II SA/Wa 1974/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Stanisław Marek Pietras (spraw.), asesor WSA Andrzej Kołodziej, asesor WSA Janusz Walawski, , Protokolant Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2005 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej -oddala skargę- W dniu 7 maja 2003 r. [...] K. K. w trakcie przeprowadzonej z nim rozmowy w Departamencie Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON, w złożonym przez siebie oświadczeniu wyraził zgodę, za akceptacją organu, na zwolnienie go z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 marca 2004 r. W tej sytuacji Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...], działając na podstawie art. 74 ust. 1 i art. 76 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. z 1997 r. Dz. U. Nr 10, poz. 55 ze zm.) w zw. z § 122 pkt 1 i § 155 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych, z dniem 31 marca 2004 r. zwolnił skarżącego z zawodowej służby wojskowej z uwagi na nabycie prawa do zaopatrzenia emerytalnego z tytułu wysługi lat i w uzasadnieniu powołał się na opisaną już wyżej pisemną zgodę skarżącego. We wniosku z dnia 22 lipca 2003 r. do Ministra Obrony Narodowej o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżący zwrócił się z prośbą o pozostawienie go w służbie. Uzasadnił to faktem, że do pełnej wysługi emerytalnej brakuje mu 1,5 roku służby i w tej sytuacji, przy ewentualnym podjęciu pracy, w obowiązującym stanie prawnym zostanie mu zawieszona emerytura wojskowa. Nie zgodził się z faktem, że wcześniejsze wypowiedzenie zostało mu przedstawione w styczniu 2003 r. podczas, gdy jego etat zlikwidowano już w listopadzie roku poprzedzającego. W dalszej części podał, że dotychczas wykazywał pełną dyspozycyjność i chęć pozostania w służbie, a w trakcie jej pełnienia, podnosił swoje kwalifikacje i uzyskiwał dobre opinie. Tym bardziej może on być przydatny w służbie wojskowej. Natomiast jego zgoda na zwolnienie ze służby była podyktowana faktem, że w wyniku złożonego mu przez organ wcześniejszego wypowiedzenia stosunku zawodowej służby wojskowej, mógł on służyć jedynie do końca października 2003 r. W tej sytuacji wybrał to drugie, korzystniejsze dla siebie rozwiązanie. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] marca 2004 r. nr [...], mając za podstawę art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] czerwca 2003 r. i w uzasadnieniu podał, że skarżący pełni służbę wojskową od roku 1977. W związku z przeformowaniem Wojskowej Komendy Uzupełnień w S., gdzie skarżący pełnił ostatnio zawodową służbę wojskową, zajmowany przez niego etat uległ likwidacji. Wobec powyższego podjęto działania kadrowe mające na celu usytuowanie skarżącego w strukturach Sił Zbrojnych, jednak nie przyniosły one oczekiwanych rezultatów. W tej sytuacji Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...], wypowiedział skarżącemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, którą doręczono mu w dniu 13 stycznia 2003 r. Następnie w terminie ustawowym złożył on od niej odwołanie do Ministra Obrony Narodowej, po czym w dniu 7 maja 2003 r. w trakcie wspomnianej już wyżej rozmowy kadrowej, wycofał swoje odwołanie i w pisemnym oświadczeniu, zgodził się na późniejsze zwolnienie ze służby na podstawie art. 76 ust. 3 cytowanej już wyżej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Wobec powyższego, Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolnictwa Woskowego MON rozkazem personalnym z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...], w oparciu o § 131 ust. 2 i 3 cytowanego już wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych, wycofał wypowiedzenie stosunku służbowego z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...], co było usankcjonowaniem woli skarżącego. Ponieważ nie ma możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe, co wynika ze zmian organizacyjnych Sil Zbrojnych, połączonych z przebudową struktur etatowych stanowisk służbowych, a zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z wolą skarżącego, przeto należało postanowić, jak w sentencji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, K. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na jego rzecz odszkodowania w kwocie 100 000,- zł, co stanowiłoby różnicę pomiędzy otrzymaną emerytura, a pensją otrzymywaną do hipotetycznego przesłużenie przez niego w wojsku do 55 roku życia, a nadto tytułem rekompensaty za przeżyty "stres, nerwy i obniżenie poziomu materialnego". W uzasadnieniu podał, że organ nie odniósł do jego skargi złożonej w trybie działu VIII k.p.a., zaś w trakcie rozmowy kadrowej dotyczącej decyzji z dnia [...] grudnia 2002 r., nie pouczono go o wszystkich przysługujących mu prawach, czym wprowadzono go w błąd "nt. okoliczności odpowiedzi na moje odwołanie, brak odniesienia się do zawartych w odwołaniu argumentów". Sugerowanie zaś, że decyzja została wydana zgodnie z jego wolą, mija się z prawdą, bowiem w trakcie powyższej rozmowy nie przedstawiono mu żadnej innej propozycji. Powyższe zarzuty poparł orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego. W dalszej części, odniósł się do argumentów przedstawionych już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i zarzucił ponadto organowi przekroczenia terminów na jego rozpatrzenie. W odpowiedzi na skargę, Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodając jednocześnie, że wymuszenie na nim zgody oraz wprowadzenie go w błąd, nie znajduje żadnego uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym. Wszak nie złożył on nawet odwołania od rozkazu personalnego Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...], gdzie mógłby takie zarzuty podnieść. Ponadto skarżący pełnił służbę wojskową w organach administracji wojskowej i z tego też powodu, znana mu była doskonale pragmatyka wojskowa. Domaganie się zaś odszkodowania jest bezpodstawne, a przekroczenie terminu do rozpatrzenia jego wniosku, nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia. Ponadto - a właściwie przede wszystkim - zostały spełnione przesłanki z art. 76 ust. 3 ustawy pragmatycznej, bowiem skarżący nabył prawo do zaopatrzenia emerytalnego z tytułu wysługi lat (27 lat i 6 miesięcy) oraz wyraził pisemną zgodę na zwolnienie go ze służby wojskowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Stosownie do treści art. 74 ust.1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. z 1997 r. Dz. U. Nr 10, poz. 55 ze zm.), żołnierzy zawodowych zwalnia z zawodowej służby wojskowej Minister Obrony Narodowej lub określony przez niego organ, zaś w wypadkach określonych w art. 76 ust. 3 ustawy, zgodnie z brzmieniem § 122 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.), Minister Obrony Narodowej jest organem właściwym do wydania decyzji w tym przedmiocie. Z kolei w myśl art. 76 ust. 3 ustawy, który stanowił materialnoprawną podstawę zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej, żołnierza zawodowego w służbie stałej, który nabył prawo do zaopatrzenia emerytalnego z tytułu wysługi lat, można zwolnić za jego pisemną zgodą z zawodowej służby wojskowej. Emerytura wojskowa przysługuje żołnierzowi zawodowemu zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, który w dniu zwolnienia z tej służby posiada 15 lat służby w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Wynika to z art. 12 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tekst jedn. z 2004 r. Dz. U. Nr 4 poz. 66). W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że [...] K. w dniu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nabył prawo do zaopatrzenia emerytalnego z tytułu wysługi lat, a konkretnie już w roku 1993, bowiem pełnił ją nieprzerwanie od roku 1977. Poza sporem pozostaje również fakt, że w dniu 7 maja 2003 r. wyraził w pisemnym oświadczeniu zgodę na zwolnienie go z zawodowej służby wojskowej. W tym stanie rzeczy zostały spełnione wszystkie przesłanki zawarte w art. 76 ust. 3 cytowanej już wyżej ustawy i w tej sytuacji organ mógł zwolnić skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Ponadto użyte w tym przepisie słowo "może" wskazuje, że powyższa decyzja ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ może, lecz nie musi wydać niekorzystną z punktu oceny skarżącego, decyzję. Dotyczy to takich przepisów prawnych, w których nie ma nakazu lub zakazu ustalenia określonej treści rozstrzygnięcia. "Uznanie administracyjne oznacza możliwość wyboru przez organ administracyjny przy podejmowaniu decyzji następstwa prawnego określonego w normie prawnej. Z uznaniem mamy do czynienia wówczas, gdy norma prawna zawiera dyspozycję w formie alternatywnej; najczęściej poprzez sformułowanie: organ... może". (vide: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996, str. 50). Analizując przedmiotową sprawę, Sąd nie dopatrzył się przekroczenia granic uznania administracyjnego przez organ, który w sposób wnikliwy i wszechstronny, zgodnie z przepisami prawa procesowego oraz w zakresie prawa materialnego, rozpatrzył sporną kwestię, a jej rozstrzygnięcie uzasadnił dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Przesłanką zaś uniemożliwiającą pozostawienie skarżącego w służbie, a jednocześnie będącą zadośćuczynieniem jego woli, są potrzeby Sił Zbrojnych. Nie sposób bowiem nie przyznać racji Ministrowi Obrony Narodowej, który zwolnił skarżącego z zawodowej służby wojskowej, jeśli się zważy na powszechnie znany fakt reorganizacji i w konsekwencji zmniejszanie się stanu osobowego Sił Zbrojnych. Wszak proces ten w głównej mierze sprowadza się w chwili obecnej do zwalniania ze służby stałej żołnierzy zawodowych. Reasumując, organ administracji - w ocenie Sądu - w żadnej mierze nie przekroczył ram swobody uznania, a przytoczone przez niego motywy, w dostateczny sposób uzasadniają podjętą decyzję. Takie uzasadnienie mieści się w granicach poprawnego korzystania z uznania administracyjnego. Nie zmienia tej oceny fakt, że skarżący - co nie jest przez organ kwestionowane - wykazuje pełną dyspozycyjność i w przeszłości podnosił swoje kwalifikacje zawodowe oraz był przez przełożonych oceniany pozytywnie. Wszak organ wojskowy ma pełne prawo dobierania sobie, przy przebudowie struktur etatowych stanowisk służbowych, kadry zawodowej. Tym bardziej, że skarżący nabył już prawa emerytalne. Wobec powyższego, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa w zaskarżonej decyzji. Przechodząc do kolejnego zarzutu skarżącego, a sprowadzającego się do tezy, że w trakcie rozmowy kadrowej działał pod wpływem błędu, stwierdzić należy, co następuje. Przede wszystkim zarzut ten skarżący podniósł dopiero w skardze do Sądu, zatem organ drugiej instancji badając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie znał treści tego zarzutu i w konsekwencji nie mógł go poddać kontroli w trakcie prowadzenia postępowania. Nie sposób zatem uznać, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem, bowiem - co już na wstępie wyjaśniono - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy mówiąc, organ nie mógł odnieść się do zarzutu, który nie był mu znany. Zatem na marginesie tylko stwierdzić należy, że zarzut ów jawi się ponadto jako niewiarygodny. Sam skarżący przecież we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uzasadnił swoje stanowisko faktem, że zgoda na zwolnienie go ze służby zawarta w oświadczeniu z dnia 7 maja 2003 r., była dla niego korzystna i stanowiła jedyną możliwość przedłużenia sobie pełnienia służby do dnia 31 marca 2004 r., a nie do 30 października 2003 r. w wyniku wcześniejszego wypowiedzenia mu stosunku zawodowej służby wojskowej i co za tym idzie, zwiększenia wysługi emerytalnej. Wybrał zatem takie rozwiązanie, które uznał dla siebie za najbardziej korzystne. Skarżący nie wykazał, by w tym czasie działał pod wpływem przymusu lub w stanie wyłączającym świadome podejmowanie decyzji i wyrażenie woli. Trudno ponadto uznać, że działanie w błędzie polegało na tym, iż organ nie przedstawił mu - jak to ujął w skardze do Sądu - żadnej innej propozycji kadrowej. Już tylko na zasadzie hipotetycznej odnośnie oceny skuteczności oświadczeń woli składanych w toku postępowania o zwolnienie z zawodowej służby wojskowej zauważyć należy, że zarówno powołana ustawa pragmatyczna, jak i przepisy prawa administracyjnego nie regulują tej problematyki. W tym zakresie należy zatem stosować przepisy kodeksu cywilnego dotyczące składania oświadczeń woli oraz wad oświadczenia woli. Złożony przez skarżącego wniosek z dnia 7 maja 2003 r. jest oświadczeniem woli. Zagadnienie skuteczności złożonego oświadczenia woli reguluje art. 61 kodeksu cywilnego, który stwierdza, że oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Odwołanie tego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. W przedmiotowej sprawie, oświadczenie skarżącego z jego zgodą na zwolnienie z zawodowej służby wojskowej doszło do organu najpóźniej przed wydaniem decyzji dnia [...] czerwca 2003 r. Natomiast odwołanie tego oświadczenia przez skarżącego zostało wyrażone dopiero w skardze do Sądu, a więc zdecydowanie później niż oświadczenie woli ze zgodą na zwolnienie ze służby. Oznacza to, że odwołanie oświadczenia woli przez skarżącego w świetle przepisu art. 61 kodeksu cywilnego, nie jest skuteczne. Prawdą z kolei jest, że w rozpoznawanej sprawie doszło do przewlekłości postępowania i naruszenia terminów przewidzianych w procedurze administracyjnej w załatwieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jednak - w ocenie Sądu - nie miało to istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Ponadto zarzut w przedmiocie wypowiedzenia stosunku zawodowej służby wojskowej, nie dotyczy niniejszej sprawy, której przedmiotem jest jedynie zwolnienie z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 76 ust. 3 ustawy pragmatycznej, natomiast kolejny zarzut dotyczący skargi z dnia 13 stycznia 2004 r. nie podlega kognicji sądu administracyjnego, bowiem była złożona w trybie Działu VIII k.p.a., W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.