniu decyzji, doręczyła ją skarżącemu. Wskazać należy jednak, że niemożność ustalenia tej okoliczności z powodu wyprowadzenia się G. D.z adresu, pod którym poprzednio zamieszkiwała, nie zwalnia organu od obowiązku, wynikającego ze wskazanego wyżej art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zastosowania się do oceny prawnej, wyrażonej w powołanym wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sąd ten bowiem przesądził, że decyzja doręczona została byłej żonie skarżącego, a więc osobie obcej w stosunku do adresata decyzji, a to oznacza, że osoby takie należy traktować jako sąsiadów adresata i o fakcie doręczenia im przeznaczonej dla niego przesyłki poinformować zainteresowanego przez umieszczenie odpowiedniego zawiadomienia na drzwiach jego mieszkania, względnie izby w jego mieszkaniu. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt sprawy, nieumieszczono odpowiedniego zawiadomienia na drzwiach mieszkania skarżącego, względnie izby w jego mieszkaniu. Jedynie bowiem przy prawidłowym, skutecznym doręczeniu decyzji można mówić o uchybieniu terminu. Podkreślić należy, że doręczenie zastępcze nie może być traktowane jako zamknięcie drogi sądowej do ochrony interesów strony (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 października 2002 r., sygn. akt SK 6/02). Rozpoznając ponownie sprawę w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji, organ orzekający w sprawie będzie obowiązany uwzględnić powyżej przedstawioną ocenę prawną. Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w wyroku.