II SA/Wa 1972/24
WyrokWSA w Warszawie2025-01-29
Skład orzekający: Karolina Kisielewicz-Sierakowska, Joanna Kruszewska-Grońska, Dorota Kozub-Marciniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, wydając decyzję o wygaśnięciu stosunku służbowego funkcjonariusza w związku z nieprzedstawieniem mu propozycji zatrudnienia w ramach reformy KAS, prawidłowo ocenił przesłanki określone w art. 165 ust. 7 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej, uwzględniając kwalifikacje, przebieg służby oraz miejsce zamieszkania funkcjonariusza?Ratio decidendi
Organy administracji publicznej, wydając decyzję o wygaśnięciu stosunku służbowego funkcjonariusza w związku z nieprzedstawieniem mu propozycji zatrudnienia w ramach reformy KAS, naruszyły przepisy postępowania, w tym art. 7, 77 § 1, 78, 80 i 107 § 3 K.p.a., poprzez niewystarczającą ocenę materiału dowodowego w kontekście przesłanek z art. 165 ust. 7 p.w.KAS. Uzasadnienia decyzji były lakoniczne i nieprzekonywujące, nie uwzględniały w pełni pozytywnych ocen okresowych funkcjonariusza, nie wyjaśniły znaczenia negatywnej oceny z 2015 r. w kontekście późniejszych ocen, nie oceniły w sposób wyczerpujący przebiegu służby ani nie odniosły się do przesłanki miejsca zamieszkania.Stan faktyczny
Skarżący M.P. złożył skargę na decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej (Szefa KAS) utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) stwierdzającą wygaśnięcie stosunku służbowego skarżącego z dniem 31 sierpnia 2017 r. z powodu nieotrzymania propozycji zatrudnienia w ramach reformy KAS. Organy administracji uzasadniały swoje decyzje m.in. częstymi absencjami chorobowymi skarżącego, niższą od wymaganej oceną kompetencji oraz potrzebami organizacyjno-kadrowymi jednostki. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i konstytucyjnych, w tym błędne zastosowanie kryteriów z art. 165 ust. 7 p.w.KAS.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Szefa KAS oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), , Protokolant starszy specjalista Aleksandra Weiher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia stosunku służbowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...]
M. P. (dalej, jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej (dalej, jako: organ lub Szef KAS) z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia stosunku służbowego.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej: organ I instancji lub DIAS w [...]) stwierdził wygaśnięcie - z dniem [...] sierpnia 2017 r. - stosunku służbowego skarżącego. Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. Szef KAS utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że wyrokiem z 18 grudnia 2018 r. (sygn. akt I OSK 1137/18) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 21 listopada 2017 r. o sygn. akt II SAB/Ke 65/17 i zobowiązał organ I instancji do wydania - w terminie 14 dni - decyzji dotyczącej stosunku służbowego funkcjonariusza. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że w art. 170 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2016 r., poz. 1948 ze zm., dalej: p.w.KAS), przewidziano skutek wygaśnięcia – z dniem [...] sierpnia 2017 r. - stosunku służbowego funkcjonariuszy, którym nie przedstawiono do 31 maja 2017 r. pisemnej propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia lub służby. Wygaśnięcie stosunku służbowego jest konsekwencją selekcji prowadzonej przez organ w oparciu o art. 165 ust. 7 p.w.KAS. W myśl art. 170 ust. 3 p.w.KAS wygaśnięcie stosunku służbowego traktuje się równoznacznie ze zwolnieniem ze służby, dlatego w takiej sytuacji należy wydać decyzję administracyjną.
Decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. organ I instancji stwierdził wygaśnięcie stosunku służbowego skarżącego z upływem [...] sierpnia 2017 r., wskutek nieotrzymania pisemnej propozycji określającej nowe warunki pracy lub służby w KAS. Następnie skarżący wniósł odwołanie. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. uchylono rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania. Decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. organ I instancji ponownie stwierdził wygaśnięcie stosunku służbowego skarżącego z dniem [...] sierpnia 2017 r., w związku z nieotrzymaniem do [...] maja 2017 r. pisemnej propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia w Izbie Administracji Skarbowej w [....].
W związku z wniesionym odwołaniem przez skarżącego decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. Szef KAS uchylił decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że organ I instancji - ponownie rozpatrując sprawę - nie zastosował się do wskazań organu odwoławczego oraz art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.), nie powołano bowiem nadal konkretnych przyczyn nieprzedłożenia skarżącemu propozycji zatrudnienia. Organ wyjaśnił, że uzasadnienie decyzji powinno odzwierciedlać ocenę zebranego materiału dowodowego oraz wyjaśniać przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, z uwzględnieniem wytycznych Sądu, czego zabrakło w uchylonej decyzji.
Następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. organ I instancji po raz kolejny stwierdził wygaśnięcie stosunku służbowego skarżącego z dniem 31 sierpnia 2017 r., wskutek nieotrzymania pisemnej propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia. Uzasadniając decyzję, organ wskazał, że przebieg dotychczasowej służby skarżącego nie umożliwił złożenie mu propozycji służby, bowiem prowadziłoby to do przekroczenia ustalonego przez organ limitu funkcjonariuszy. Organ podał, że częste i długie absencje chorobowe skarżącego w latach 2010-2017 powodowały dezorganizację służby. Ponadto organ stwierdził u skarżącego niższy od wymaganych poziom kompetencji zawodowych. Skarżący ponownie wniósł odwołanie od wyżej opisanej decyzji.
Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. Szef KAS utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Szef KAS rozpoznając odwołanie, wskazał, że nieprzedstawienie funkcjonariuszowi do 31 maja 2017 r. propozycji zatrudnienia znajduje oparcie w przepisach ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o KAS, bowiem ustawodawca pozostawił kierownikom jednostek organizacyjnych KAS prawo decydowania, komu przedstawią propozycję, a w przypadku złożenia propozycji, w której określono nowe warunki zatrudnienia, wybór rodzaju zaproponowanego poszczególnym pracownikom i funkcjonariuszom danej jednostki zatrudnienia. W ustawie nie zawarto nakazu złożenia pracownikom propozycji pracy, zaś funkcjonariuszom propozycji pełnienia służby, ustawodawca umożliwił bowiem dostosowanie zasobów kadrowych do potrzeb poszczególnych jednostek organizacyjnych i realizowanych przez nie zadań. Organ wyjaśnił, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] nie był zobowiązany do przedłożenia skarżącemu propozycji zatrudnienia.
Dalej organ wskazał, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawarto, zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku NSA o sygn. akt I OSK 1137/18, analizę ustawowych przesłanek, z powodu których zaniechano przedstawienia skarżącemu propozycji zatrudnienia. Ponadto Szef KAS zwrócił uwagę, że organ I instancji, oceniając potrzeby kadrowe pod kątem wyboru osób, którym należy złożyć propozycję zatrudnienia, wziął pod uwagę potrzeby organizacyjno-kadrowe podległej jednostki, przeanalizowało również dotychczasowy przebieg służby skarżącego i w rezultacie podjął decyzję o nieprzedstawieniu mu propozycji zatrudnienia, bowiem prowadziłoby to do przekroczenia ustalonego dla Izby Administracji Skarbowej w [...] limitu funkcjonariuszy. Nie bez znaczenia były tu również częste i długie absencje chorobowe skarżącego w latach 2010-2017, które powodowały dezorganizację służby. Dodatkowo stwierdzono również, że poziom kompetencji skarżącego jest niższy niż wymagany na zajmowanym przezeń stanowisku.
Szef KAS zwrócił również uwagę, iż realizując politykę kadrową w podległej mu jednostce, dyrektor izby administracji skarbowej ma możliwość oceny kadry pod kątem spełnienia ustawowych przesłanek i oceny zapewnienia gwarancji należytego wykonywania obowiązków służbowych. Wyjaśnił, iż z treści art. 165 ust. 7 p.w.KAS nie wynika obowiązek organu złożenia propozycji zatrudnienia każdemu z dotychczasowych funkcjonariuszy. Kwestia ta podlega uznaniu przełożonego, który - biorąc pod uwagę całokształt okoliczności - podejmuje decyzję, czy skorzystać z prawnej możliwości złożenia funkcjonariuszowi danej propozycji lub, co miało miejsce w niniejszej sprawie, nie przedłożyć mu jej po uwzględnieniu ustawowych kryteriów. Zdaniem Szefa KAS, organ I instancji był uprawniony do nieprzedłożenia skarżącemu propozycji zatrudnienia z uwagi na konieczność dostosowania stanu kadrowego dotychczasowej Służby Celnej i administracji podatkowej do potrzeb wynikających ze zmian ustrojowych w płaszczyźnie finansów publicznych, nowej struktury organizacyjnej i zadań nałożonych na KAS. Organ wskazał, że zatrudnieni w służbie publicznej powinni liczyć się z tym, że ochrona trwałości ich stosunku zatrudnienia będzie dostosowana do zmieniających się warunków społecznych.
Szef KAS stanął nadto na stanowisku, że decyzję organu I instancji wydano zgodnie z prawem i zawiera ona wyjaśnienie przesłanek, którymi kierowano się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia o nieprzedłożeniu skarżącemu propozycji zatrudnienia. Decyzja ta została podjęta z uwzględnieniem przebiegu służby skarżącego, obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa oraz wytycznych zawartych w wyroku NSA o sygn. akt I OSK 1137/18.
Decyzja z dnia [...] lipca 2020 r. stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W skardze zarzucono naruszenie przepisów:
- art. 170 ust. 1 i 3 p.w.KAS, poprzez nieprzedstawienie Funkcjonariuszowi propozycji nowych warunków zatrudnienia ani niewydanie decyzji stwierdzającej zwolnienie go ze służby do 31 maja 2017 r.,
- art. 32 i 60 Konstytucji RP, poprzez złamanie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa oraz zasady dostępu do służby publicznej na równych zasadach; Funkcjonariusza zwolniono bowiem ze służby w niejasnych okolicznościach, nie uwzględniając wszystkich jego ocen okresowych oraz przyznanych mu nagród za szczególne osiągnięcia w Służbie Celnej i wzorowe wypełnianie obowiązków służbowych,
- art. 165 ust. 7 p.w.KAS, poprzez:
- błędne zastosowanie wobec Funkcjonariusza określonych w przepisie kryteriów; w rezultacie niesłusznie uznano, że jego kwalifikacje, dotychczasowy przebieg służby oraz miejsce zamieszkania przemawiają za nieprzedstawieniem mu propozycji służby;
- poprzez zastosowanie kryteriów pozaustawowych, jak np. przebywanie przez Funkcjonariusza na zwolnieniach lekarskich - każdorazowo w okresach krótszych niż rok;
- uwzględnienie pozaustawowego kryterium jakim jest pismo Naczelnika Urzędu Celnego z [...] listopada 2014 r., w którym wskazano rzekome częste absencje Funkcjonariusza oraz jego problemy z odnajdywaniem się w pracy zespołowej,
- art. 7, 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 K.p.a., poprzez błędną ocenę materiału dowodowego, prowadzącą do wniosku, że należało nie przedstawić Funkcjonariuszowi propozycji zatrudnienia,
- art. 7-9, 11, 12, 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 K.p.a., poprzez przeprowadzenie niepełnego postępowania dowodowego w sprawie i nieodniesienie się do znacznej części zarzutów z odwołania; w konsekwencji błędnie stwierdzono niespełnienie przez Funkcjonariusza przesłanek z art. 165 ust. 7 ustawy wprowadzającej KAS,
- art. 6, 8 i 11 K.p.a., poprzez nieobiektywne prowadzenie postępowania, w sposób niepogłębiający zaufania obywateli do władzy publicznej i z pominięciem obowiązujących przepisów prawa; przejawiało się to nieuwzględnieniem w zaskarżonej decyzji stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego - wyrażonego w wyroku o sygn. akt I OSK 1137/18,
- art. 15 K.p.a. poprzez niezastosowanie zasady dwuinstancyjności wskutek nieuchylenia przez organ odwoławczy - stosownie do art. 138 § 2 K.p.a. - decyzji organu I instancji wydanej po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, w którym nie poinformowano Funkcjonariusza o wszczęciu postępowania administracyjnego, możliwości składania wniosków dowodowych w jego toku i nieumożliwienie mu końcowego zapoznania się z aktami sprawy i przedstawienia swojego stanowiska w tym zakresie,
- art. 10 § 1 K.p.a., poprzez niezapewnienie Funkcjonariuszowi, jako stronie postępowania administracyjnego, czynnego udziału w każdym jego stadium; przed wydaniem decyzji I instancji nie umożliwiono mu wypowiedzenia się, co do zebranych materiałów dowodowych,
- art. 6, 11 i 107 § 1 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo że zawierała niejasne, nielogiczne i sprzeczne z poprzednimi rozstrzygnięciami organu uzasadnienie,
- art. 12 § 1 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie, że decyzję organu I instancji wydano po przewlekłym prowadzeniu postępowania, co w żaden sposób nie było uzasadnione jego okolicznościami.
Funkcjonariusz wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz ją poprzedzającej.
W szerokim uzasadnieniu skargi podkreślono, że organ - wydając zaskarżoną decyzję - kierował się pozaustawowymi przesłankami, co stanowi naruszenie przepisów prawa, w tym art. 165 ust. 7 p.w.KAS. Ustawodawca określił w tym przepisie kryteria, którymi należy się kierować. Organ nie może zatem dobierać kryteriów wedle własnego uznania. Z kolei przesłanki zwolnienia funkcjonariusza ze służby określono w art. 179 i 180 ustawy o KAS. W przypadku Funkcjonariusza żadna z nich nie zachodzi.
Organ wydając zaskarżone rozstrzygnięcie powoływał się także na limity funkcjonariuszy wskazane w piśmie Szefa KAS z 31 marca 2017 r. W piśmie tym nie wskazano jednak limitu pracowników dla Izby Administracji Skarbowej w [...]. Ze wskazanego pisma wynika, że - w myśl obowiązujących przepisów - całokształt kompetencji w zakresie kształtowania indywidualnych stosunków pracy - w tym dokonywania czynności z zakresu prawa pracy - należy do poszczególnych dyrektorów izby administracji skarbowej. To oni zatem podejmują indywidualne decyzje w kwestii zatrudnienia, w tym także w zakresie ewentualnego ograniczenia skali zatrudnienia.
W skardze podniesiono, że organ I instancji od 1 marca 2017 r. prowadził szereg naborów zewnętrznych na pracowników cywilnych oraz nabory wewnętrzne wśród pracowników cywilnych na funkcjonariuszy celno-skarbowych. Nabory zewnętrzne ogłaszano także po przymusowym odejściu z Izby Administracji Skarbowej w [...] wielu doświadczonych funkcjonariuszy. Nabory te przeprowadzano do komórek, w których z powodzeniem mogliby pełnić służbę funkcjonariusze, którzy nie otrzymali propozycji zatrudnienia.
Funkcjonariusz - odnosząc się do kwestii jego częstej absencji - wskazał, że faktycznie zdarzały mu się (jak i każdemu innemu funkcjonariuszowi) pobyty na zwolnieniach lekarskich. Wynikały one jednak ze zdarzeń losowych - niezależnych od niego. Nigdy nie kwestionowano zasadności wystawionych mu zwolnień lekarskich, czy przyczyn w nich ujętych. Jednocześnie, w ostatnich latach służby częstotliwość przebywania przez Funkcjonariusza na zwolnieniach lekarskich była niewielka - szczególnie w porównaniu do innych funkcjonariuszy danej Izby, którym przedstawiono propozycje zatrudnienia.
Analizując sprawę wzięto pod uwagę wyłącznie jedną ocenę okresową, która jako jedyna - w toku całej służby - była niższa. Nie uwzględniono w ten sposób całego przebiegu służby Funkcjonariusza, jego osiągnięć oraz wszystkich pozostałych ocen okresowych. Nie wzięto także pod uwagę, że wobec Funkcjonariusza nigdy nie toczyło się żadne postępowanie dyscyplinarne, wyjaśniające, czy karne.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1837/20 uchylił zaskarżoną decyzję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż organ nie uwzględnił uwarunkowań wynikających z treści powołanych regulacji normatywnych, z uwzględnieniem wiążących w niniejszej sprawie ocen prawnych i nie dokonał szczegółowych ustaleń faktycznych, istotnych dla właściwego rozstrzygnięcia sprawy.
Zdaniem Sądu I instancji kluczowe jest przede wszystkim precyzyjne ustalenie przesłanek i kryteriów orzekania w przedmiocie wygaśnięcia stosunku służbowego, wobec treści art. 270 ust. 3 p.w.KAS w zw. z art. 276 ust. 1 – 3 ustawy o KAS. Sąd wskazał, że przede wszystkim konieczne jest rozstrzygnięcie, co jest przesłanką wydania decyzji, a mianowicie czy jest to samo ustalenie faktu nieprzedstawienia określonemu funkcjonariuszowi propozycji służby lub pracy, w określonym w art. 170 ust. 1 pkt 1 p.w.KAS terminie, czy też ocena zasadności zaniechania przedstawienia takiej propozycji przy określonych zmianach, wynikających z przekształcenia struktur administracji celnej i skarbowej w związku z utworzeniem KAS, wobec kwalifikacji i cech funkcjonariusza, o których mowa w art. 165 ust. 7 p.w.KAS.
Jednocześnie WSA w Warszawie zwrócił uwagę, że w stanie faktycznym i prawnym rozpoznawanej sprawy trzeba mieć na względzie związanie oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu NSA w sprawie o sygn. akt I OSK 1137/18. Zdaniem Sądu I instancji, organ trafnie odnotował wynikający z uzasadnienia tego wyroku obowiązek rozważenia sprawy w kontekście przesłanek normatywnych określonych art. 165 ust. 7 p.w.KAS, jak i potrzeby poznania przesłanek zaniechania przedstawienia skarżącemu propozycji, w kontekście posiadanych przezeń kwalifikacji i dotychczasowego przebiegu służby. WSA W Warszawie zauważył, że wykładając przepisy ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o KAS, w powiązaniu z przypisami ustawy o KAS, sądy administracyjne opowiadają się generalnie za potrzebą rozstrzygania danej sprawy w drodze decyzji, z uwagi na regułę szerszej ochrony trwałości stosunku służbowego funkcjonariuszy publicznych. W takiej sytuacji ewentualne przyjęcie, jakoby granice danej sprawy wyznaczało ustalenie, czy danej osobie w określonym terminie przedstawiono propozycję zatrudnienia, wypaczałoby cel rozstrzygania sprawy w drodze orzeczenia administracyjnego, podlegającego kontroli instancyjnej, a następnie sądowej. W sprawach byłych funkcjonariuszy KAS nie jest bowiem sporna okoliczność samego przedstawienia propozycji, lecz zasadność zaniechania takiej czynności.
Sąd I instancji wyjaśnił, że wobec wskazanych uwarunkowań wypada uznać, że przedmiotem danej sprawy - zakończonej wydaniem decyzji o wygaśnięciu stosunku służbowego wobec nieprzedstawienia propozycji zatrudnienia - jest ustalenie zasadności działania osoby pełniącej funkcje kierowniczą w danym organie administracji, w postaci zaniechania, w ramach kryteriów normatywnych doboru kadr w związku z reformą administracji celnej i skarbowej. Tym samym nie byłoby wystarczające samo ogólne wykazanie, że do nieprzedstawienia propozycji zatrudnienia doszło w powiązaniu z samą reformą, bowiem konieczne jest ustalenie czy, pomijając określoną osobę w doborze kadr, działano racjonalnie.
Zdaniem Sądu I instancji, niezbędną przesłanką nieprzedstawienia funkcjonariuszowi propozycji dalszego zatrudnienia jest rzeczywista redukcja stanowisk, które mógłby on objąć, z uwagi na posiadane kwalifikacje. Ograniczenie takie wywodzić trzeba ze szczególnego statusu osób pełniących służbę w formacjach mundurowych oraz szerszej ochrony stabilności ich zatrudnienia. Kluczowe więc dla ustalenia, że w sprawie zachodziły przesłanki zwolnienia jest stwierdzenie redukcji etatów bądź stanowisk, jakie może objąć dany funkcjonariusz wobec posiadanych kwalifikacji oraz obiektywnych przesłanek dotyczących cech indywidualnych funkcjonariusza, które przemawiały za nieprzedstawieniem mu propozycji dalszego zatrudnienia.
WSA w Warszawie odnosząc się do drugiej przesłanki, zaznaczył, że ponieważ na etapie reformy administracji skarbowej nie było wolą prawodawcy obsadzenie wszelkich stanowisk na zasadzie konkursów, nie sposób oczekiwać przedstawienia czy przywołania w uzasadnieniu decyzji konkretnych zestawień lub porównań, z których wynikałoby, jak dana osoba winna być oceniana wobec innych osób, którym stosowne propozycje zatrudnienia przedstawiono. Niezbędne jest za to przywołanie okoliczności dotyczących dotychczasowego przebiegu służby danego, zwalnianego funkcjonariusza, które uprawdopodobnić mogą zasadność wyboru innych osób, bądź wykazanie, że osoba o określonych kwalifikacjach w ogóle okazała się zbędna w danej strukturze. Chybione są wywody skargi jakoby wyznacznikiem oceny osób, którym nie przedstawiono propozycji dalszego zatrudnienia, nie mogły być częste absencje chorobowe, czy negatywna ocena okresowa. Przeciwnie, może to stanowić ważne kryterium selekcji personelu wobec oceny jego przydatności do dalszego pełnienia służby. Obowiązkiem osoby organizującej pracę określonej jednostki organizacyjnej jest taki dobór personelu, który gwarantuje jej efektywne funkcjonowanie. Jednak mogłoby mieć to znaczenie wyłącznie w sytuacji szczególnej, do jakiej należy zaliczyć faktyczną konieczność dokonania redukcji etatów. Zdaniem Sądu I instancji w tym zakresie organ nie wyjaśnił wystarczająco sprawy.
W odwołaniu skarżący wskazywał na brak limitów zatrudnienia w Izbie Administracji Skarbowej w [...], także w skardze powołano się na istotne wątpliwości co do faktycznej konieczności ograniczenia etatów w tej Izbie. Na konieczność redukcji etatów powoływały się z kolei organy, wskazując na przyczynę zwolnienia funkcjonariusza. Tym samym okoliczność ta ma istotne znaczenie w realiach niniejszej sprawy. Organ ograniczył się natomiast jedynie do wskazania, że przedstawienie skarżącemu propozycji służby prowadziłoby do przekroczenia "limitu funkcjonariuszy wyznaczonego przez Szefa KAS". Nie przywołano przy tym żadnych szerszych okoliczności czy dokumentów dotyczących poczynionych w tym zakresie ustaleń. Powyższe, zdaniem Sądu I instancji, przesądza o tym, że nie sposób uznać, aby sprawę w danym zakresie wnikliwie wyjaśniono.
Ponadto Sąd zwrócił uwagę, iż organ nie wyjaśnił znaczenia negatywnej oceny okresowej skarżącego z 2015 r. wobec ocen pozytywnych z lat późniejszych.
Powyższy wyrok został zaskarżony przez organ skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 27 listopada 2024 r. sygn. akt III OSK 5698/21 uchylił wyrok Sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
NSA wskazał, że w niniejszej sprawie niesporna jest okoliczność, że do dnia 31 maja 2017 r. funkcjonariusz nie otrzymał propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby w KAS. W konsekwencji braku takiej propozycji, w myśl art. 170 ust. 1 p.w.KAS jego stosunek służbowy wygasł z dniem 31 sierpnia 2017 r. W tej sytuacji DIAS w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. stwierdził wygaśnięcie stosunku służbowego skarżącego z dniem 31 sierpnia 2017 r. Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją organu odwoławczego z dnia [...]lipca 2020 r.
Podstawą wydania decyzji były art. 165 ust. 7 p.w. KAS, który statuuje trzy przesłanki, które powinien uwzględnić organ, składając funkcjonariuszom lub pracownikom do dnia 31 marca 2017 r. pisemną propozycję określającą nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby. Przepis ten nie statuuje jako przesłanki warunkującej przestawienie danej osobie zatrudnionej w podmiotach, z których została utworzona KAS, konieczności wykazania, że istotnie doszło do zmniejszenia liczby funkcjonariuszy lub pracowników w nowo powstałych jednostkach KAS. Tak więc zdaniem NSA, WSA w Warszawie nakazując organom orzekającym w sprawie wykazanie, że istotnie miała miejsce redukcja etatów, wyszedł poza grancie badania legalności działania organów administracji publicznej, ponieważ nakaz taki nie wynika z treści ww. przepisu. Podobnie brak jest podstaw, aby organ wydając decyzję o wygaśnięciu stosunku służbowego funkcjonariusza, brał pod uwagę okoliczności dotyczące zdarzeń już występujących w danej jednostce organizacyjnej KAS, czyli kwestie związane z ruchem kadrowym i ewentualnie występującymi wakatami na istniejących już stanowiskach. W tym bowiem zakresie ocena przydatności do służby powinna odbywać się tylko w zakresie określonym przez przesłanki wymienione w art. 165 ust. 7 p.w.KAS.
NSA uznał, że w sprawie Sąd I instancji nie ocenił występowania przesłanek z art. 165 ust. 7 p.w.KAS dotyczących funkcjonariusza, koncentrując się jedynie na kwestii dotyczącej braku wykazania przez DIAS w [...] faktycznej redukcji etatów oraz możliwości zatrudnienia funkcjonariusza już po utworzeniu nowej struktury administracji skarbowej - co nie ma związku z warunkami przestawienia funkcjonariuszowi propozycji pracy lub służby na podstawie ww. przepisu.
NSA wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę, WSA w Warszawie powinien określić, czy istotnie organ miał postawy, aby negatywnie, na podstawie art. 165 ust. 7 p.w.KAS, ocenić przydatność skarżącego do służby w KAS.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę, zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, iż istotne znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy ma fakt, że sprawa była przedmiotem oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 27 listopada 2024 r. sygn. akt III OSK 5698/21 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1837/20. Tym samym ramy kognicji Sądu rozpoznającego obecnie skargę zostały ograniczone rozstrzygnięciem NSA. Zgodnie bowiem z art. 190 p. p. s. a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA. Ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez sąd, tylekroć będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. Ocena ta wiąże tylko o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych (por. wyrok NSA z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 670/11). Czyli tylko zmiana stanu faktycznego, czy prawnego pozwala na odstąpienie od oceny i wskazań zawartych w wyroku NSA. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie taka sytuacja jednak nie zaistniała, a zatem Sąd był związany wytycznymi NSA przy rozpoznawaniu sprawy.
We wskazanym wyżej wyroku NSA wskazał, że Sąd I instancji nie ocenił występowania przesłanek z art. 165 ust. 7 p.w.KAS dotyczących funkcjonariusza, koncentrując się jedynie na kwestii dotyczącej braku wykazania przez DIAS w [...] faktycznej redukcji etatów oraz możliwości zatrudnienia funkcjonariusza już po utworzeniu nowej struktury administracji skarbowej - co nie ma związku z warunkami przestawienia funkcjonariuszowi propozycji pracy lub służby na podstawie ww. przepisu. Podstawą wydania decyzji był art. 165 ust. 7 p.w. KAS, który statuuje trzy przesłanki, które powinien uwzględnić organ, składając funkcjonariuszom lub pracownikom do dnia 31 marca 2017 r. pisemną propozycję określającą nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby. Przepis ten nie statuuje jako przesłanki warunkującej przestawienie danej osobie zatrudnionej w podmiotach, z których została utworzona KAS, konieczności wykazania, że istotnie doszło do zmniejszenia liczby funkcjonariuszy lub pracowników w nowo powstałych jednostkach KAS. NSA wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę, WSA w Warszawie powinien określić, czy istotnie organ miał postawy, aby negatywnie, na podstawie art. 165 ust. 7 p.w.KAS, ocenić przydatność skarżącego do służby w KAS.
Jak również w sprawie ustalono, do dnia 31 maja 2017 r. funkcjonariusz nie otrzymał propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby w KAS. W konsekwencji braku takiej propozycji, w myśl art. 170 ust. 1 p.w.KAS jego stosunek służbowy wygasł z dniem 31 sierpnia 2017 r. W tej sytuacji DIAS w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. stwierdził wygaśnięcie stosunku służbowego skarżącego z dniem 31 sierpnia 2017 r. Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją organu odwoławczego z dnia [...] lipca 2020 r.
Art. 165 ust. 7 p.w.KAS statuuje trzy przesłanki, które powinien uwzględnić organ, składając funkcjonariuszom lub pracownikom do dnia 31 marca 2017 r. pisemną propozycję określającą nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby: 1) posiadane kwalifikacje; 2) przebieg dotychczasowej pracy lub służby, 3) dotychczasowe miejsce zamieszkania. Przesłanki, które był zobowiązany uwzględnić organ przestawiając funkcjonariuszom lub pracownikom nowe warunki służby lub zatrudnienia bądź decydując o wygaśnięciu ich stosunku służbowego lub stosunku pracy, dotyczą predyspozycji danej osoby do dalszego zatrudnienia w KAS (przesłanki 1 i 2) oraz jego dyspozycyjności (przesłanka 3).
W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak również utrzymanej nią w mocy decyzji w przedmiocie wygaśnięcia stosunku służbowego jest niewystarczające dla podjęcia wskazanego rozstrzygnięcia.
Organy oby instancji, dokonując oceny potrzeb kadrowych w perspektywie tego komu z dotychczasowych funkcjonariuszy należy złożyć propozycję zatrudnienia lub pełnienia służby wzięły pod uwagę przede wszystkim potrzeby organizacyjno-kadrowe podległej jednostki, a posiadane przez skarżącego kwalifikacje, przebieg służby funkcjonariusza oraz dotychczasowe miejsce zamieszkania potraktowały w sposób marginalny.
Z uzasadnień obu decyzji bezspornie wynika, że DIAS w [...], po dokonaniu analizy przebiegu dotychczasowej służby M. P., podjął decyzję o nieprzedstawieniu mu propozycji służby/pracy, gdyż prowadziłoby to do przekroczenia ustalonego przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej dla Izby Administracji Skarbowej w [...], limitu funkcjonariuszy. Uzasadniając swoją decyzję organ wskazał na częste i długie absencje chorobowe skarżącego w latach 2010-2017, które powodowały dezorganizację służby (299 dni). Stwierdził również u skarżącego poziom kompetencji niższy niż wymagany na zajmowanym stanowisku w zakresie następujących kompetencji: orientacja na osiąganie celów organizacji, wiedza i gotowość do uczenia się, odporność na stres, pewność i zdecydowanie w działaniu oraz praca zespołowa. W tym zakresie organ powołał się ocenę okresową z dnia 8 stycznia 2015 r., opisując poszczególne składowe jakie złożyły się ogólną, całościową ocenę służby. Zwrócono również uwagę na informację Naczelnika Urzędu Celnego zawartą w piśmie z dnia [...] listopada 2014 r. wskazywano na częste i niespodziewane nieobecności skarżącego w pracy oraz brak dobrej umiejętności pracy w zespole.
W ocenie Sądu, przedstawiona argumentacja jest lakoniczna i nieprzekonywująca w świetle zebranego materiału dowodowego.
Po pierwsze, odnosząc się do przesłanki posiadanych kwalifikacji, to organy oparły swoje twierdzenia na dwóch dokumentach: ocenie okresowej z dnia [...] stycznia 2015 r. oraz piśmie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 2014 r. Zupełnie niezrozumiałe jest wywodzenie tak kategorycznego stanowiska (tj. o braku posiadania przez skarżącego wystarczających kwalifikacji) z dwóch wybranych dokumentów w sytuacji, gdy w aktach osobowych skarżącego znajdują się dokumenty z lat późniejszych wskazujące na pozytywną ocenę jego pracy. Organy nie wyjaśniły znaczenia negatywnej oceny okresowej funkcjonariusza z 2015 r. wobec ocen z lat późniejszych. Organy nie wyjaśniły nadto – w konfrontacji z całą dokumentacją osobową skarżącego - dlaczego przyznały tak istotne znaczenie pismu Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 2014 r.
Po drugie, trudno dopatrzeć się oceny przebiegu służby skarżącego w sytuacji gdy jedyną wskazaną przez organ okolicznością są częste i długie absencje chorobowe skarżącego (299 dni) w latach 2010-2017. Dość zauważyć, że organy odniosły te absencje do długiego okresu aż 7 lat, nie wyjaśniając przy tym żadnych innych kwestii związanych z przebiegiem służby funkcjonariusza.
I po trzecie, próżno dopatrzeć się w uzasadnieniach wydanych decyzji jakiejkolwiek oceny związanej z trzecią przesłanką – miejscem zamieszkania. Jest to o tyle istotne, iż jak twierdzi skarżący, zamieszkiwał on w okresie służby w [...], a więc w mieście, w którym pełnił służbę.
W ocenie Sądu, organy dokonały oceny zebranego materiału dowodowego w sposób fragmentaryczny, przekraczając przy tym zasadę swobodnej oceny przeprowadzonego postępowania dowodowego. Nie dokonały pełnej oceny zebranego materiału dowodowego pod kątem przesłanek wynikających z art. 165 ust. 7 p.w.KAS.
Zdaniem Sądu, dla prawidłowej i terminowej realizacji zadań nałożonych na Służbę Celno-Skarbową istotne jest efektywne wykorzystanie posiadanych zasobów kadrowych przy uwzględnieniu potrzeb oraz spełnieniu odpowiednich kryteriów i warunków, w tym przesłanek określonych w art. 165 ust. 7 p.w.KAS. Dyrektor izby administracji skarbowej będąc kierownikiem urzędu i realizując politykę kadrową w izbie administracji skarbowej podejmuje szereg decyzji, które mają wpływ na prawidłowe funkcjonowanie podległej jednostki. Przede wszystkim odpowiada za takie zorganizowanie procesów pracy/służby, aby realizacja nałożonych przez ustawodawcę zadań odbyła się w prawidłowy sposób. Na każdym etapie zatem zarządzania podległą jednostką jednym z zasadniczych celów realizowanych przez jej kierownika jest m.in. dążenie do stworzenia optymalnych warunków do kształtowania pozytywnego wizerunku Krajowej Administracji Skarbowej. Realizując zaś politykę kadrową w podległej mu jednostce dyrektor izby administracji skarbowej ma możliwość oceny kadry pod kątem spełnienia ustawowych przesłanek i oceny zapewnienia gwarancji należytego wykonywania obowiązków służbowych. Rację ma organ podnosząc, że z treści art. 165 ust. 7 PwKAS nie wynika, że po stronie organu leży obowiązek złożenia propozycji pracy/służby każdemu z dotychczasowych funkcjonariuszy jednakże ocena tego czy taka propozycja zostanie złożona nie może być dowolna. Przedłożenie propozycji służby/pracy zostało pozostawione uznaniu przełożonego, który jednak podejmuje decyzję czy skorzystać z prawnej możliwości rozwiązania stosunku służbowego z funkcjonariuszem nie przedłożyć mu propozycji służby/pracy po uwzględnieniu ustawowych kryteriów, określonych w powołanym wyżej przepisie.
W ocenie Sądu, w kontrolowanej sprawie organy w sposób niewystarczający przedstawiły przyczyny, w świetle art. 165 ust. 7 p.w.KAS, z powodu których skarżący nie otrzymał propozycji zatrudnienia albo pełnienia służby. Organy nie rozważyły okoliczności dotyczących stosunku służbowego skarżącego, nie dokonały oceny indywidualnej skarżącego i jego służby w świetle art. 165 ust. 7 p.w.KAS. Zatem zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji, wydane zostały co najmniej przedwcześnie. Tym samym, organy KAS obu instancji naruszyły, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zasady wynikające z art. 7, art. 77 § 1, art. 78, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.
Jedynie marginalnie wyjaśnić należy, iż obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu wypływa z dyspozycji art. 10 § 1 K.p.a. Przez udział strony w postępowaniu rozumieć należy udział stron w całym ciągu czynności postępowania administracyjnego prowadzonych przez organ administracji publicznej. Jednocześnie chodzi tu o udział w czynnościach, które mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również udział w takich czynnościach, w których jest to przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego. Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazanego przepisu; w żadnym momencie nie uszczuplono praw skarżącego w omawianym zakresie. Skarżący korzystał z przysługujących mu uprawnień procesowych w sposób niczym nieograniczony. Nadto uchybienie art. 10 § 1 K.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy, strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny.
Odnosząc się do zasady szybkości postępowania (art. 12 K.p.a.), na którą powołuje się skarżący, wyjaśnić trzeba, że zarzut naruszenia tego przepisu nie mógł odnieść zamierzonego skutku w tym postępowaniu. Skarżącemu przysługiwały odrębne środki zaskarżenia takie jak skarga na bezczynności czy przewlekłe prowadzenie postępowania.
W sprawie nie doszło też do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 K.p.a.). Istnienie wielości poglądów czy też nieuwzględnienie poglądu skarżącego co do oceny materiału dowodowego sprawy w świetle ocenianych przesłanek, nie świadczy o naruszeniu tej zasady postępowania administracyjnego, ponieważ w okolicznościach niniejszej sprawy ten sam materiał dowodowy został oceniony w dwóch instancjach, zaś skarżący miał możliwość zakwestionowania merytorycznego stanowiska organu.
Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że decyzje obu instancji należało wyeliminować z obrotu prawnego jako naruszające przepisy postępowania - art. 7, 77 § 1, art. 78, art. 80 oraz art. 107 § 3 wobec art. 8 § 1 i art. 11 K.p.a. Mogło mieć to istotne znaczenie dla wyniku sprawy. Brak stosownych ustaleń dotyczy bowiem zagadnień w sprawie istotnych.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocena prawną wyrażoną w niniejszej sprawie przez Sąd, w szczególności ponownie oceni przydatność skarżącego do służby w KAS z punktu widzenia przesłanek z art. 165 ust. 7 p.w.KAS,
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło