II SA/Wa 1968/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Sędziowie WSA Janusz Walawski (spr.), Anna Mierzejewska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 maja 2016 r. sprawy ze skargi J.A. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia stopnia oficerskiego i przeniesienia do rezerwy oddala skargę. Minister Obrony Narodowej, na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, w dniu [...] września 2015 r. wydał postanowienie nr [...], którym utrzymał w mocy postanowienie poprzedzające nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., którym odmówił J. A. wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] września 1977 r. pozbawiającego go stopnia oficerskiego i przenoszącego do rezerwy. Organ w uzasadnieniu postanowienia podał, że ww. pełnił zawodową służbę wojskową w latach 1973-1977, najpierw w Komendzie [...], a następnie w Komendzie [...]. J. A. rozkazem personalnym Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] września 1977 r. – na wniosek Sądu Honorowego dla oficerów młodszych w Komendzie [...] – został pozbawiony stopnia oficerskiego i przeniesiony do rezerwy. Ww. w piśmie z dnia 31 marca 2015 r. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o uchylenie powyżej określonego rozkazu personalnego. Wskazał, iż podstawą wniesienia wniosku są nieprawidłowości w postępowaniu dyscyplinarnym. Wniosek został uzupełniony pismem z dnia 5 kwietnia 2015 r., wymieniającym na poparcie formułowanej tezy nowe okoliczności sprawy. J. A. w pismem organu z dnia 11 maja 2015 r. został wezwany do określenia trybu w jakim ma być prowadzone postępowanie z jego wniosku. W piśmie z dnia 19 maja 2015 r. ww. podał, że wnosi o uchylenie przedmiotowego rozkazu personalnego "w trybie ustawy o dyscyplinie wojskowej w drodze ujawnienia nowych okoliczności wskazujących na brak podstaw do ukarania". Postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. r. Minister Obrony Narodowej na podstawie art. 61a w związku z art. 144, art. 268a Kpa odmówił wszczęcia postępowania w sprawie. Minister wyjaśnił, że sprawa uchylenia w trybie nadzwyczajnym przedmiotowego rozkazu personalnego Ministra Obrony Narodowej była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 568/12 oddalił skargę na postanowienie nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2012 r. o odmowie wszczęcia przez Ministra Obrony Narodowej postępowania o stwierdzenie nieważności przedmiotowego rozkazu personalnego na podstawie art. 156 Kpa. Ten sam Sąd, wyrokiem z dnia 24 marca 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 1354/14 oddalił skargę J. A. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. w sprawie wszczęcia postępowania, dotyczącego uchylenia rozkazu personalnego pozbawiającego stopnia oficerskiego i przenoszącego do rezerwy, na podstawie art. 154 Kpa. Z uzasadnienia wyroku wynika, że w dacie wydania rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] września 1977 r., przepisy Kpa nie miały zastosowania w sprawach należących do właściwości wojskowych organów administracji państwowej, a zatem zarówno rozstrzygnięcie podjęte wobec J. A. przez Sąd Honorowy w postępowaniu dyscyplinarnym, jak również rozkaz personalny Ministra Obrony Narodowej zwalniający stronę z zawodowej służby wojskowej – nie były decyzją administracyjną. W sprawie orzeczenia wydanego w postępowaniu dyscyplinarnym, jak również w sprawie rozkazu personalnego o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, nie jest obecnie możliwe wszczęcie i prowadzenie jakiegokolwiek postępowania nadzwyczajnego – przewidzianego w art. od 145 do 163 Kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem nie jest to sprawa administracyjna. Podkreślić należy, że w latach 1962-1980 - mocą przepisów art. 194 § 1 pkt 6 i 8 Kpa - niniejszego kodeksu nie stosowało się do postępowań: dyscyplinarnego, a także przed organami administracji wojskowej w sprawach unormowanych w przepisach szczególnych. J. A. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2015 r. Skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko dotyczące braku dowodów na przewinienie dyscyplinarne, będące podstawą wydania przedmiotowego rozkazu personalnego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia poprzedzającego Minister Obrony Narodowej w odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Natomiast art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), stanowią że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Sąd, dokonując oceny zasadności skargi skarżącego na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2015 r. nr [...] doszedł do przekonania, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw. Oceniając legalności zaskarżonego postanowienia wskazać należy na unormowania prawne obowiązujące w dacie wydania przedmiotowego rozkazu personalnego, który został wydany w następstwie orzeczenia Sądu Honorowego dla Oficerów Młodszych Komendy [...] z [...] lipca 1977 r. Orzeczeniem tym skarżący został uznany winnym naruszenia zasad etyki zawodowej żołnierza, w związku z czym Sąd wystąpił do Ministra Obrony Narodowej o wymierzenie kary dyscyplinarnej pozbawienia posiadanego stopnia wojskowego. Orzeczenie to miało umocowanie w art. 25 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 21 maja 1963 r. o dyscyplinie wojskowej oraz o odpowiedzialności żołnierzy za przewinienia dyscyplinarne i za naruszenia honoru i godności żołnierza (Dz. U. z 1977 r. Nr 23, poz. 101 ze zm.). Ustawa ta utraciła moc w związku z uchyleniem jej przez ustawę z dnia 4 września 1997 r., o dyscyplinie wojskowej (Dz. U. Nr 141, poz. 944), która weszła w życie 1 września 1998 r. Wniosek powyżej określonego Sądu Honorowego został rozpatrzony przez Ministra Obrony Narodowej, jako organu właściwego w sprawie mianowania na stopnie wojskowe, albowiem skarżący należał do korpusu oficerów. Kwestionowanym rozkazem personalnym Minister Obrony Narodowej w wykonaniu powyższego orzeczenia pozbawił skarżącego stopnia oficerskiego, a także w konsekwencji tego przeniósł skarżącego do rezerwy. Powyższy rozkaz został wydany stosownie do treści art. 21 ust. 2 pkt 3 i art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1970 r. Nr 16, poz. 134) w wersji obowiązującej na dzień 30 września 1977 r. W okolicznościach przedmiotowej sprawy istotne jest, że powyższe przepisy prawne, stanowiące podstawę działania organu, nie przewidywały dla rozstrzygnięcia o nałożeniu kary dyscyplinarnej i zwolnienia ze służby formy decyzji administracyjnej. Orzeczenia wydawane w tym zakresie nie podlegały kognicji sądów administracyjnych. Potwierdzał to obowiązujący w tej dacie przepis art. 3 § 2 pkt 2 Kpa, który eliminował stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego m.in. w sprawach należących do właściwości wojskowych organów administracji państwowej. Tym samym orzeczenia te zostały wyłączone spod kontroli sądowoadministracyjnej. Zasada ta dotyczyła również możliwości zastosowania w tych sprawach przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących postępowań nadzwyczajnych. Kontrola prawidłowości tego rodzaju decyzji była możliwa w trybie karnosądowym. W rozpoznawanej sprawie taki tryb został wykorzystany. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005 r. Wojskowy Sąd Garnizonowy w S. nie uwzględnił wniosku skarżącego o uznanie bezskuteczności rozkazu personalnego nr [...] Ministra Obrony Narodowej z [...] września 1977 r. pozbawiającej skarżącego stopnia wojskowego. Sąd po przeprowadzeniu kontroli kwestionowanej decyzji ocenił, iż została ona wydana w zgodzie z obowiązującymi przepisami, tak w zakresie postępowania przed Sądem Honorowym i wydanego przez ten Sąd rozstrzygnięcia, jak i postępowania przed Ministrem Obrony Narodowej oraz orzeczenia o pozbawieniu stopnia oficerskiego, a następnie przeniesienia go do rezerwy. Możliwość kwestionowania decyzji wydawanych przez organy wojskowe w sprawach określonych w ustawie pojawiła się wraz z dodaniem z dniem 9 grudnia 1991 r. do ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych art. 79a ust. 1, zgodnie z którym od decyzji wydanych przez organy wojskowe w sprawach określonych w ustawie żołnierz zawodowy (kandydat na żołnierza zawodowego) może wnieść, w terminie 7 dni od daty doręczenia mu decyzji, odwołanie do organu wojskowego wyższego stopnia, a także skargę do sądu administracyjnego – na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Natomiast na podstawie art. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 24 maja 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 34, poz. 201) z dniem 27 maja 1990 r. w art. 3 § 2 skreślono pkt 1, 2 i 3 Kpa, w myśl których, przepisów Kodeksu nie stosowało się do postępowań w sprawach powszechnego obowiązku obrony, należących do właściwości wojskowych organów administracji państwowej oraz dyscyplinarnych. Regulacje te jednak nie mogły znaleźć zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Zauważyć przy tym należy, że w obowiązującym stanie prawnym przepisy postępowania administracyjnego w dalszym ciągu nie mają zastosowania w postępowaniu dyscyplinarnym. Reasumując, wskazać należy, że skoro w dniu wydania przedmiotowego rozkazu personalnego, orzeczenia wojskowych organów administracyjnych były wyłączone spod działania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i spod kontroli sądowoadministracyjnej, to identycznie rzecz się musi mieć z aktualnym postępowaniem nadzwyczajnym wobec takich orzeczeń. Organ prawidłowo wskazał, iż sprawa uchylenia w trybie nadzwyczajnym przedmiotowego rozkazu personalnego Ministra Obrony Narodowej była już dwukrotnie przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wniesione przez skarżącego skargi oddalił. Ocenę prawną zawartą w tych wyrokach Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela. Reasumując stwierdzić należy, że organ prawidłowo uznał, iż wobec treści wniosku skarżącego, był zobligowany do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia przedmiotowego rozkazu personalnego na podstawie art. 61a § 1 Kpa, nadając temu rozstrzygnięciu formę postanowienia. Z powyżej podanych przyczyn zarzuty podniesione w skardze nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.