II SA/Wa 1972/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Sędziowie WSA Adam Lipiński Olga Żurawska-Matusiak Protokolant Marek Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi T. D. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej oddala skargę Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...], działając na podstawie art. 114 ust. 2 i ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t. j.: Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.), wypowiedział [...] T. D. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej z powodu likwidacji stanowiska służbowego, które żołnierz zajmował, i braku możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe, odpowiadające jego kwalifikacjom zawodowym. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że na podstawie wykazu zmian z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], wprowadzonych do etatu [...], stanowisko służbowe, jakie zajmował [...] T. D., uległo likwidacji z dniem [...] września 2008 r. Minister stwierdził także, że brak było możliwości wyznaczenia oficera na inne stanowisko służbowe, odpowiadające jego kwalifikacjom zawodowym, gdyż działania zmierzające do wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko nie przyniosły rezultatów. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy [...] T. D. zarzucił, że w jego sprawie nie została spełniona druga przesłanka z art. 114 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a mianowicie przesłanka braku możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe, odpowiadające jego kwalifikacjom zawodowym. Zdaniem oficera, organ nie zbadał, w sposób pełny i z należytą starannością, możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko, nie wykazując przez to, że takiej możliwości w istocie nie było. Ponadto podniósł także zarzut naruszenia art. 106 § 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), poprzez zaniechanie rozstrzygnięcia kwestii możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe poza granicami kraju w formie zaskarżalnego aktu administracyjnego. Z tych względów wniósł o uchylenie decyzji wypowiedzeniowej. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], mając za podstawę art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, nie znajdując przesłanek do uwzględnienia wniosku, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia Minister stwierdził, że ze względu na posiadane przez [...] T. D. kwalifikacje oraz doświadczenie zawodowe, a także chęć pełnienia przez niego dalszej zawodowej służby wojskowej, Oddział Personalny [...] zwrócił się z prośbą o opinię w kwestii możliwości wyznaczenia oficera na stanowiska służbowe w podległych strukturach organizacyjnych, stosownie do posiadanego przez niego stopnia wojskowego, kwalifikacji oraz wykształcenia. W sprawie zajęły stanowiska: Sztab Generalny WP, Inspektorat Wsparcia SZ, Dowództwo Sił Powietrznych, Wojska Lądowe, Dowództwo Operacyjne SZ, Marynarka Wojenna, Wojska Specjalne, Inspektorat Wojskowej Służby Zdrowia, Sekretariat MON, komórki organizacyjne podległe Dyrektorowi Generalnemu MON, pion polityki obronnej MON, struktury organizacyjne podległe Podsekretarzowi Stanu w MON ds. Uzbrojenia i Modernizacji, Departament Budżetowy MON, Departament Kontroli MON, Departament Prasowo – Informacyjny MON, Departament Transformacji MON, Dowództwo Garnizonu [...], Komenda Główna ŻW, AON, WAT, WSOWL, WSOSP, AMW oraz podległe im jednostki organizacyjne, wskazując, iż w ich strukturach brak jest możliwości wyznaczenia [...] T. D. na stanowisko służbowe. Ponadto, analiza dokonana przez Departament Kadr MON również wykazała brak możliwości wyznaczenia zainteresowanego na odpowiednie stanowisko służbowe w podległych instytucjach. Wobec tego, za niezasadny organ uznał zarzut oficera dotyczący naruszenia art. 114 ust. 2 wojskowej ustawy pragmatycznej, polegający na niewykazaniu, w sposób pełny i z należytą starannością, braku możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe. Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 106 § 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, Minister uznał, że i ten zarzut jest bezzasadny. Przepis powyższy – zdaniem Ministra – ma zastosowanie do organów, którym przepisy prawa materialnego przyznały uprawnienia do załatwienia określonego rodzaju spraw w drodze decyzji administracyjnych lub postanowień. Treść art. 106 kpa nie dotyczy organów powiązanych ze sobą podległością służbową. W tym trybie organ administracji publicznej nie może także występować o zajęcie stanowiska w danej sprawie do działających przy nim organów pomocniczych (opiniodawczo – doradczych). Ponadto przepisu tego nie stosuje się, gdy zarówno do wydania decyzji w postępowaniu głównym, jak i wydania opinii (zajęcia stanowiska) uprawniony jest ten sam organ. Oddział Kadry Kierowniczej i Służby Poza Granicami Państwa, który zajął stanowisko w kwestii możliwości zagospodarowania oficera w strukturach międzynarodowych, jest częścią strukturalną Departamentu Kadr MON, jest więc również składową organizacyjną Ministerstwa Obrony Narodowej, a tym samym sprawa wyznaczenia na stanowisko służbowe poza granicami kraju nie stanowi zagadnienia wstępnego, warunkującego możliwość dokonania oficerowi wypowiedzenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję [...] T. D. zarzucił naruszenie przepisów art. 114 ust. 2 ustawy pragmatycznej i art. 106 § 5 kpa. W tym zakresie powtórzył argumenty przedstawione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniósł także, że organ uchybił obowiązkowi poinformowania go o wszczęciu postępowania wypowiedzeniowego, a ponadto, że nie pouczył strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, o prawie zajęcia stanowiska, składania wniosków dowodowych i ewentualnych zarzutów, czym naruszył art. 10 kpa. Skarżący wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 114 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t. j.: Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.), dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez właściwy organ może nastąpić, gdy jednostka wojskowa, w której żołnierz zawodowy pełni zawodową służbę wojskową, uległa rozformowaniu lub zmniejszył się jej stan etatowy w korpusie kadry zawodowej Sił Zbrojnych, w którym żołnierz pełni służbę, albo gdy uległo likwidacji stanowisko służbowe, które żołnierz zajmował, a brak jest możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko, odpowiadające jego kwalifikacjom zawodowym. Właściwy organ wojskowy może zatem wypowiedzieć żołnierzowi stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej m.in. w sytuacji, gdy uległo likwidacji stanowisko służbowe, które żołnierz zajmował, a brak jest możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe, odpowiadające jego kwalifikacjom zawodowym. Muszą więc w takim przypadku zaistnieć dwie przesłanki: likwidacja stanowiska oraz brak możliwości wyznaczenia na inne, adekwatne stanowisko. Bezsporne i niekwestionowane jest, że stanowisko służbowe, jakie zajmował [...] T. D., uległo likwidacji z dniem [...] września 2008 r., zgodnie z wykazem zmian z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], wprowadzonym do etatu [...], a zatem została spełniona pierwsza z przesłanek, wynikająca z cyt. art. 114 ust. 2 ustawy pragmatycznej. Skoro zatem dokonane skarżącemu wypowiedzenie stosunku służbowego wynikało z likwidacji zajmowanego przez niego stanowiska, to była podstawa do zastosowania przepisu art. 114 ust. 2 ustawy pragmatycznej, pod warunkiem, że druga przesłanka z tego przepisu, a mianowicie brak możliwości wyznaczenia oficera na inne, adekwatne stanowisko, została spełniona. Należy zwrócić uwagę, że przepisy prawa nie definiują pojęcia "braku możliwości wyznaczenia na inne stanowisko służbowe". Tym samym, do oceny zaistnienia tej przesłanki brak jest konkretnych kryteriów. W tym zakresie ocenić zatem należało, czy i jakie działania zmierzające do wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe podjął organ. Trzeba zaznaczyć, że możliwość wyznaczenia żołnierza zawodowego na inne stanowisko służbowe ustalają samodzielnie organy wojskowe uprawnione do wyznaczania żołnierzy zawodowych na stanowiska służbowe, biorąc pod uwagę potrzeby Sił Zbrojnych, kwalifikacje oraz doświadczenie wojskowe żołnierzy i – co istotne – robią to w postępowaniu przed podjęciem decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, które wszczyna wniosek o dokonanie takiego wypowiedzenia (w niniejszej sprawie wniosek nosi datę [...] grudnia 2008 r.), co wypełnia treść § 27 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 23, poz. 137 ze zm.). Jak wynika z dokumentów kadrowych, stanowiących akta administracyjne sprawy, przed podjęciem decyzji wypowiedzeniowej ([...] maja 2009 r.) poszukiwano możliwości wykorzystania skarżącego na innych stanowiskach w różnych rodzajach wojsk Sił Zbrojnych. Jednakże poszukiwania te nie przyniosły dla skarżącego oczekiwanych rezultatów. Ze względu na posiadane przez [...] T. D. kwalifikacje oraz doświadczenie zawodowe, a także chęć pełnienia przez niego dalszej zawodowej służby wojskowej, Oddział Personalny [...] pismem z dnia [...] marca 2009 r. zwrócił się z prośbą o opinię w kwestii możliwości wyznaczenia oficera na stanowiska służbowe w podległych strukturach organizacyjnych, stosownie do posiadanego przez niego stopnia wojskowego, kwalifikacji oraz wykształcenia. W sprawie negatywną opinię zajął Sztab Generalny WP, Inspektorat Wsparcia SZ, Dowództwo Sił Powietrznych, Wojska Lądowe, Dowództwo Operacyjne SZ, Marynarka Wojenna, Wojska Specjalne, Inspektorat Wojskowej Służby Zdrowia, Sekretariat MON, komórki organizacyjne podległe Dyrektorowi Generalnemu MON, pion polityki obronnej MON, struktury organizacyjne podległe Podsekretarzowi Stanu w MON ds. Uzbrojenia i Modernizacji, Departament Budżetowy MON, Departament Kontroli MON, Departament Prasowo – Informacyjny MON, Departament Transformacji MON, Dowództwo Garnizonu [...], Komenda Główna ŻW, AON, WAT, WSOWL, WSOSP, AMW oraz podległe im jednostki organizacyjne, wskazując, iż w ich strukturach brak jest możliwości wyznaczenia [...] T. D. na stanowisko służbowe. Ponadto, analiza dokonana przez Departament Kadr MON również wykazała brak możliwości wyznaczenia zainteresowanego na odpowiednie stanowisko służbowe w podległych instytucjach. Istotne przy tym jest, że pisma, w których wyrażono opinie o braku możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe, noszą daty wcześniejsze, niż data decyzji wypowiedzeniowej. W związku z powyższym, nie można zarzucić organowi wojskowemu, że nie dokonał analizy możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe w Siłach Zbrojnych, lecz w związku ze zmianami organizacyjnymi, połączonymi z etatyzacją i problemem zagospodarowania kadry zawodowej, która utraciła stanowiska służbowe, występuje brak możliwości wykorzystania skarżącego na takim stanowisku służbowym, które odpowiadałoby jego kwalifikacjom oraz parametrom stanowiska dotychczas zajmowanego (stopień etatowy, grupa uposażenia), przy czym przydatność do dalszej służby wojskowej leży zawsze w gestii uznania organu wojskowego. Dowody poddane kontroli Sądu nie budzą wątpliwości co do prawdziwości zawartych w nich informacji i jest to o tyle ważne, że – wobec braku dowodów przeciwnych (wskazujących na istnienie możliwości dalszego pełnienia służby przez skarżącego) – świadczą w rzeczy samej, że wyznaczenie skarżącego na adekwatne dla niego stanowisko służbowe nie było możliwe. Chybiony zatem jest zarzut dotyczący naruszenia art. 114 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, polegający na niewykazaniu przez organ braku możliwości wyznaczenia zainteresowanego na inne stanowisko służbowe. [...] T. D. w dniu [...] grudnia 2008 r., a więc w chwili sformułowania wniosku w trybie art. 114 ust. 2 ustawy pragmatycznej, wiedział o wszczętej procedurze wypowiedzeniowej, o czym świadczy notatka z odbytej z nim w tym dniu rozmowy służbowej. Okoliczność ta przeczy zarzutowi skarżącego, że o postępowaniu prowadzonym w tym przedmiocie nie został zawiadomiony, i że nie brał w nim czynnego udziału. Wbrew twierdzeniom skarżącego, mógł on poczynić także własne ustalenia w zakresie możliwości kontynuowania służby. Sąd zwraca bowiem uwagę, że o likwidacji zajmowanego stanowiska służbowego skarżący wiedział z wykazu zmian, a co za tym idzie – miał świadomość wpływu tych zmian na jego sytuację faktyczną i prawną. Z drugiej zaś strony, kwestia restrukturyzacji Sił Zbrojnych i konsekwencji, jakie z tego wynikają, winna być mu znana choćby z racji zajmowanego stanowiska. Trudno przyjąć, by w takiej sytuacji skarżący mógł być zaskakiwany zarówno postępowaniem wypowiedzeniowym, jak i samą decyzją. Z kolei gdyby skarżący dysponował dowodami przeciwnymi, wskazującymi na możliwość kontynuowania przez niego służby wojskowej, wówczas uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednak tego rodzaju dowodami skarżący nie dysponował zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowoadministracyjnym. Zdaniem Sądu, organ w prowadzonym postępowaniu wypowiedzeniowym w sposób należyty wykazał, że istotnie brak było możliwości wyznaczenia [...] T. D. na inne stanowisko służbowe, odpowiadające jego kwalifikacjom, mimo że skarżący, czego niewątpliwie nie można zakwestionować, posiada wysokie kwalifikacje zawodowe. Wobec tego, zasadnie przyjęto, iż spełniona została druga z przesłanek określonych w art. 114 ust. 2 ustawy pragmatycznej. Nie ma także usprawiedliwionych podstaw zarzut naruszenia art. 106 § 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), poprzez zaniechanie rozstrzygnięcia kwestii możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe poza granicami kraju w formie zaskarżalnego aktu administracyjnego. To, że Minister Obrony Narodowej zwrócił się do podległych mu służbowo Dowództw i innych jednostek organizacyjnych Sił Zbrojnych o wyrażenie opinii co do możliwości kontynuowania zawodowej służby wojskowej przez skarżącego, wcale nie świadczy, że opinie wydane w tym zakresie winny przybrać postać zaskarżalnych postanowień. Przede wszystkim regulacja ta znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy przepis prawa materialnego uzależnia podjęcie decyzji w sprawie od stanowiska czy opinii innego organu. Tymczasem przepis art. 114 ust. 2 ustawy pragmatycznej w żaden sposób nie uzależnia podjęcia decyzji wypowiedzeniowej od stanowiska innego organu. Wymaga natomiast – co istotne – od organu dokonującego wypowiedzenia wykazania braku możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe, a to nie jest tożsame z "zajęciem stanowiska przez inny organ", o czym stanowi art. 106 § 1 kpa. Jednocześnie warto dodać, że w Siłach Zbrojnych wykonano w ostatnich latach szereg przedsięwzięć natury organizacyjno – etatowej, wynikających m.in. z modernizacji Sił Zbrojnych, które to zamierzenia polegały przede wszystkim na rozformowaniu lub przeformowaniu szeregu związków taktycznych, oddziałów i dowództw różnego szczebla. W rezultacie rzeczonych zmian uległa znacznemu zmniejszeniu i likwidacji liczba stanowisk służbowych, szczególnie w korpusie oficerów starszych. Reasumując, Sąd uznał, że decyzje wydane w sprawie są zgodne z prawem, gdyż zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy, nie ujawniły wad, które mogłyby mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, a tylko takie mogą prowadzić do wzruszenia podjętych decyzji. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.