II SA/Wa 1968/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 31 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. S. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 885/18 ze skargi Z. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku p o s t a n a w i a: odrzucić skargę o wznowienie postępowania Wyrokiem z 27 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 885/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] (dalej: "skarżąca") na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Odpis ww. orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym na żądanie strony skarżącej został doręczony 28 marca 2019 r. pełnomocnikowi skarżącej - wyznaczonemu z urzędu adwokatowi, który upoważnił aplikanta adwokackiego do występowania na rozprawie sądowej. W dniu 29 kwietnia 2019 r. do akt sprawy o sygn. II SA/Wa 885/18 wpłynęła opinia pełnomocnika skarżącej z urzędu o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Powołany na wstępie wyrok jest prawomocny od 2 lipca 2019 r. W dniu 29 sierpnia 2019 r. skarżąca nadała w urzędzie pocztowym skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego ww. wyrokiem, podnosząc, że nie rozpatrzono istoty sprawy; pozbawiono ją prawa do sądu, gdyż nie miała żadnego wpływu na toczące się postępowanie i nie mogła przedstawić swoich racji. Jest bowiem osobą starszą i schorowaną i nie dopilnowała, "aby dotrzeć na rozprawę". Tymczasem okoliczności, których nie mogła wówczas przedstawić mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Pismem z 10 września 2019 r. Sąd wezwał pełnomocnika skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi o wznowienie postępowania poprzez wskazanie jej podstawy prawnej, uzasadnienie skargi o wznowienie postępowania, a także powołanie okoliczności, z których wynika zachowanie terminu do wniesienia tej skargi – w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi o wznowienie postępowania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Sądu pełnomocnik skarżącej (w piśmie z 23 września 2019 r.) podał, że podstawą skargi o wznowienie postępowania jest art. 145 § 1 pkt 4 i pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "k.p.a."). Powtórzył za skarżącą, iż w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 885/18 nie rozstrzygnięto istoty sprawy, a skarżąca nie miała wpływu na toczące się postępowanie i nie mogła przedstawić dowodów mających wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie oświadczył, że tylko skarżąca posiada wiedzę na temat nowych okoliczności oraz kwestii zachowania terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Informacji tych nie przekazała swojemu pełnomocnikowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") w dziale VII przewiduje możliwość wznowienia postępowania sądowego, które zakończone zostało prawomocnym orzeczeniem sądu (wyrokiem bądź postanowieniem), kończącym postępowanie w sprawie sądowoadministracyjnej. Zastosowanie tego nadzwyczajnego środka prawnego skierowanego przeciwko prawomocnemu orzeczeniu, może nastąpić wyłącznie z powodów ściśle określonych w ustawie. Przepisy dotyczące wznowienia postępowania zawarte są w art. 270 - 285 p.p.s.a. Zgodnie z art. 279 p.p.s.a. skarga o wznowienie postępowania powinna zawierać - oprócz oznaczenia zaskarżonego orzeczenia - także podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia tej skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Podanie podstawy wznowienia powinno zawierać powołanie i wyraźne określenie, które z podstaw wymienionych w art. 271 – art. 273 p.p.s.a. uzasadniają wznowienie postępowania w sprawie. Stosownie do art. 271 p.p.s.a można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: 1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia; 2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Można również żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (art. 272 § 1), jak również na tej podstawie, że orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym lub orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa (art. 273 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a). Ponadto można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2 p.p.s.a) oraz w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. W tym przypadku przedmiotem rozpoznania przez Sąd jest nie tylko zaskarżone orzeczenie, lecz są również z urzędu inne prawomocne orzeczenia dotyczące tej samej sprawy (art. 273 § 3 p.p.s.a). W pierwszej fazie postępowania wznowieniowego, Sąd, zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a., bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W razie braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Natomiast w myśl art. 280 § 2 p.p.s.a. na żądanie sądu zgłaszający skargę o wznowienie postępowania obowiązany jest uprawdopodobnić okoliczności stwierdzające zachowanie terminu lub dopuszczalność wznowienia. Celem badania wstępnego jest ustalenie, czy spełnione zostały warunki, które umożliwiają rozpoznanie skargi o wznowienie postępowania. Podstawą tej oceny są w zasadzie twierdzenia zawarte w skardze. Na tym etapie bada się zatem dopuszczalność skargi. Wynikiem zaś tego badania jest odrzucenie skargi bądź wyznaczenie rozprawy (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2011, str. 900, 905-906; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, J. P. Tarno, Wyd. 4., Lexis Nexis, Warszawa 2010, str. 628). W myśl art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej nie wykonał wezwania Sądu w zakresie wskazania okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, podnosząc, że znane są one wyłącznie skarżącej, która mu ich nie przekazała. Z treści zarówno samej skargi o wznowienie postępowania, jak i pisma pełnomocnika skarżącej z 23 września 2019 r. wynika, iż okoliczności te znane były skarżącej już w toku postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 885/18, ale nie mogła ich przedstawić. Nie wiadomo jednak o jakie okoliczności chodzi, jak również nie są znane przyczyny, które uniemożliwiły skarżącej podniesienie tych okoliczności w ramach postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z 27 lutego 2019 r. Dostrzec wypada, iż badana skarga o wznowienie postępowania – oprócz okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do jej wniesienia - nie zawiera także żądania uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia, jednakże elementy te stanowią braki formalne skargi o wznowienie postępowania, które podlegają uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego; dalej: "NSA"; z 31 sierpnia 2012 r., sygn. akt II FSK 1284/12 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). W postanowieniu z 31 sierpnia 2006 r., sygn. akt I OSK 1006/06) NSA wskazał, że nie w każdym przypadku należy się zwrócić do strony skarżącej o uzupełnienie braków w trybie art. 49 p.p.s.a. w związku z art. 280 § 2 p.p.s.a. Otóż nie istnieje taka konieczność, gdy już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi bądź wyraźnie nie jest oparta na ustawowej podstawie wznowienia. Rozpatrywaną skargę o wznowienie postępowania dyskwalifikuje przede wszystkim brak oparcia na ustawowej podstawie wznowienia, a ocena, czy skarga o wznowienie oparta jest na ustawowej podstawie, może być dokonana wyłącznie na podstawie treści tej skargi. W tym miejscu należy zaakcentować, że pełnomocnik skarżącej nie wykonał również wezwania Sądu w zakresie wskazania podstawy prawnej skargi o wznowienie postępowania oraz jej uzasadnienia. Powołane przez niego przepisy art. 145 § 1 pkt 4 i pkt 5 k.p.a. zawierają przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Tymczasem skarżąca domaga się wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, a – jak już wyżej wskazano – przesłanki skorzystania z tej instytucji określają przepisy art. 271 – art. 273 p.p.s.a. Zaznaczyć też wypada, że nawet gdyby pełnomocnik skarżącej sformułował podstawę wznowienia w sposób odpowiadający ustawie (np. wskazał art. 273 § 2 p.p.s.a.), czego nie uczynił, to samo powołanie któregoś z przepisów art. 271 – art. 273 p.p.s.a. nie oznacza, iż skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Konieczne jest bowiem zbadanie, czy twierdzenia skargi będą stanowiły taką ustawową podstawę (vide postanowienie NSA z 15 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 890/16). Tymczasem taka weryfikacja w przedmiotowej sprawie jest wykluczona, ponieważ skarga o wznowienie postępowania nie została uzasadniona. Nie sposób bowiem uznać za jej uzasadnienie enigmatycznego i lakonicznego powołania się na nieokreślone "okoliczności", których skarżąca z niewiadomych względów wcześniej nie przedstawiła. Tak skonstruowana skarga o wznowienie postępowania, pozbawiona ustawowej podstawy wznowienia, a zatem niespełniająca wymogów przewidzianych w art. 280 § 1 p.p.s.a., podlega odrzuceniu. Z tej przyczyny Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.