II SA/Wa 196/13

WyrokWSA w Warszawie2013-05-14

Skład orzekający: Eugeniusz Wasilewski, Iwona Dąbrowska, Anna Mierzejewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy można przyznać rentę rodzinną w drodze wyjątku, gdy nie zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w szczególności przesłanka szczególnych okoliczności uzasadniających brak nabycia uprawnień w trybie zwykłym oraz przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. Nie zostały spełnione kumulatywnie wszystkie wymagane przesłanki: brak było szczególnych okoliczności uzasadniających niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym przez zmarłego ojca, a także nie wykazano braku niezbędnych środków utrzymania dla małoletniego dziecka. Sąd podkreślił, że przyznanie świadczenia w drodze wyjątku ma charakter uznaniowy i wymaga łącznego spełnienia wszystkich ustawowych warunków.
Stan faktyczny
Skarżąca, reprezentując małoletniego syna, wniosła o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym ojcu. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania świadczenia, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki szczególnych okoliczności uzasadniających brak nabycia uprawnień w trybie zwykłym przez zmarłego oraz przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania. Skarżąca zarzuciła błędną wykładnię przepisów, sprzeczność ustaleń z dowodami oraz nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego kardiologa. Sąd administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.) Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska Anna Mierzejewska Protokolant starszy referent Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2013 r. sprawy ze skargi małoletniego K. S. – reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego L. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę. L. S. - przedstawicielka ustawowa małoletniego K. S. uczyniła przedmiotem skargi, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], utrzymującą w mocy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", decyzję własną z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] o odmowie przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku dla małoletniego K. S., po zmarłym ojcu S. S. W uzasadnieniu ww. decyzji Prezes Zakładu podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki: jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek oraz nie ma niezbędnych środków utrzymania. Do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w ww. przepisie, powinny być spełnione łącznie, a brak spełnienia choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia. Organ wskazał również, że renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W pierwszej kolejności zatem bada się uprawnienia, jakie przysługiwałyby osobie zmarłej. W sprawach świadczeń w drodze wyjątku ważne są przyczyny niespełnienia wymogów do uzyskania uprawnień do świadczenia w zwykłym trybie. Konieczne jest zatem wyjaśnienie, czy brak tych uprawnień nie był spowodowany szczególnymi okolicznościami w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które osoba ubezpieczona nie miała wpływu. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezes Zakładu nie stwierdził istnienia przesłanki szczególnych okoliczności, na skutek których ojciec dziecka nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. W sprawie nie wykazano bowiem, aby niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym spowodowane było okolicznościami, na które ubezpieczony nie miał wpływu. Organ podkreślił, że z dokumentacji zawartej w aktach rentowych wynika, iż udowodnione zostały okresy składkowe i nieskładkowe wynoszące łącznie 21 lat, 4 miesiące i 18 dni. Natomiast w ocenianym do uprawnień 10-leciu przed dniem powstania niezdolności do pracy – zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych – wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym – zostało udowodnione jedynie 2 lata 2 miesiące i 15 dni tych okresów. Z akt sprawy wynika, że w okresie od [...] maja 2005 r. do [...] maja 2008 r. ubezpieczony nie podejmował zatrudnienia z tytułu opieki nad dzieckiem. Okres ten został zaliczony do ogólnego stażu pracy jako okres nieskładkowy. Ponadto w okresach od [...] października 1982 r. do [...] listopada 1983 r., od [...] kwietnia 1998 r. do [...] września 1999 r. oraz od [...] sierpnia 2000 r. do [...] maja 2005 r. i od [...] maja 2008 r. do [...] maja 2010 r., tj. przez łączny okres wynoszący ponad 9 lat, ojciec dziecka nie podejmował zatrudnienia, ani innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym, co spowodowało brak uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Jednocześnie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w dalszym kontynuowaniu ubezpieczenia oraz nabyciu uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym, bowiem we wskazanych przerwach wobec ojca dziecka nie była ustalona przez lekarza orzecznika ZUS całkowita niezdolność do pracy. Nie istniały zatem przeciwwskazania, ze względu na stan zdrowia, które uniemożliwiały kontynuowanie zatrudnienia. Z oświadczenia wnioskodawczyni wynika, że w wymienionych okresach ubezpieczony nie podejmował zatrudnienia z uwagi na zły stan zdrowia, który uniemożliwiał mu wykonywanie zatrudnienia. Organ podkreślił jednak, że samo istnienie choroby nie zawsze jest równoznaczne z niezdolnością do pracy. Prezes ZUS podał również, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych ustalenie początków niezdolności do pracy nie może opierać się na dowolnych przypuszczeniach lecz konieczne są dowody zawierające dokładne dane, pozwalające na niewątpliwe bądź z przeważającym prawdopodobieństwem ustalenie daty lub czasu powstania niezdolności. Dowody takie zostały przedstawione i lekarz orzecznik orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. uznał S. S. za całkowicie niezdolnego do pracy od dnia [...] marca 2012 r. Z tej przyczyny organ uznał, że w sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności, które mogły być powodem niespełnienia warunków do świadczenia na zasadach ogólnych. Ponadto stwierdził, że renta rodzinna w drodze wyjątku nie może być przyznana z tej przyczyny, iż nie został spełniony warunek braku niezbędnych środków utrzymania. Wykazany dochód brutto, przypadający na jednego członka rodziny, wynosi [...] zł miesięcznie, a zatem przekracza kwotę najniższej emerytury, która od 1 marca 2012 r. wynosi 799,18 zł, co z kolei nie pozwala na uznanie, iż w przypadku małoletniego dziecka spełniona jest przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania. Organ podniósł, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przepis art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych uzależnia przyznanie świadczenia w drodze wyjątku od wykazania braku niezbędnych, a nie niewystarczających środków utrzymania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie L. S. wniosła o uchylenie powyższej decyzji w całości i przyznanie małoletniemu świadczenia w szczególnym trybie na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Prezesowi ZUS do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie: - art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, - sprzeczność istotnych ustaleń organu rentowego z treścią zgromadzonego materiału dowodowego poprzez całkowicie dowolne ustalenie, iż brak nabycia uprawnień do renty rodzinnej przez małoletniego nie był spowodowany szczególnymi okolicznościami leżącymi po stronie zmarłego, - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji, a mający wpływ na jej treść poprzez bezpodstawne ustalenie, iż małoletni K. S. posiada niezbędne środki utrzymania, - nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy poprzez nie dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu kardiologii, celem ustalenia na podstawie dostępnej dokumentacji medycznej ubezpieczonego czy po przebyciu trzech zawałów serca mógł on wykonywać pracę zawodową na dotychczasowym stanowisku i czy miał w tym zakresie jakiekolwiek ograniczenia. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że ojciec dziecka posiadał znaczne ograniczenia w podjęciu pracy zawodowej z uwagi na swój stan zdrowia. Ta okoliczność przesądziła o fakcie, iż ubezpieczony przez dłuższy czas pozostawał bez zatrudnienia, a tym samym nie wypracował wymaganych prawem okresów składkowych. W ocenie skarżącej to wyłącznie zły stan zdrowia spowodował, iż ubezpieczony nie pozostawał w zatrudnieniu, a tym samym nie podlegał koniecznemu ubezpieczeniu. Ponadto skarżąca podniosła, że organ I instancji winien w niniejszym postępowaniu dopuścić dowód z opinii biegłego lekarza kardiologa, który po zapoznaniu się z dostępną dokumentacją medyczną ubezpieczonego wypowiedziałby się na temat stanu zdrowia ubezpieczonego, a w szczególności czy po przebyciu trzech zawałów serca mógł on wykonywać pracę zawodową na dotychczasowym stanowisku, czy miał w tym zakresie jakiekolwiek ograniczenia. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo, ustosunkowując się do zarzutów skargi, wskazał, iż sama, odbierana jako trudna, sytuacja materialna, choć była brana pod uwagę przy podejmowaniu decyzji, nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania świadczenia, nie jest to bowiem świadczenie socjalne, przyznawane tylko stosownie do potrzeb wnioskodawcy. Dochód na osobę w rodzinie skarżącej przekracza swą wysokością wysokość najniższej emerytury i renty z FUS. Zdaniem organu fakt, że skarżąca przeznacza znaczną cześć dochodu na utrzymanie dwojga dorosłych, nie pracujących dzieci, nie jest okolicznością uzasadniającą przyznanie świadczenia, ponadto przyjęty dochód wyliczony został dla czteroosobowego gospodarstwa - zatem na każdą osobę w rodzinie skarżącej - w tym także na małoletniego K. - przypada kwota brutto wyższa od najniższej emerytury z FUS - a zatem nie ma podstaw do uznania, iż małoletni jest pozbawiony niezbędnych środków utrzymania. Organ wyjaśnił ponadto, odnosząc się do zarzutu skarżącej, iż nie powołał biegłego kardiologa, że lekarz orzecznik nie uznał, by zmarły mąż skarżącej był niezdolny do pracy wcześniej, niż od dnia zgonu. Skoro więc skarżąca jest odmiennego zdania, mogła od tego orzeczenia wnieść sprzeciw i powołać dowody, które powinny być dodatkowo ocenione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w związku z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2012 r. nie narusza prawa. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), w myśl którego ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie. Na tle całej ustawy, określającej zasady nabywania prawa do świadczeń typu ubezpieczeniowego, a więc finansowanych i pozostających w związku z funduszem gromadzonym na ten cel ze składek ubezpieczeniowych przyszłych świadczeniobiorców, jest to regulacja szczególna. Pozwala ona bowiem na uzyskanie świadczenia odpowiadającego świadczeniu ubezpieczeniowemu przez osoby, które nie spełniają warunków do jego uzyskania w trybie zwykłym. Zatem świadczenia przyznawane na podstawie art. 83 ustawy nie mają charakteru roszczeniowego, ponieważ według art. 84 są finansowane z budżetu państwa, a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zaś ustawa pozostawia ich przyznanie uznaniu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Powołany wyżej przepis posługuje się bowiem sformułowaniem "Prezes Zakładu może przyznać..." świadczenie w drodze wyjątku, co wskazuje na uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w tym trybie. Jednak pozostawienie tego uprawnienia uznaniowej decyzji Prezesa ZUS nie oznacza, że organ ma całkowitą i niekontrolowaną swobodę podczas rozpatrywania wniosku o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Na organie administracyjnym, prowadzącym postępowanie administracyjne, również w sytuacji działania w ramach uznania administracyjnego, ciąży obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W ocenie Sądu, analiza akt sprawy oraz zaskarżonej decyzji prowadzi do przekonania, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych rozpatrzył wyczerpująco wszystkie okoliczności faktyczne sprawy oraz dokonał obiektywnej ich oceny. Wskazać należy w pierwszej kolejności, że z cytowanego powyżej art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wynikają cztery przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Po pierwsze, przesłanka bycia ubezpieczonym lub pozostałym po ubezpieczonym członkiem jego rodziny. Po drugie, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty na zasadach ogólnych musi wynikać ze szczególnych okoliczności. Po trzecie, ubiegający się o to świadczenie nie ma możliwości podjęcia pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku. Po czwarte, osoba ta nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Przyznanie zaś przedmiotowego świadczenia jest uzależnione od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich czterech przesłanek, co z drugiej strony oznacza, że niespełnienie choćby jednej z nich, wyklucza możliwość przyznania świadczenia. W rozpoznawanej sprawie zasadnie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uznał, że brak było podstaw do pozytywnego załatwienia wniosku L. S. na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy, gdyż nie wystąpiły dwie z obligatoryjnych przesłanek koniecznych do przyznania świadczenia. Przede wszystkim nie została spełniona przesłanka szczególnych okoliczności, usprawiedliwiających brak nabycia uprawnień do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym przez zmarłego ojca małoletniego K. S. Niewątpliwie małoletnie dziecko S. S. nie może podjąć zatrudnienia ze względu na wiek, jest również osobą pozostałą po ubezpieczonym. Jednak z cytowanego wyżej przepisu wynika konieczność wykazania, iż ubezpieczony, którego praca stanowiła źródło utrzymania oraz źródło uprawnień związanych z ubezpieczeniem dla pozostałej po nim rodziny, nie wypracował prawa do świadczenia ubezpieczeniowego na ogólnych zasadach w następstwie zaistnienia szczególnych okoliczności. Za okoliczność szczególną, uniemożliwiającą wypracowanie stażu skutkującego nabyciem świadczenia ubezpieczeniowego w zwykłym trybie, należy uznać wyłącznie zdarzenie, bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków (v. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 7 marca 2001 r., sygn. akt II SA 3191/00 oraz z dnia 11 października 2000 r., sygn. akt II SA 954/00, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu zgodzić należy się ze stanowiskiem Prezesa ZUS, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły tak zdefiniowane szczególne okoliczności. Jak wynika z ustaleń organu orzekającego, ojciec dziecka na przestrzeni 50 lat życia posiadał łącznie 21 lat, 4 miesiące i 18 dni udowodnionego okresu odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne. W okresie od [...] maja 2005 r. do [...] maja 2008 r. ubezpieczony nie podejmował zatrudnienia z uwagi na opiekę nad dzieckiem. Okres ten został zaliczony do ogólnego stażu pracy jako okres nieskładkowy. Ponadto w okresach od [...] października 1982 r. do [...] listopada 1983 r., od [...] kwietnia 1998 r. do [...] września 1999 r. oraz od [...] sierpnia 2000 r. do [...] maja 2005 r. i od [...] maja 2008 r. do [...] maja 2010 r., tj. przez łączny okres wynoszący ponad 9 lat, ojciec dziecka nie podejmował zatrudnienia, ani innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym. We wskazanych okresach wobec zmarłego ojca dziecka nie została orzeczona całkowita niezdolność do pracy. W aktach administracyjnych nie ma dokumentacji lekarskiej mogącej potwierdzać wskazywane przez skarżącą problemy zdrowotne wyżej wymienionego. Samo zaś twierdzenie skarżącej o stale pogarszającym się stanie zdrowia ojca małoletniego K. S. wobec braku stosownego orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, nie pozwala na przyjęcie istnienia takich okoliczności. W ocenie Sądu, za okoliczność szczególną uznać należy wyłącznie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 czerwca 2000 r., sygn. akt II SA 306/00, niepubl.). W okresie 10-ciu lat przed dniem powstania niezdolności do pracy – zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych – wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym – zostało udowodnione jedynie 2 lata, 2 miesiące i 15 dni okresów poprzedzających powstanie całkowitej niezdolności do pracy. Tak długi okres nieodprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne, nieuzasadniony zdarzeniem o charakterze nadzwyczajnym, niemożliwym do przewidzenia, nie pozwolił, zasadnie, Prezesowi ZUS na przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Podkreślić należy, iż przywołane przez skarżącą argumenty o złym stanie zdrowia ojca dziecka nie stanowią również podstawy do przyjęcia przez organ innej daty powstania całkowitej niezdolności do pracy, niż wskazana w orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS. Samo istnienie choroby nie zawsze jest równoznaczne z niezdolnością do pracy, a w znaczeniu rentowym i orzeczniczym niezdolność do pracy musiałaby być długotrwała. Nadto, mając na względzie wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 1967 r., sygn. akt III URN 10/67 (OSNC 1968/2/29) należy stwierdzić, że ustalenie początków niezdolności do pracy nie może opierać się na dowolnych przypuszczeniach, lecz konieczne są dowody zawierające dokładne dane pozwalające na niewątpliwe bądź z przeważającym prawdopodobieństwem ustalenie daty lub czasu powstania niezdolności. W świetle powyższego organ nie mógł przyjąć innej daty powstania niezdolności do pracy, niż podana w orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS, a wobec niespełnienia przesłanki w postaci szczególnych okoliczności, o której mowa w art. 83 ust. 1 tej ustawy, brak było podstaw do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Zgodzić należy się również z Prezesem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, że w takim przypadku, sama trudna sytuacja materialna wnioskodawcy, nie stanowi wystarczającej podstawy przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Zdaniem Sądu, w sprawie nie została również spełniona kolejna przesłanka ustawowa, a mianowicie brak niezbędnych środków utrzymania. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, iż pojęcia "niezbędnych" środków utrzymania nie można utożsamiać z pojęciem "niewystarczających" środków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2002 r., sygn. akt II SA 4289/01, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ zatem trafnie dokonał oceny sytuacji materialnej małoletniego dziecka skarżącej z punktu widzenia braku niezbędnych środków utrzymania. Brak niezbędnych środków utrzymania, jako przesłanka do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, nie jest pojęciem zdefiniowanym w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W celu ustalenia tego kryterium należy, w sposób najbardziej obiektywny, oceniać posiadane przez skarżącą środki utrzymania na tle wysokości minimalnej emerytury lub renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i renty rodzinnej, która w dniu wydania zaskarżonej decyzji wynosiła 799,18 zł. Podkreślić przy tym należy, że organ oceniał sytuację materialną rodziny na dzień wydania decyzji, tj. [...] grudnia 2012 r., biorąc pod uwagę złożone przez skarżącą dokumenty, w tym zaświadczenie z dnia [...] czerwca 2012 r., z którego wynika, że średnie miesięczne wynagrodzenie brutto wynosi [...] zł. Uznać zatem należy, że organ prawidłowo ustalił i ocenił sytuację materialną małoletniego dziecka skarżącej na dzień orzekania. Niezależnie jednak od powyższego, porównanie dochodu na osobę w rodzinie skarżącej z wysokością najniższej emerytury, po doliczeniu zasiłku rodzinnego na dziecko oraz dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, otrzymywanego z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej do osiąganego wynagrodzenia, wykluczało możliwość uznania, że jej rodzina nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Zasadnie organ podnosi, że wnioskowane świadczenie nie ma charakteru socjalnego i nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby ubiegającej się o nie nawet w sytuacji, gdy potrzeby te można byłoby uznać za uzasadnione. W konkluzji stwierdzić należy, iż Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w rozpoznawanej sprawie dokonał prawidłowej wykładni prawa materialnego, stwierdzając brak podstaw do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wobec niespełnienia wskazanych wyżej przesłanek z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zaskarżoną decyzję podjął w następstwie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego z poszanowaniem reguł procesowych (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.), zaś podjęte rozstrzygnięcie należycie uzasadnił, uwzględniając wymogi z art. 107 § 3 w związku z art. 11 k.p.a. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 cytowanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło