II SA/Wa 1970/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula – Dąbrowska, Sędziowie WSA Anna Mierzejewska (spr.), Andrzej Góraj, Protokolant Sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2011 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku J. O. z dnia [...] czerwca 2010 r. o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), odmówił przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji podał, że świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie te przesłanki winny być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak choćby jednej z nich powoduje niemożność przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, że ww. nie spełnia jednego z warunków wymaganych do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, ponieważ orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lutego 2010 r. został uznany za częściowo niezdolnego do pracy. W związku z powyższym organ nie znalazł podstaw do przyznania renty w drodze wyjątku. Przy rozpatrywaniu wniosku ocenie podlegała również sytuacja materialna, z tym że nie może ona stanowić jedynego kryterium, od którego zależy przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. We wniosku do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu administracji i podał, że jego stan zdrowia znacznie się pogorszył. Wskazał, że nie może pracować ponieważ regularnie co dwie-trzy godziny musi przyjmować leki. Podał, że wielokrotnie był w szpitalu. Jego zły stan zdrowia pogłębia się również przez ogromną ilość przyjmowanych leków. Ponadto podkreślił swoją bardzo trudną sytuację materialną. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] sierpnia 2010 r. i w uzasadnieniu przytoczył wcześniejszą argumentację. Organ podkreślił, że J. O. ma 62 lata, a więc nie osiągnął wieku emerytalnego wynoszącego dla mężczyzn 65 lat, jak również nie został uznany za osobę całkowicie niezdolną do pracy przez lekarza orzecznika ZUS lub komisję lekarską ZUS. Komisja lekarska ZUS orzeczeniem z dnia [...] września 2010 r. uznała ww. za częściowo niezdolnego do pracy. W związku z powyższym J. O. nie spełnia warunku, jakim jest niemożność podjęcia pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek. Komisja lekarska ZUS po przeprowadzeniu bezpośredniego badania i dokonaniu analizy przedstawionej dokumentacji medycznej uznała wnioskującego za częściowo niezdolnego do pracy od grudnia 2009 r. Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, oceny niezdolności do pracy i jej stopnia dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik ZUS. Zgodnie z art. 14 ust. 3 tej ustawy, podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo uzależnione jest od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz samodzielnej egzystencji, stanowi orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości albo orzeczenie komisji lekarskiej. Jak z powyższego wynika orzeczenie lekarza orzecznika ZUS albo orzeczenie komisji lekarskiej ZUS jest wiążące dla organu rentowego, jak również dla Prezesa ZUS. Oznacza to, że przesłanka ta nie podlega uznaniu administracyjnemu. Fundamentalną zasadą przyznawania świadczeń na podstawie art. 83 ustawy jest całkowita niezdolność do pracy, orzeczona w trybie przewidzianym prawem przez lekarza orzecznika ZUS, a nie stwierdzona przez innego lekarza lub wynikająca z subiektywnego przekonania strony. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podkreślił, że stale choruje, przyjmuje bardzo dużo leków. Wcześniej pracował jako [...], ale nie pracuje w tym zawodzie od 16 lat. Leczy się u urologa, dermatologa, okulisty, kardiologa, gastrologa i psychiatry. Jest alergikiem, ma uczulenie na metal, gumę, skórę, syntetyki, srebro, cement i miedź. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, powołując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznawania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. –Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną wydanej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 153, poz. 1227 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń w nim przewidzianych przysługuje wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków. W sprawie niniejszej bezsporne jest, że w stosunku do skarżącego nigdy nie została orzeczona całkowita niezdolność do pracy. Komisja lekarska ZUS orzeczeniem z dnia [...] września 2010 r. uznała J. O. za częściowo niezdolnego do pracy. W związku z powyższym nie spełnia on warunku, jakim jest niemożność podjęcia zatrudnienia ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek. Zgodzić się należy z organem, że art. 14 ust. 3 cytowanej ustawy wskazuje, że podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo uzależnione jest od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji, stanowi orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości albo orzeczenie komisji lekarskiej ZUS. Z powyższego wynika, że orzeczenie lekarza orzecznika ZUS albo orzeczenie komisji lekarskiej ZUS jest wiążące dla Prezesa ZUS i przesłanka ta nie podlega uznaniu administracyjnemu. Analizując przedmiotową sprawę, Sąd nie dopatrzył się przekroczenia granic uznania administracyjnego przez organ, który w sposób wnikliwy rozpatrzył sporną kwestię i jej rozstrzygnięcie uzasadnił. W ocenie Sądu, organ prawidłowo ustalił brak jednej z obligatoryjnych przesłanek dla przyznania świadczenia w drodze wyjątku, a wymienionej w art. 83 ustawy, tj. brak przesłanki całkowitej niezdolności do pracy ze względu na stan zdrowia lub wiek. Również sama trudna sytuacja materialna osoby wnoszącej o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku nie może być podstawą do przyznania tego świadczenia. Świadczenie z przepisu art. 83 ust. 1 ustawy nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb nawet, gdy potrzeby te są uzasadnione. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 w zw. z art. 132 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.