II SA/Wa 1973/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2015 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, radcy prawnego w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego postanawia: 1. przyznać M. M. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia M. M. od kosztów sądowych. M. M. złożyła w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wskazała, że pozostaje sama w gospodarstwie domowym, a jej jedyny dochód stanowi wynagrodzenie za pracę w wysokości 3.834 zł brutto miesięcznie. Podała, że do stałych kosztów utrzymania należą opłaty za mieszkanie oraz spłata zaciągniętych na zakup mieszkania pożyczek. Oświadczyła, że oprócz mieszkania o powierzchni 42,95 m2 nie posiada żadnego majątku ani przedmiotów wartościowych. Podniosła, że po opłaceniu kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania (w tym rat zaciągniętych pożyczek) na codzienne utrzymanie pozostaje jej około 800 zł miesięcznie. Do wniosku dołączyła zaświadczenie z dnia 28 kwietnia 2015 r. o wysokości jej średniego wynagrodzenia brutto za pierwszy kwartał 2015 r. oraz o wysokości rat zaciągniętej pożyczki, które wynoszą 708,33 zł miesięcznie, kserokopię Aktu Notarialnego z dnia [...] września 2014 r. o zaciągnięciu pożyczki w wysokości 100.000 zł na zakup mieszkania, kserokopię Aktu Notarialnego z dnia [...] grudnia 2014 r. o oświadczeniu o ustanowieniu hipoteki, kserokopię umowy pożyczki z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych [...] z dnia [...] maja 2014 r. na cele mieszkaniowe, w kwocie 50.000 zł. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Prawo to może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 i 2). W myśl zaś art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy zauważyć, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w tym postępowaniu. Natomiast prawo pomocy wywodzi się z tzw. prawa ubogich, dlatego też pomoc państwa wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym skierowana jest do osób, które albo mają bardzo niskie dochody, albo ich w ogóle nie posiadają, tj. do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. W doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że prawo pomocy w zakresie całkowitym powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezdomnym, bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku (granice ubóstwa). Jak wynika ze złożonego wniosku PPF oraz załączonych dokumentów, obecnie skarżąca posiada stałe dochody w wysokości 3.834 zł brutto, uiściła należny wpis od skargi w niniejszej sprawie (200 zł), reguluje na bieżąco spłaty rat zaciągniętych pożyczek. Z uwagi na niewykazanie przez stronę przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Jednocześnie należało zbadać, czy wnioskodawczyni spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Stosownie zaś do art. 245 § 1 i 3 tej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie częściowym i obejmować tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oceniając aktualną sytuację finansową skarżącej należy uznać, że uzyskiwane przez nią dochody, w stosunku do stałych kosztów utrzymania, nie pozwalają na ustanowienie pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku dla jej koniecznego utrzymania. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak w sentencji.