II SA/Wa 1970/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński, Sędziowie WSA Anna Mierzejewska (sprawozdawca), Danuta Kania, Protokolant spec. Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2013 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania statusu weterana poszkodowanego – oddala skargę – Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 3 w zw. z art. 4 pkt 15, art. 5 ust 1 i art. 8 oraz art. 12 pkt 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa (Dz. U. nr 205, poz. 1203), utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] o odmowie przyznania J. B. statusu weterana poszkodowanego. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny. J. B. wnioskiem z dnia [...] maja 2012 r. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej o przyznanie statusu weterana poszkodowanego w związku z doznanym uszczerbkiem na zdrowiu w czasie pełnienia służby w działaniach poza granicami państwa – w PKW w Składzie Międzynarodowych Sił Stabilizacyjnych w [...] od dnia [...] stycznia 2004 r. do dnia [...] lipca 2004 r. i zajmował stanowisko [...] oraz od dnia [...] sierpnia 2005 r. do dnia [...] stycznia 2006 r. zajmował stanowisko [...]. Do wniosku żołnierz dołączył: zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego, zaświadczenie potwierdzające udział w działaniach poza granicami państwa, notarialną kopię protokółu powypadkowego Jednostki Wojskowej nr [...] z dnia [...] stycznia 2006 r., z którego wynika, że wyżej wymieniony uległ wypadkowi w dniu [...] stycznia 2006 r., podczas pełnienia służby w PKW [...]. Z protokołu powypadkowego, sporządzonego przez Jednostkę Wojskową nr [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. wynika, że w dniu [...] stycznia 2006 r. podczas wychodzenia z pojazdu pożarniczego marki [...], przed stołówką w [...], wyżej wymieniony doznał urazu wykręcenia prawego stawu skokowego. Nastąpiło to wskutek postawienia prawej nogi na nierównej nawierzchni parkingu przed stołówką. Zgodnie z orzeczeniem nr [...] Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Z. z dnia [...] kwietnia 2006 r. w sprawie ustalenia dla celów odszkodowawczych uszczerbku na zdrowiu, u poszkodowanego stwierdzono długotrwały uszczerbek na zdrowiu w wysokości 8 %. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...], działając na podstawie art. 104 § 1 k.p.a., art. art. 3 w zw. z art. 4 pkt 15, art. 5 ust 1 i art. 8 oraz art. 12 pkt 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa (Dz. U. nr 205, poz. 1203) oraz upoważnienia nr 22 Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 kwietnia 2012 r. dla Sekretarza Stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej (Dz. Urz. Ministra Obrony Narodowej, poz. 134), odmówił J. B. przyznania statusu weterana poszkodowanego wskazując, że opisane powyżej zdarzenie nie mieści się w definicji wypadku, zawartej w art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa. W dniu [...] sierpnia 2012 r. J. B. zwrócił się do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że wypadek, który miał miejsce w dniu [...] stycznia 2006 r., zaistniał w czasie wykonywania zadań służbowych. W opinii skarżącego, w jego przypadku zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie statusu weterana poszkodowanego, na podstawie art. 4 pkt 15 lit. c ww. ustawy. Zaznaczył , że jednostka w której stacjonował była w ciągłej gotowości bojowej. Do wypadku doszło podczas godzin wykonywania zadań, w czasie przerwy na posiłek. Nie stwierdzono aby ww. naruszył jakiekolwiek zasady BHiP. W decyzji z dnia [...] września 2012 r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2012 r., organ wskazał, że zgodnie z art. 4 pkt 15 ustawy, wypadkiem pozostającym w związku z działaniami poza granicami państwa jest zdarzenie nagłe, wykonane przyczyną zewnętrzną, powodujące uszczerbek na zdrowiu, które zaistniało podczas lub w związku z działaniami podejmowanymi w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń, zamachem lub innym bezprawnym działaniem wymierzonym przeciwko osobie, która brała udział w działaniach poza granicami państwa oraz innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonaniem zadań przez żołnierza, z wyłączeniem przypadków, w których żołnierz przy wykonywaniu zadań nie przestrzegał przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Zatem celem ustawodawcy było przyznanie statusu weterana poszkodowanego osobom, które doznały uszczerbku na zdrowiu w związku z wykonywaniem działań stricte bojowych. Cytowana definicja wypadku ma przede wszystkim odróżnić wypadek określony w ustawie z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową od wypadku związanego z działaniami poza granicami państwa podejmowanymi bezpośrednio w realizacji celów, dla których została powołana misja. Natomiast wypadek, który miał miejsce w dniu [...] lutego 2004 r., nie jest wypadkiem określonym w art. 4 ust. 15 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 4 ust. 15 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa (Dz. U. z 2011 r. nr 205, poz. 1203), polegającą na odmowie przyznania skarżącemu J. B. statusu weterana poszkodowanego, w sytuacji gdy zgromadzony materiał dowodowy potwierdza zarówno fakt zdarzenia jak i jego okoliczności, naruszenie prawa procesowego w postępowaniu administracyjnym. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga J. B. analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań wojennych poza granicami państwa (Dz. U. nr 205, poz. 1203), weteranem działań poza granicami państwa, zwanym dalej "weteranem", może być osoba, która brała udział, na podstawie skierowania, w działaniach poza granicami państwa w ramach: 1. misji pokojowej lub stabilizacyjnej, kontyngentu policyjnego, kontyngentu Straży Granicznej, zadań ochronnych Biura Ochrony Rządu lub zapewniania bezpieczeństwa państwa, nieprzerwanie przez okres, na jaki została skierowana, jednak nie krócej niż przez okres 60 dni; 2. grupy ratowniczej Państwowej Straży Pożarnej, łącznie przez okres nie krótszy niż 60 dni. Natomiast stosownie do art. 3 cytowanej ustawy, weteranem poszkodowanym w działaniach poza granicami państwa, zwanym dalej "weteranem poszkodowanym", może być osoba, która biorąc udział, na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa, doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej podczas wykonywania zadań lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że J. B. uczestniczył w działaniach poza granicami państwa w Polskim Kontyngencie Wojskowym w Składzie Międzynarodowych Sił Stabilizacyjnych w [...] od dnia [...] stycznia 2004 r. do dnia [...] lipca 2004 r. zajmował stanowisko [...], a od [...] sierpnia 2005 r. do [...] stycznia 2006 r. zajmował stanowisko [...]. Niesporny jest też fakt, że w dniu [...] stycznia 2006 r. skarżący przy wykonywaniu obowiązków, podczas wychodzenia z pojazdu [...] marki [...] przed stołówką w [...], wyżej wymieniony doznał urazu wykręcenia prawego stawu skokowego. Nastąpiło to wskutek postawienia prawej nogi na nierównej powierzchni parkingu przed stołówką. Uszczerbek na zdrowiu spowodowany wypadkiem wyniósł 8%. Sporna jest natomiast kwalifikacja tego wypadku i określenie, czy mieści się on w definicji wypadku pozostającego w związku z działaniami poza granicami państwa. Ustalenie bowiem tej okoliczności będzie miało wpływ na uzyskanie bądź też nie przez skarżącego statusu weterana poszkodowanego. Zgodnie z art. 4 pkt 15 cytowanej ustawy, przez wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa, należy rozumieć zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uszczerbek na zdrowiu, które zaistniało podczas lub w związku z: a. działaniami podejmowanymi w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń; b. zamachem lub innym bezprawnym działaniem wymierzonym przeciwko osobie, która brała udział w działaniach poza granicami państwa; c. innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań: ← przez żołnierza, z wyłączeniem przypadków, w których żołnierz przy wykonywaniu zadań nie przestrzegał przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy; ← określonych w akcie utworzenia kontyngentu policyjnego, kontyngentu Straży Granicznej, grupy ratowniczej Państwowej Straży Pożarnej, w skierowaniu do wykonywania zadań ochronnych Biura Ochrony Rządu lub w skierowaniu do wykonywania zadań mających na celu zapewnianie bezpieczeństwa państwa. Przepis ten wskazuje zatem, że wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa, to takie zdarzenie nagłe i zewnętrzne, powodujące uszczerbek na zdrowiu, jeżeli zaistniało ono w sytuacjach wskazanych w tym przepisie. Strony niniejszego postępowania różnią się co do rozumienia zwrotu "innych działań pozostających w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza". Zatem dla zrozumienia tego pojęcia należy dokonać jego wykładni, aby zrozumieć je zgodnie z treścią nadaną mu przez prawodawcę (por. M. Zieliński "Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki". Warszawa 2008, Wydawnictwo LexisNexis, str. 61 i nast.). Wykładnia prawa dokonywana jest wedle utrwalonych reguł i kryteriów. Jakkolwiek przyjęło się dawać pierwszeństwo wykładni językowej, to coraz częściej stosuje się także pozostałe sposoby interpretacji lub wspólny wynik kilku spośród nich. W praktyce dominuje wykładnia stanowiąca kompilację różnych sposobów, niesprzecznych ze sobą, wśród których wykładnia językowa jest wzmacniana pozostałymi, szczególnie gdy reguły językowe nie doprowadziły do uzyskania jednoznaczności interpretacyjnej danego zwrotu (tamże). Dodatkowo Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1685/11, podkreślił, że prymat wykładni gramatycznej można zachować tylko w odniesieniu do przepisów sformułowanych w sposób niebudzący wątpliwości z punktu widzenia potocznie i powszechnie stosowanego języka oraz tylko wówczas, gdy ten sposób wykładni daje wynik niekolidujący z wynikami innych metod. Zatem tylko wówczas poprzestanie na językowym ich wyłożeniu byłoby uzasadnione, bo wtedy znaczenie przepisów na gruncie językowym byłoby dla wszystkich jednoznaczne. W niniejszej sprawie stan taki jednak nie zachodzi, ponieważ pojawiły się w niej różne wersje rozumienia omawianego zwrotu. Dlatego też dla ustalenia jego sensu i znaczenia należy odwołać się do innych metod wykładni, w tym wykładni celowościowej cytowanego przepisu. Wskazówką przy dokonywaniu tego procesu może być uzasadnienie projektu ustawy o weteranach działań wojennych poza granicami państwa, w którym wskazano, że projekt szanuje normę wynikająca z art. 19 Konstytucji, nakazującą zagwarantowanie stosownych uprawnień weteranom walk o niepodległość. Stąd też zakłada przyznanie uprawnień dla weteranów poszkodowanych w wyniku działań bojowych, bądź działań skierowanych przeciwko tym weteranom. Weterani ci z narażeniem zdrowia, a bardzo często również życia, wypełniali i wypełniają nadal postawione przed nimi zadania poza granicami państwa, tak aby pomóc w utrzymaniu pokoju na świecie, którego stabilność jest gwarantem pokoju dla Rzeczypospolitej Polskiej. Przewidziane w projekcie uprawnienia choć częściowo różne z uprawnieniami przysługującymi weteranom walk o niepodległość nie podważają konstytucyjnej zasady ich szczególnego traktowania. Odnosząc się natomiast do art. 3 ustawy w projekcie wyjaśniono, że o status weterana poszkodowanego będzie mogła ubiegać się osoba, która brała udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa i doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej podczas wykonywania zadania lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze. Dotyczy to w szczególności sytuacji, w których osoba została poszkodowana w wyniku np. wybuchu miny pułapki lub zachorowała na chorobę występującą tylko w rejonie działania misji, czy kontyngentu (np. choroby tropikalne). Nie przewiduje się możliwości nadania statusu weterana poszkodowanego osobie ewakuowanej do kraju z innych powodów medycznych nie związanych z wypadkiem lub chorobą nabytą w rejonie działania poza granicami państwa (por. uzasadnienie projektu ustawy o weteranach działań wojennych poza granicami państwa, Sejm RP VI kadencji, nr druku 3754). Z powyższego wynika, że wolą ustawodawcy było przyznanie statusu weterana poszkodowanego osobom, które doznały uszczerbku na zdrowiu w związku z wykonywaniem działań stricte bojowych lub sytuacji związanych bezpośrednio z pobytem poza granicami państwa, jako realizację konstytucyjnej normy nakazującej zagwarantowanie stosownych uprawnień określonemu kręgowi osób. Na takie określenie kręgu podmiotów uprawnionych wskazuje też wprost wyliczone w pkt a i b art. 4 pkt 15 cytowanej ustawy działania podejmowane w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń, oraz zamach lub inne bezprawne działania wymierzone przeciwko osobie, która brała udział w działaniach poza granicami państwa. Ustawodawca dąży zatem do pewnego wyróżnienia i docenienia osób, które narażają swoje życie i zdrowie, mają bezpośredni kontakt z wydarzeniami i sytuacjami, do których nie dochodzi w warunkach pokojowych. Dlatego też szersze, zaproponowane przez skarżącego, określenie podmiotów uprawnionych do przyznania przedmiotowego statusu, doprowadziłoby do zmiany charakteru tego uprawnienia - na równi traktowanoby osoby podejmujące działania bojowe, czy np. chorujące na choroby występujące tylko w rejonie działania misji, czy kontyngentu, które znalazły się w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia, i osoby które, co prawda biorą udział w działaniach poza granicami państwa, jednak wykonują prace np. biurowe, bez bezpośredniego narażenia życia i zdrowia. Powyższe uprawnia do stwierdzenia, że wypadek, któremu uległ skarżący w dniu [...] stycznia 2006 r. nie mieści się w definicji wypadku z art. 4 pkt 15 cytowanej ustawy. Skarżący nie działał bowiem w sytuacji bezpośredniego zagrożenia, stad też, w ocenie Sądu, organ prawidłowo ocenił, że status weterana poszkodowanego mu nie przysługuje. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak sentencji.