II SA/Wa 1971/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.), Asesor WSA Jacek Fronczyk, Asesor WSA Przemysław Szustakiewicz, Protokolant Małgorzata Płodzicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi J.L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] maja 2006 r., którą odmówił J. L. przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W motywach podjętej decyzji Prezes ZUS odwołał się do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), zgodnie z którym ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność od pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. W ocenie Prezesa ZUS, J. L. nie spełnia warunków wymienionych w tym przepisie, albowiem po jej stronie nie wystąpiły żadne szczególne okoliczności, uniemożliwiające uzyskanie dłuższego okresu ubezpieczenia, a ponadto dochód miesięczny przypadający na osobę w jej rodzinie, w wysokości 633,70 zł, nie pozwala na uznanie, że wnioskodawczyni jest pozbawiona niezbędnych środków utrzymania. Wskazując na nieadekwatność stażu ubezpieczeniowego, Prezes ZUS stwierdził, iż J. L. całkowicie niezdolna do pracy od października 2005 r., licząca wówczas 48 lat, posiada łącznie okres ubezpieczenia wynoszący tylko 14 lat i 1 miesiąc, z tego 10 lat i 7 miesięcy, to okresy składkowe. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. L. wniosła o przyznanie jej świadczenia w drodze wyjątku, w trybie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W uzasadnieniu podniosła, iż posiada z mężem, R. L., łączny, miesięczny dochód w kwocie 1087,12 zł netto, na który składa się pobierana przez męża renta z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 943,12 zł netto oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 144,00 zł miesięcznie. Powyższy dochód w przeliczeniu na osobę wynosi zaledwie 543,56 zł netto. W ocenie skarżącej, uwzględnianie przy ustalaniu wysokości dochodów kwot dochodu brutto oraz pobieranych świadczeń z pomocy społecznej, nie jest uzasadnione. Stwierdziła, że oboje z mężem mają orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy i do samodzielnej egzystencji. Wskazała, iż stan jej zdrowia stale się pogarsza, cierpi na [...] i wymaga intensywnej, systematycznej rehabilitacji. Po odliczeniu wydatków związanych z leczeniem, na utrzymanie pozostaje jej z mężem kwota 580 zł miesięcznie, co czyni jej osobę niemającą niezbędnych środków utrzymania. Ponadto, skarżąca podniosła, iż tylko nieznacznie nie spełniła ustawowych warunków do uzyskania prawa do renty na zasadach ogólnych i jedynie z powodu ciężkiej choroby nie wypracowała odpowiedniego stażu pozwalającego na przyznanie świadczenia. Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i stwierdził, że kwota brutto przekraczająca wysokość najniższej emerytury gwarantowanej z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wynoszącej obecnie 597,46 zł – stanowi dla jednej osoby niezbędne – na poziomie elementarnym – środki utrzymania. Wskazał też, iż organ związany jest orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS, z którego wynika, że przed październikiem 2005 r. skarżąca nie była całkowicie niezdolna do pracy, a zatem nie może uznać, że skarżąca nie mogła podejmować pracy z uwagi na stan zdrowia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. przepisami prawa obowiązującego w dniu podjęcia zaskarżonego aktu lub czynności. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przepis art. 83 § 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych uzależnia przyznanie przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych świadczenia w drodze wyjątku ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Zgodzić się należy z organem, iż skarżąca nie wykazała istnienia szczególnych okoliczności, które uniemożliwiły jej nabycie ustawowych uprawnień do renty. Po ustaniu zasiłku dla bezrobotnych, w okresie od 4 marca 1998 r. do 19 listopada 2000 r., wnioskodawczyni nie wykonywała zatrudnienia. We wskazanym okresie nie była orzeczona wobec niej całkowita niezdolność do pracy z powodu choroby, która usprawiedliwiłaby tę przerwę. Niezdolność do pracy została stwierdzona u skarżącej dopiero w dniu [...] października 2005 r. i w orzeczeniu lekarz orzecznik wskazał, że całkowita niezdolność do pracy i niezdolność do samodzielnej egzystencji istnieje od ustania zasiłku chorobowego, tj. od [...] października 2005 r. do [...] października 2006 r. Tak więc twierdzenie skarżącej, że już wcześniej była niezdolna do pracy z uwagi na chorobę nie znajduje uzasadnienia w orzeczeniu lekarza orzecznika. Na 48 lat życia wnioskodawczyni wykazała łączny okres ubezpieczenia wynoszący zaledwie 14 lat 1 miesiąc i 18 dni, w tym okres składkowy w wymiarze 10 lat 7 miesięcy i 6 dni, który zasadnie został uznany przez organ za nieadekwatny do wieku. Organ miał też podstawy do przyjęcia, iż wnioskodawczyni nie spełnia również przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania. Prawidłowo wyliczony na kwotę 633,70 zł dochód przypadający na osobę w rodzinie skarżącej, jest kwotą przekraczającą, jak wskazano w odpowiedzi na skargę, wysokość najniższej emerytury gwarantowanej z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych stanowiącej w dacie orzekania kwotę 597,46 zł. Wskazać przy tym należy, iż we wniosku o przyznanie świadczenia wnioskodawczyni podała w pozycji IV, dotyczącej stanu majątkowego ubezpieczonego, iż jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 1,23 ha, które od 15 kwietnia 2002 r. zostało przekazane w dzierżawę. Z istoty umowy dzierżawy wynika natomiast prawo wydzierżawiającego do pobierania czynszu. Z tych więc powodów decyzji odmawiającej przyznania skarżącej świadczenia w drodze wyjątku nie można zarzucić naruszenia prawa. Dlatego skargę należało uznać za nieuzasadnioną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w wyroku.