II SA/Wa 1973/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), Protokolant specjalista Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2019 r. sprawy ze skargi K. B. na orzeczenie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej - oddala skargę - K. B. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie orzeczenie Komendanta Głównego Policji z [...] sierpnia 2018 r. (nr [...]) wydane po przeprowadzeniu postępowania dyscyplinarnego. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że skarżący w dniu 25 października 2017 r. złożył w Prokuraturze Rejonowej [...] zawiadomienie o podejrzeniu popełnieniu przestępstwa przez A. B., która w dniu [...] sierpnia 2017 r. przy ul. [...] w W. celowo uderzyła (najechała) w niego samochodem, powodując u niego naruszenie czynności narządów ciała na czas powyżej 7 dni (art. 157 § 1 k.k.) oraz naruszyła mir domowy, wjeżdżając samochodem na drogę stanowiącą jego własność. W toku postępowania przygotowawczego (w dniu [...] grudnia 2017 r.) w tej sprawie K. B. zeznał, że pojazd najechał na niego, nie zdążył odskoczyć, w wyniku uderzenia zderzaka, oparł się prawą ręką o maskę samochodu i się wywrócił. W dniu [...] marca 2018 r. zostało wydane postanowienie o umorzeniu dochodzenia (nieprawomocne), uprzednio wyłączono do odrębnego postępowania materiały w sprawie złożenia zawiadomienia o niepopełnionym przestępstwie, fałszywym oskarżeniu oraz zeznawaniu nieprawdy przez skarżącego i jego żonę D. B. w dniu [...] grudnia 2017 r. Po uzyskaniu powyższych informacji Komendant Wojewódzki Policji w W. postanowieniem z [...] marca 2018r. (nr [...]) wydanym na podstawie art. 134 i ust. 1 pkt 1 a ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2017 r., poz. 2067 ze zm.), wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko [...] K. B., ekspertowi Zespołu ds. [...] Wydziału [...] Komendy Wojewódzkiej Policji w W. Przełożony dyscyplinarny zarzucił skarżącemu, że w dniu [...] sierpnia 2017 r., w czasie wolnym od służby, uniemożliwiał A. B. (..) wjazd samochodem na nieruchomość przy ul. [...] w W. - blokował ciałem wjazd, a następnie stojąc na naprzeciw wjeżdżającego pojazdu, dwukrotnie upadł na jego maskę (a z okoliczności zdarzenia nie wynikało, że do upadku doszło w wyniku bezpośredniego działania kierującej pojazdem), czym spowodował u siebie obrażenia ciała (uraz nadgarstka prawej ręki). Zdaniem organu obwiniony dopuścił się przewinienia dyscyplinarnego o którym mowa w art. 132 ust. 1 ustawy o Policji w zw. z § 2 i § 23 zarządzenia do Zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta". Komendant Wojewódzki Policji w W. orzeczeniem z [...] maja 2018 r. (nr [...]) wydanym na podstawie art. art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji uznał skarżącego winnym zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego i wymierzył mu karę dyscyplinarną nagany. Organ podał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że skarżący dopuścił się zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego. Zeznania A. B. która kierowała pojazdem i A. M. która była bezpośrednim świadkiem zdarzenia, są spójne i wynika z nich, że K. B. nie został potrącony przez samochód. K.. oparł się o maskę samochodu, odszedł na bok pojazdu, a następnie gdy kierująca samochodem próbowała wjechać na posesję, celowo rzucił się na maskę stojącego pojazdu, a zachowanie to ma podłoże w istniejącym konflikcie rodzinnym (o nieruchomość po A. i F. M.). A. M. dodała, że zarówno ona (teściowa skarżącego) jak i A. B. (jego szwagierka) były przekonane, że droga dojazdowa do jej posesji objęta była służebnością. Opisany przez świadków przebieg zdarzenia znajduje potwierdzenie w zapisie z monitoringu z kamery umieszczonej na budynku ([...]) A. M. Komendant Wojewódzki Policji podał, że zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Z § 2 załącznika do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta'' wynika, że w sytuacjach nieuregulowanych przepisami prawa lub nieujętych w niniejszych zasadach etyki zawodowej policjant powinien kierować się zasadami współżycia społecznego i postępować tak aby jego działania mogły być przykładem praworządności i prowadziły do pogłębienia społecznego zaufania do Policji. Według § 23 załącznika, policjant powinien dbać o społeczny wizerunek Policji jako formacji, w której służy i podejmować działania służące budowaniu zaufania do niej. W odwołaniu od tego orzeczenia skarżący wniósł o zawieszenie postępowania dyscyplinarnego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia przez Sąd w przedmiocie spowodowania przez A. B. u K. B. naruszenia czynności narządu ciała na czas powyżej 7 dni ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odwołaniu od orzeczenia obrońca zarzucił że postępowanie dyscyplinarne nie powinno się toczyć równolegle z postępowaniem sądowym w tym samym przedmiocie, zarzucił stronniczą ocenę zgromadzonych dowodów, poprzez danie wiary wyłącznie zeznaniom A. B. i A. M. z pominięciem zeznań D. B. i H. L. oraz wyjaśnień K. B., a także błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia, polegający na pominięciu przez rzecznika dyscyplinarnego okoliczności wskazanych przez K. B. i D. B. dotyczących świadomości A. B. co do bezprawności wjeżdżania na posesję skarżącego. Zarzucono ponadto, że organ pominął okoliczności związane z dotychczasową 21-letnią nienaganną służbą obwinionego. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Komendant Główny Policji zaskarżonym orzeczeniem na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy o Policji, utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. Organ II instancji zgodził się z Komendantem Wojewódzkim Policji w W., że z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że funkcjonariusz celowo blokował swoim ciałem wjazd samochodu prowadzonego przez szwagierkę na posesję, dwukrotnie upadł na maskę samochodu (do którego nie doszło w wyniku bezpośredniego działania kierującej pojazdem) i w ten sposób naruszył zasady etyki zawodowej policjanta. Organ podkreślił, że funkcjonariusz Policji jest obowiązany dawać przykład praworządności oraz dbać o społeczny wizerunek formacji w której pełni służbę, nawet w czasie wolnym od służby. Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy organ podał, że D. B., żona obwinionego która obserwowała zdarzenie z odległości ok. 30-40 metrów zeznała, że A. B. chcąc wjechać na nieruchomość, podjechała do nóg skarżącego który stracił równowagę i oparł się obiema rękami o przednią maskę pojazdu. H. L. (sąsiad) nie był w stanie szczegółowo zrelacjonować przebiegu sytuacji, niemniej zeznał, że doszło do kłótni ale nie wie czego ona dotyczyła. Organ podał, że obwiniony w toku postępowania podkreślał, że szwagierka A. B. "złośliwe" parkowała samochód z tyłu swojej posesji blokując mu wyjazd z jego nieruchomości. Przyznał, że zablokował swoim samochodem wyjazd na posesji A. M. a następnie oznajmił jej i A. B. że nie mogą dalej wjechać, co doprowadziło do kłótni. Stwierdził, że szwagierka groziła mu rozjechaniem i żądała, aby usunął się z drogi. W pewnym momencie sądząc, że samochód chce w niego wjechać, podskoczył i opadł na jego maskę. Funkcjonariusz wyjaśnił, że ponownie stanął przed samochodem, auto ruszyło i uderzyło go w nogi, wtedy z obawy o zdrowie podskoczył opadając na maskę samochodu. Komendant Główny Policji stwierdził, że wyjaśnienia obwinionego nie można uznać za wiarygodne, zaś zeznania sąsiada który stwierdził, że widział zdarzenie ze znacznej odległości i nie był pewny jego przebiegu ani czego dokładnie dotyczyło również nie może być interpretowane na jego korzyść. W ocenie organu, opisane w treści zarzutu przewinienie dyscyplinarne uznać należy za zawinione w rozumieniu art. 132a pkt 1 ustawy o Policji. Obwiniony jako funkcjonariusz Policji z wieloletnim stażem pracy, zdobytym dużym doświadczeniem powinien liczyć się z tym, że swoim irracjonalnym i nieprzemyślanym zachowaniem może naruszyć zasad etyki zawodowej, tym samym powinien przewidzieć możliwość popełnienia przewinienia dyscyplinarnego. Z wyjaśnień policjanta wynika, że podczas zdarzenia zachowaniem obwinionego kierowały zdecydowanie emocje, a nie logiczne i racjonale myślenie. Zachowanie [...] K. B. jednoznacznie wskazuje na świadome dokonanie zarzucanego mu czynu. Jego wina nie budzi wątpliwości. Sposób zachowania policjanta polegający na blokowaniu swoim ciałem wjazdu na posesję, a następnie jego dwukrotny upadek na maskę pojazdu, do którego nie doszło w wyniku działania kierującej pojazdem marki [...], wskazuje na nieetyczne zachowanie obwinionego. Odnosząc się do odwołania (równoczesnego toczenia się postępowania dyscyplinarnego i karnego) organ powołał się na art. 132 ust. 4 ustawy i podał, że funkcjonariusz podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej niezależnie od odpowiedzialności karnej. Te postępowania są samodzielne, niezależne. Ponadto w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie było podstaw do zastosowania art. 135h ust. 3 ustawy stanowiącego o możliwości zawieszenia postępowania dyscyplinarnego z powodu zaistnienia długotrwałej przeszkody uniemożliwiającej prowadzenie postępowania dyscyplinarnego. Zarzut przedstawiony obwinionemu w ramach postępowania dyscyplinarnego nie był przedmiotem postępowania karnego prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową [...]. Orzekając o karze organ powołał się na art. 134h ust. 1 ustawy o Policji i podał, że uwzględnił wszystkie dyrektywy wymiaru kary wskazane w powyższym przepisie : rodzaj popełnionego przewinienia dyscyplinarnego (naruszenie zasad etyki zawodowej), okoliczności jego popełnienia (popełnienie przewinienia w czasie wolnym od służby), skutki, w tym następstwa dla służby (negatywny wpływ na wizerunek Policji), rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków (postępowanie zgodnie z zasadami współżycia społecznego i dbanie o wizerunek Policji), pobudki działania (ochrona prawa własności), zachowanie policjanta po zaistniałym zdarzeniu (fakt nieprzyznania się do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego, brak krytycznej oceny swojego postępowania), dotychczasowy przebieg jego dwudziestojednoletniej służby oraz pozytywną opinię. Na tej podstawie uznał, że wymierzona mu kara dyscyplinarna nagany jest współmierna do stopnia zawinienia popełnionego przez niego czynu. Zgodnie z treścią art. 134a ustawy, kara nagany oznaczającą wytknięcie ukaranemu przez przełożonego dyscyplinarnego niewłaściwego postępowania jest najłagodniejszą karą z wymienionych w katalogu kar dyscyplinarnych. Skarżący w skardze do Sądu na decyzję Komendanta Głównego Policji z [...] sierpnia 2018 r. zarzucił, że została ona wydana z naruszeniem art. 132 ust. 1 w zw. z art. 132a ustawy o Policji. Zdaniem strony skarżącej, w rozpatrywanej sprawie organ pominął, że bronił on swojej własności przed jej naruszeniem przez osobę nieuprawnioną i że całe zdarzenie zostało świadomie sprowokowane przez A. B. która uporczywie i złośliwie naruszała cudzą własność. K. B. zarzucił również, że organ nie ustalił czy przewinienie zostało popełnione z winy umyślnej (w zamiarze bezpośrednim lub ewentualnym) czy z winy nieumyślnej. W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził m. in. że bezpodstawne naruszanie jego prawa własności przez A. B. i podyktowane tym faktem jego "działanie obronne" nie zostały prawidłowo ocenione i rozważone przez organy. K. B. stwierdził, że A. B. nie zaparkowała na posesji przy [...] lub wzdłuż drogi na miejscach parkingowych, lecz świadomie prowokowała skarżącego. W tych okolicznościach nie można mu zarzucić nieprzestrzegania zasad etyki zawodowej. Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżony orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W zaskarżonym orzeczeniu Komendant Główny Policji utrzymał w mocy orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w W. z [...] maja 2018 r. o uznaniu skarżącego winnym zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego i wymierzeniu kary dyscyplinarnej nagany. Organy obu instancji uznały, że zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że K. B. naruszył zasady etyki służbowej i tym samym dopuścił się przewinienia dyscyplinarnego (art. 132 ustawy o Policji). Wskazywały, że policjant powinien kierować się zasadami współżycia społecznego i postępować tak, aby jego działania mogły być przykładem praworządności i prowadziły do pogłębiania społecznego zaufania do Policji. Policjant powinien dbać o społeczny wizerunek Policji jako formacji, w której służy i podejmować działania służące budowaniu zaufania do niej (§ 2 i § 23 zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta"). Skarżący w odwołaniu od orzeczenia organu I instancji i następnie w skardze do Sądu podnosił, że w postępowaniu dyscyplinarnym pominięto, że blokowanie wjazdu na nieruchomość było "prawnie usprawiedliwione", ponieważ miało na celu ochronę prawa własności. W ten sposób bronił swojej własności przed jej naruszeniem przez osobę nieuprawnioną, zaś całe zdarzenie zostało świadomie sprowokowane przez A. B. która "uporczywie i złośliwie" naruszała jego własność. Wskazywał, że A. B. i A. M. miały świadomość, że jego nieruchomość nie jest obciążona służebnością przejazdu. Sąd nie podziela zapatrywania skarżącego, co do tego, że jego zachowanie było prawnie usprawiedliwione i w związku z tym nie można mu zarzucić naruszenia zasad etyki zawodowej. W istocie okoliczności faktyczne sprawy nie są sporne. Ustalenia organu co do faktu popełnienia zarzucanego skarżącemu czynu nie budzą wątpliwości. Znajdują one potwierdzenie w przeprowadzonych dowodach (zeznaniach A. B. i A. M., zapisie z monitoringu z kamery umieszczonej na jej budynku). Skarżący, co przyznaje zresztą w skardze do Sądu, podczas scysji z teściową i szwagierką usiłować uniemożliwić członkom rodziny wjazd na nieruchomość. To zachowanie skarżącego nie może być jednak traktowane jako usprawiedliwione. Skarżący, jako funkcjonariusz Policji z wieloletnim stażem służby, powinien mieć świadomość, że ochrony prawa własności może poszukiwać w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym, wytaczając stosowne powództwo o ochronę własności oraz wiedzieć, że powinien kierować się zasadami współżycia społecznego i postępować tak, aby jego działania mogły być przykładem praworządności i prowadziły do pogłębiania społecznego zaufania do Policji. Tymczasem jego impulsywne zachowanie, mające źródło w konflikcie rodzinnym, niewątpliwie nie może być przykładem praworządności i przykładem jak należy postępować pod względem moralnym czy etycznym. Sąd nie stwierdził uchybień w zakresie zbierania dowodów i ich oceny. W rozpatrywanej sprawie organy podjęły niezbędne czynności do wyjaśnienia sprawy, zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, ustaliły wszystkie istotne okoliczności sprawy. Sąd podziela stanowisko organu, że K. B. popełnił zarzucane przewinienie z winy umyślnej. Skarżący co najmniej godził się na jego popełnienie. Ocena organu w tym zakresie jest prawidłowa a jej uzasadnienie dostateczne. Zdaniem Sądu w tych okolicznościach faktycznych wymierzenie skarżącemu kary dyscyplinarnej nagany było zasadne. Zgodnie z art. 134 h ust. 1 ustawy o Policji, wymierzona kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności powinna uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby. W ocenie Sądu organ w pełni zrealizował wskazane dyrektywy wymiaru kary i uzasadnił zarówno okoliczności wpływające na jej wymiar jak rodzaj popełnionego przewinienia dyscyplinarnego (naruszenie zasad etyki zawodowej), okoliczności jego popełnienia (popełnienie przewinienia w czasie wolnym od służby), skutki, w tym następstwa dla służby (negatywny wpływ na wizerunek Policji), rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków (postępowanie zgodnie z zasadami współżycia społecznego i dbanie o wizerunek Policji), pobudki działania (ochrona prawa własności), zachowanie policjanta po zaistniałym zdarzeniu (fakt nieprzyznania się do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego, brak krytycznej oceny swojego postępowania). Wymierzając karę organ wziął pod uwagę dotychczasowy przebieg służby skarżącego oraz jego pozytywną opinię służbową. Na tej podstawie zasadnie uznał, że właściwe jest ukaranie skarżącego najłagodniejszą z kar dyscyplinarnych. Kara nagany jest bowiem adekwatna, współmierna do stopnia zawinienia popełnionego przez niego czynu. Zgodnie z § 23 zasad etyki, policjant powinien dbać o społeczny wizerunek Policji jako formacji, w której służy i podejmować działania służące budowaniu zaufania do niej. Zachowanie skarżącego rodzi negatywny wydźwięk społeczny, godzi w dobro służby i podważa zaufanie społeczne do całej formacji, bowiem naruszenie zasad współżycia społecznego przez funkcjonariusza Policji siłą rzeczy budzi opór i sprzeciw społeczny. Mając to wszystko na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za nieuzasadnioną. Sąd kontrolując zaskarżone orzeczenie w zakresie wykraczającym poza granice wyznaczone zarzutami skargi (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2018 r., poz. 1032 ze zm.) stwierdził, że nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonego orzeczenia lub stwierdzenia jego nieważności, które Wojewódzki Sąd Administracyjny byłby zobowiązany uwzględnić z urzędu. Z przedstawionych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 powołanej ustawy, orzekł jak w sentencji.