II SA/Wa 1967/18
WyrokWSA w Warszawie2019-05-10
Skład orzekający: Andrzej Góraj, Ewa Kwiecińska, Piotr Borowiecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wyłączenia stosowania przepisów obniżających emerytury (art. 15c, 22a, 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy) wobec osoby, która pełniła służbę w okresie PRL, jeśli nie spełnia ona łącznie przesłanek krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r. ORAZ rzetelnego wykonywania zadań po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wyłączenia stosowania przepisów obniżających emerytury, ponieważ skarżący nie spełnił łącznie obu przesłanek określonych w art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Kluczowe było stwierdzenie, że skarżący nie pełnił służby po 12 września 1989 r., co uniemożliwiło organowi ocenę rzetelności wykonywania zadań i obowiązków w tym okresie, a tym samym nie można było zbadać drugiej z wymaganych przesłanek.Stan faktyczny
Skarżący T. W. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o wyłączenie stosowania wobec niego przepisów obniżających emerytury (tzw. ustawa dezubekizacyjna), wskazując na swoją długą służbę i patriotyczną postawę. Minister odmówił, uznając, że skarżący nie spełnia łącznie dwóch przesłanek: krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań po 12 września 1989 r. z narażeniem życia. Skarżący wniósł skargę do WSA, argumentując m.in. że po 1989 r. pracował w służbach finansowych, co uniemożliwiało mu pracę w służbach mundurowych, a jego służba w PRL była krótkotrwała i nie wiązała się z działaniem na rzecz totalitarnego państwa. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.), Protokolant referent stażysta Magdalena Morawiec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2019 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów oddala skargę
Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] września 2018 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej także: "Minister" lub "organ"), działając na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 132 ze zm. - dalej także: "ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy") odmówił wyłączenia stosowania wobec T.W. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca") przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy.
Do wydania zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji doszło w następującym stanie faktycznym.
Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2017 r. skarżący T. W. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy.
W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że w załączniku do decyzji Dyrektora Biura Emerytalnego Służby Więziennej o ponownym ustaleniu wysokości emerytury z dnia [...] sierpnia 2017 r., jako wysługę lat podano, że w okresie od dnia [...] sierpnia 1952 r. do [...] marca 1954 r. skarżący służył w Policji (MO). W rzeczywistości, jak zauważył skarżący, po ukończeniu w dniu [...] czerwca 1952 r. Technikum [...] w S., został wezwany na Poborową Komisję Wojskową, a następnie decyzją tej Komisji został skierowany do rocznej Szkoły Oficerskiej w Krajowym Ośrodku Szkoleniowym w G. w celu odbycia służby wojskowej. Skarżący wskazał, że po odbyciu służby wojskowej, przez osiem miesięcy układał dokumenty w archiwum. Skarżący podniósł, że był wówczas młodym, 22-letnim chłopakiem i był zmuszony odbyć służbę w rozumieniu przepisów o powszechnym obowiązku obrony.
Skarżący podkreślił, że pracując przez ponad 40 lat pełnił różne funkcje i zajmował różne stanowiska, a swoje obowiązki na rzecz Rzeczypospolitej Polskiej wykonywał rzetelnie i sumiennie, za swoją postawę otrzymując nagrody pieniężne oraz dyplomy i pisma z podziękowaniami od przełożonych. Ponadto, skarżący zauważył, że pełnił funkcję biegłego sądowego w zakresie [...]na Okręg Sądu Powiatowego w [...], a w latach późniejszych na okręg Sądu Wojewódzkiego w [...].
Skarżący wskazał, że jest patriotą i katolikiem, pochodzi z rodziny o tradycjach patriotycznych i w takim duchu wychowuje swoje dzieci i wnuki. Jednocześnie, skarżący zauważył, że pełniąc służbę, był uczciwy i nie działał na rzecz totalitarnego państwa. W konsekwencji, wniósł do organu o potraktowanie okresu jego służby od dnia [...] sierpnia 1952 r. do dnia [...] marca 1954 r., jako bardzo krótki w stosunku do całego czasu jego pracy.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. skarżący uzupełnił wniosek o wyłączenie stosowania przepisów o dodatkowe materiały, mające świadczyć o jego wzorowej postawie, jako pracownika i obywatela.
W wyniku rozpatrzenia wniosku strony skarżącej, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, działając na podstawie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, decyzją nr [...] z dnia [...] września 2018 r. odmówił wyłączenia stosowania wobec T. W. przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż podstawą zastosowania art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy jest spełnienie łącznie dwóch przesłanek:
1) pełnienie krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz
2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
Organ zaznaczył przy tym, iż wskazane w powyższym przepisie przesłanki muszą być spełnione łącznie.
Tymczasem, jak zauważył Minister, z akt sprawy wynika, że strona pełniła służbę do dnia [...] kwietnia 1981 r. i ma przyznane prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 15c ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (vide: informacja przekazana przez Biuro Emerytalne Służby Więziennej pismem z dnia [...] maja 2018 r.).
Ponadto, organ wskazał, że Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie zainteresowanego uznał za służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, okres służby od dnia [...] sierpnia 1952 r. do dnia [...] marca 1954 r. (1 rok i 8 miesięcy).
Mając powyższe na względzie, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że z uwagi na to, iż skarżący nie pełnił służby po dniu 12 września 1989 r., uznać należy, że skarżący nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, bowiem organ nie ma możliwości zbadania rzetelności wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem życia i zdrowia.
W tej sytuacji, organ uznał, że ustalona sytuacja wyklucza możliwość zastosowania w stosunku do strony skarżącej wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, co w konsekwencji oznacza brak podstaw prawnych do dokonania rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem strony skarżącej.
W piśmie z dnia [...] września 2018 r. strona skarżąca - działając za pośrednictwem organu - wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2018 r.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wniosła o pozytywne rozpatrzenie sprawy i zastosowanie przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, a w konsekwencji przywrócenie skarżącemu praw emerytalnych od dnia 1 października 2017 r. na zasadach dotychczasowych, a więc obowiązujących przed wejściem w życie ustawy dezubekizacyjnej, tj. przywrócenie emerytury w wysokości 3.906,26 złotych netto.
Skarżący zauważył, że po 1989 r. pracowałem w jednostkach sfery finansowej, gdzie jako starszy specjalista do spraw kontroli zajmował się kontrolą i prawidłowością wydatkowania środków finansowych zgodnych z przeznaczeniem firmy. W tej sytuacji, jak stwierdził, zrozumiałe jest zatem, że po 1989 r. nie mógł on pracować w jednostkach wymienionych w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, ponieważ - po pierwsze - nie chciał, a - po drugie - nie ubiegał się o taką pracę ze względu na wiek, który nie odpowiadałby w przyjęciu mnie do jednostek wymienionych w art. 13b cyt. ustawy.
Skarżący podniósł, iż w całym swoim życiu przepracował ponad 47 lat, pełniąc wysokie stanowiska pracy, będąc prezesem, biegłym sądowym, a także starszym rewidentem. Skarżący wskazał, że wykonywał na rzecz Rzeczypospolitej Polskiej swoje obowiązki zawsze rzetelnie, sumiennie, będąc pracownikiem obowiązkowym i punktualnym, za co otrzymywał od pracodawców zarówno nagrody pieniężne, jak i dyplomy, czy też pism z podziękowaniami za pracę. Skarżący wskazał, że po przejściu na emeryturę pracował jeszcze 13 lat w służbach finansowych. Dodał ponadto, że po 1989 r. pracował 15 lat w [...]w [...], działając w obronie interesów emerytów i rencistów Służby Więziennej oraz podejmującego działania na rzecz koleżeńskiej solidarności.
Skarżący podkreślił, że z uzyskanych i przeanalizowanych dokumentów pochodzących z Instytutu Pamięci Narodowej nie wynika, aby skarżący działał na rzecz totalitarnego państwa. Skarżący zauważył m.in., że z charakterystyki młodszego referenta z dnia [...] stycznia 1954 r. stwierdza się, że w okresie swej pracy w Wydziale [...] skarżący nie posiadał żadnych wyników, tj. nie werbował i nie prowadził żadnych rozpracowani, pracując powierzchownie oraz nie rokując żadnych perspektyw, w związku z czym z dniem [...] marca 1954 r. został zwolniony z tytułu redukcji etatów.
Skarżący oświadczył, że praca w Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego w W. nie podobała mu się i po przeprowadzonej rozmowie z kierownictwem skarżący stwierdził, że nie zgadza się w takich sprawach, jak dotyczących: religii, kościoła i kolektywizacji. Skarżący zauważył, że po takiej rozmowie z kierownictwem został zwolniony ze służby dnia [...] marca 1954 r. z powodu redukcji etatów.
Skarżący podkreślił, że jest patriotą i praktykującym katolikiem, podnosząc jednocześnie, że jego ojciec był żołnierzem w oddziale Generała Hallera, biorąc udział w wojnie z bolszewikami, za co w walce z nimi otrzymał Krzyż Walecznych. Jednocześnie, skarżący zauważył, że zarówno swoje dzieci, jak i wnuki i prawnuki wychował w duchu patriotycznym i katolickim.
Skarżący podniósł, że z pisma z Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA wynika, że nie pobierał on i nie pobiera emerytury z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz z Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego. Skarżący podkreślił, że emeryturę wypracował sobie, pracując w rożnych jednostkach finansowych, pracując ostatnio w [...] w [...] na stanowisku [...] przyznanym przez Ministerstwo Sprawiedliwości w [...].
W konsekwencji, skarżący stwierdził, że powyższy okres, w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1, uznać należy jako krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 w stosunku do całego okresu przepracowanego na rzecz Rzeczypospolitej Polski, tj. okresu ponad 47 lat.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ uznał, że w zaistniałej sytuacji, z uwagi na to, że skarżący nie pełnił służby po dniu 12 września 1989 r., stwierdzić należy, że nie spełnia on wymogów przewidzianych w przepisie art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. W tej sytuacji, skoro organ nie ma możliwości zbadania rzetelności wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem życia i zdrowia, Minister uznał, że wykluczona jest możliwość zastosowania w stosunku do strony skarżącej wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a cyt. ustawy, co w konsekwencji oznacza, że brak jest podstaw do uwzględniania wniosku skarżącego o zastosowanie wobec niego art. 8a ust. 1 cyt. ustawy.
W skierowanych do Sądu pismach procesowych z dnia [...] listopada 2018 r., z dnia [...] grudnia 2018 r. oraz z dnia [...] marca 2019 r. skarżący, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w skardze, przesłał dodatkowe dokumenty mające świadczyć o przebiegu jego ścieżki zawodowej, a także o podstawie do zastosowania art. 8a ust. 1 cyt. ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej także: "P.p.s.a.").
W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga T. W. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] września 2018 r., nr [...], odmawiającą wyłączenia stosowania wobec skarżącego przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy - nie dopuścił się istotnego naruszenia obowiązujących przepisów prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, wydając sporną decyzje, nie dopuścił się - mogącego mieć zasadniczy wpływ na wynik sprawy - naruszenia zarówno przepisów procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., albowiem dokonał właściwej oceny prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego, jak również przepisów prawa materialnego, w tym przede wszystkim mającego podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, co w konsekwencji oznacza, iż w sposób uzasadniony przyjął, że strona skarżąca nie spełnia ustawowych przesłanek do zastosowania wobec niej wnioskowanego wyłączenia.
Tym samym, Sąd stwierdził, że organ administracji publicznej, wydając decyzję z dnia 5 września 2018 r. - nie dopuścił się w powyższym zakresie istotnego naruszenia zasady praworządności wyrażonej w przepisach art. 6 k.p.a. i art. 7 in principio k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP.
Przechodząc do oceny legalności zaskarżonej decyzji, należy zauważyć na wstępie, iż przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2018 r., którą Minister odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącego T. W. przepisów art. 15c, art. 22a i 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r., poz. 2270).
Powołana ustawa przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r. i którzy w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. pełnili służbę w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego). Obniżeniu podlegają także renty rodzinne pobierane po funkcjonariuszach, którzy taką służbę pełnili.
Zgodnie z art. 15c ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., emerytura wynosi: (1) 0% podstawy wymiaru - za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; (2) 2,6% podstawy wymiaru - za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4. Przepisy art. 14 i art. 15 ust. 1-3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b (ust. 2). Wysokość emerytury ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3).
W celu ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z art. 13a ust. 1-3 cyt. ustawy, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1 (ust. 4). Przepisów ust. 1 - 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).
Zgodnie natomiast z art. 22a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, rentę inwalidzką ustaloną zgodnie z art. 22 zmniejsza się o 10% podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Przy zmniejszaniu renty inwalidzkiej okresy służby, o której mowa w art. 13b, ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy. W przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i została zwolniona ze służby przed dniem 1 sierpnia 1990 r. rentę inwalidzką wypłaca się w kwocie minimalnej według orzeczonej grupy inwalidzkiej (ust. 2). Wysokość renty inwalidzkiej, ustalonej zgodnie z ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3).
W celu ustalenia wysokości renty inwalidzkiej, zgodnie z ust. 1 i 3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1. Przepisy art. 13a stosuje się odpowiednio (ust. 4). Przepisów ust. 1 i 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).
W tym miejscu, warto zauważyć, iż powyższe regulacje prawne zawarte w przepisach art. 15c i art. 22a, jak również w art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy budzą w dotychczasowym orzecznictwie sądów uzasadnione wątpliwości, co do ich zgodności nie tylko z Konstytucją RP (por. m. in. wyrok Sądu Okręgowego w [...],[...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2019 r., sygn. akt [...]), ale przede wszystkim zasadami podstawowymi wynikającymi z prawa Unii Europejskiej, w tym m. in. zasadą godności ludzkiej, zasadą rządów prawa, zasadą równości i niedyskryminacji, czy też zasadą proporcjonalności (por. m. in. wyroki Sądu Okręgowego w [...],[...] Wydział [...] i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2019 r., sygn. akt [...], z dnia [...] sierpnia 2019 r., sygn. akt [...], czy też z dnia [...] września 2019 r., sygn. akt [...]).
W konsekwencji, przyjmuje się w dotychczasowym orzecznictwie sądów ubezpieczeń społecznych, iż wskazane wyżej przepisy ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, w brzmieniu nadanym wspomnianą ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, naruszają zarówno konstytucyjną zasadę ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasadę proporcjonalności, jak też są sprzeczne z prawami podstawowymi Unii Europejskiej, które dekodowane zostały z poziomu Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) i Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TfUE) przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Mając na względzie powyższe, składy orzekające sądów powszechnych (sądów ubezpieczeń społecznych), uznając wspomniane regulacje ustawowe za naruszające przepisy ustawy zasadniczej oraz wspólne tradycje Unii Europejskiej, a także mając na względzie fakt, iż Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA nie udowodnił, aby byli funkcjonariusze uczestniczyli w praktykach bezprawia przed 1989 r., odrzucając jednocześnie zbiorową odpowiedzialność obywateli za przeszłość, stwierdzają w swoim orzecznictwie, iż sąd nie może być związany regulacjami cyt. ustawy, co w konsekwencji prowadzi do tego, iż składy orzekające tych sądów zmieniają zaskarżone decyzje Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA, pomijając regulacje zawarte w art. 22a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, wskazując jednocześnie temu organowi emerytalno-rentowemu na konieczność przeliczenia emerytury, czy też renty według zasad uprzednio obowiązujących.
Skład Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie orzekający w niniejszej sprawie, podzielając w pełni wskazane wyżej uzasadnione wątpliwości co do zgodności przepisów art. 15c, art. 22a i 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, w brzmieniu nadanym wspomnianą wyżej ustawą zmieniającą z dnia 16 grudnia 2016 r., z zasadami wyrażonymi w Konstytucji RP oraz prawami podstawowymi Unii Europejskiej, pragnie jednak bardzo wyraźnie podkreślić, iż opisane wyżej zastrzeżenia dotyczące przepisów cyt. ustawy nie mogą mieć istotnego wpływu na ocenę legalności zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2018 r. odmawiającej wyłączenia stosowania wobec skarżącego T. W. przepisów cyt. ustawy, albowiem decyzja ta, w przeciwieństwie do podlegających ocenie sądów powszechnych decyzji organu emerytalno-rentowego, oparta jest na innej normie prawnej, tj. przepisie art. 8a ust. 1 wspomnianej ustawy.
Przechodząc w tej sytuacji do oceny niniejszej sprawy, należy zauważyć, że stosownie do treści art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na:
1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz
2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (vide: art. 8a ust. 2 cyt. ustawy).
W ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że przesłanki wymienione w art. 8a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 cyt. ustawy muszą być spełnione łącznie, bowiem ustawodawca w drodze koniunkcji (przez użycie spójnika "oraz") połączył ze sobą dwa wymogi dla skutecznego ubiegania się o wyłączenie stosowania art. 15c, art. 22a oraz art. 24a tej ustawy w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy.
Tymczasem, jak słusznie zauważył Minister, z akt sprawy wynika, że strona pełniła służbę do dnia [...] kwietnia 1981 r. i ma przyznane prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 15c ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy.
Ponadto, należy zauważyć, że Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie zainteresowanego uznał za służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, okres służby od dnia [...] sierpnia 1952 r. do dnia [...] marca 1954 r. (1 rok i 8 miesięcy).
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] września 2018 r., prawidłowo przyjął, że z uwagi na fakt, iż skarżący nie pełnił służby po dniu 12 września 1989 r., uznać należy, że skarżący nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, bowiem organ nie ma możliwości zbadania rzetelności wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem życia i zdrowia.
W tej sytuacji, uznać należy, że ustalona w niniejszej sprawie sytuacja dotycząca przebiegu służby skarżącego wyklucza możliwość zastosowania w stosunku do strony skarżącej wyłączenia - na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy - stosowania przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy, co w konsekwencji oznacza, iż organ zasadnie przyjął, iż brak jest podstaw do podjęcia rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem strony skarżącej.
W świetle powyższego, brak jest zatem podstaw do uznania, że organ dopuścił się istotnego dla wyniku sprawy naruszenia art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Nie można również przyjąć, że w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia wymienionych w skardze przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ organ dokładnie wyjaśnił te okoliczności faktyczne, które były istotne dla podjętego rozstrzygnięcia, a także uzasadnił swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.
Reasumując, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja z dnia [...] września 2018 r. odmawiająca wyłączenia stosowania wobec strony skarżącej art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy nie narusza w istotnym zakresie obowiązującego prawa, a więc zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło