II SA/Wa 1973/11
PostanowienieWSA w Warszawie2012-10-17
Skład orzekający: Ewa Grochowska – Jung
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie fizycznej przysługuje prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, jeśli nie wykazała ona spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie tego prawa, mimo wezwania sądu do uzupełnienia dokumentacji?Ratio decidendi
Wniosek o ustanowienie adwokata w ramach prawa pomocy podlega oddaleniu, jeśli strona nie wykazała spełnienia przesłanek warunkujących jego przyznanie, w szczególności nie przedstawiła dokumentów potwierdzających trudną sytuację materialną i nie odpowiedziała na wezwanie sądu do uzupełnienia braków. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, skierowaną do osób w bardzo trudnej sytuacji materialnej, a ciężar wykazania tych okoliczności spoczywa na wnioskodawcy.Stan faktyczny
T. G. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na pismo Ministra Obrony Narodowej dotyczące przekazania wniosku według właściwości. Wnioskodawca podał swoje dochody i składniki majątkowe, jednak nie przedstawił wymaganych dokumentów potwierdzających jego sytuację materialną ani nie odpowiedział na wezwanie sądu do uzupełnienia braków. Sąd rozpoznał wniosek na posiedzeniu niejawnym.Rozstrzygnięcie
Sąd postanowił oddalić wniosek w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych oraz odmówić ustanowienia adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska – Jung po rozpoznaniu w dniu 17 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T. G. na pismo Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie przekazania wniosku według właściwości postanawia 1. oddalić wniosek w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych, 2. odmówić ustanowienia adwokata.
T. G. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na pismo Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie przekazania wniosku według właściwości.
Na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca oświadczył, że utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w wysokości 1.549, 52 zł, a obecny stan zdrowia uniemożliwia mu podjęcie dodatkowej pracy. Zaznaczył, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żoną i synami. Jako wyłączny składnik majątku skarżący wymienił mieszkanie o pow. 75, 62 m2 wskazując, iż jest to lokal objęty przydziałem służbowym. Dodatkowo oświadczył, że nie posiada konta bankowego, ani też dewizowego oraz przedstawił wykaz opłat czynszowych i eksploatacyjnych za zajmowany lokal mieszkalny.
Wnioskodawca nie nadesłał natomiast żądanych przez Sąd informacji o stanie majątkowym jego i jego rodziny oraz stosownych dokumentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zaskarżone zarządzenie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Cytowany powyżej przepis prawa przewiduje instytucję prawa pomocy, będącą realizacją konstytucyjnego prawa do sądu. Podstawą do skorzystania z tego uprawnienia przez stronę jest wykazanie, iż jest ona w bardzo trudnej sytuacji materialnej, a odmowa przyznania jej prawa pomocy uniemożliwiałaby dostęp do sądu. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji przedstawionych przez stronę.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, należy wskazać, że skarżący korzysta w niniejszej sprawie ze zwolnienia ustawowego od tego obowiązku. W myśl art. 239 pkt 1 lit. "d" cytowanej ustawy, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych. Niniejsza sprawa niewątpliwie zalicza się do tej kategorii spraw, ponieważ przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest przekazanie wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji o waloryzacji emerytury wojskowej, a więc sprawa ta dotyczy zaopatrzenia emerytalnego żołnierza zawodowego. Powyższa argumentacja była już przedstawiona skarżącemu w postanowieniu Sądu z dnia 18 października 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1973/11. Mając powyższe na względzie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało oddalić.
Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego w zakresie ustanowienia adwokata, należy wskazać, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia przesłankę warunkującą przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Z przedstawionych dokumentów wynika bowiem, iż skarżący osiąga dochód w wysokości 1.549, 52 zł, a jako wyłączny składnik majątku wymienił mieszkanie o pow. 75, 62 m2. Jedyny przedstawiony dokument wykaz opłat czynszowych i eksploatacyjnych za zajmowany lokal mieszkalny dotyczy wyłącznie jednej kategorii wydatków, przy czym nawet w tym zakresie nie dowodzi on, że wydatki z tego tytułu w całości ponosi skarżący, skoro rozliczenia wysokości czynszu w tym dokumencie dokonano z uwzględnieniem czterech osób. Treść tego dokumentu budzi zatem wątpliwości w zestawieniu z oświadczeniem skarżącego, z którego wynika z kolei, że gospodarstwo domowe, pod wskazanym w rozliczeniu adresem, prowadzi samodzielnie.
Dodatkowo, wnioskodawca nie odpowiedział na wezwanie Sądu w sprawie nadesłania dokumentów źródłowych potwierdzających zamieszczone we wniosku informacje, nie przedstawił też żadnych innych okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na obciążenie dochodu skarżącego i z związku z tym mogłyby być ocenione przez Sąd.
Należy podkreślić, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w tym postępowaniu. Natomiast pomoc państwa wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym skierowana jest do osób, które albo mają bardzo niskie dochody, albo ich w ogóle nie posiadają, tj. do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło