II SA/Wa 1961/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H.K. z dnia 6 grudnia 2012 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S.K. – reprezentowanej przez opiekuna prawnego H.K. - na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2012 r. [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: ustanowić w niniejszej sprawie dla S.K. adwokata w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. S.K., reprezentowana przez opiekuna prawnego H.K. (matkę), zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. Z treści oświadczenia skarżącej oraz z treści dokumentów źródłowych zawartych w aktach administracyjnych wynika, że dochód w jej gospodarstwie domowym, które prowadzi wraz z matką, ogranicza się do przyznanego matce świadczenia emerytalnego w wysokości 1.223,70 zł brutto (1.034,57 zł netto). Dochód ten uzupełniają przyznawane skarżącej zasiłki pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności w wysokości 153 zł netto. Z kolei, miesięczne wydatki w gospodarstwie domowym skarżącej - nie wliczając kosztów zakupu żywności, odzieży i leków - kształtują się na poziomie co najmniej 580 zł. Rodzina zajmuje dom o pow. ok. 180 m2 i nie posiada żadnego innego majątku. W myśl zaś z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej powoływana jako P.p.s.a.), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie skarżąca wykazała, iż osiągany w gospodarstwie domowym dochód po uiszczeniu podstawowych, miesięcznych wydatków w tym gospodarstwie, każdorazowo podlega zmniejszeniu do kwoty ok. 454 zł netto. Pozostałe zaś do dyspozycji skarżącej i jej matki środki pieniężne muszą wystarczyć na pokrycie pozostałych niezbędnych kosztów utrzymania w postaci zakupu żywności, odzieży i środków czystości. W związku z tym należało uznać, że skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i matki. Natomiast w odniesieniu do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że skarżąca w niniejszej sprawie korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e P.p.s.a. W myśl tego przepisu nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Ustawowy charakter zwolnienia oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Z kolei, zgodnie z art. 262 P.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W konsekwencji wniosek strony, która korzysta z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a występuję o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, podlega rozpoznaniu tylko w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego. W pozostałym bowiem zakresie o zwolnieniu od kosztów sądowych rozstrzyga sama ustawa. W odróżnieniu od zwolnienia mocą postanowienia sądu lub referendarza sądowego (zwolnienie podmiotowe zależne od sytuacji majątkowej strony), zwolnienie ustawowe ma charakter przedmiotowy i jest niezależne od sytuacji majątkowej strony i jej możliwości płatniczych. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji postanowienia.