II SA/Wa 1974/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło, Sędziowie Sędzia WSA Adam Lipiński, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Protokolant Bartosz Piwoński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi L. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Starosta P. decyzją z dnia [...] września 2005 r. na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d, e i art. 9 pkt 14 lit. a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) i art. 104 kpa, orzekł o odmowie uznania L. L. za osobę bezrobotną w dniu 9 września 2005 r., ponieważ jest ona właścicielem nieruchomości rolnej w rozumieniu kodeksu cywilnego o pow. powyżej 2 ha przeliczeniowych lub gospodarstwa stanowiącego dział specjalny produkcji rolnej w rozumieniu przepisów podatkowych, z którego dochód obliczony dla celów podatku dochodowego od osób fizycznych przekracza wysokość przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 2 ha przeliczeniowych ustalonego przez Prezesa GUS na podstawie przepisów o podatku rolnym. L. L. w odwołaniu z dnia 28 września 2005 r. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na to, że nie uwzględnia jej wniosku. Podała, iż ubiegała się o uznanie jej za osobę poszukującą pracy a nie o uznanie jej za osobę bezrobotną. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...] na podstawie art. 10 ust. 2 pkt 6, art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 33 ust. 1 powołanej ustawy powiatowe urzędy pracy dokonują rejestracji osób pozostających bez pracy bądź to w charakterze bezrobotnych, bądź poszukujących pracy, co pozostaje w ścisłym związku z tym, czy dana osoba spełnia ustawowy status osoby bezrobotnej czy też nie. Wyjaśniono, że urzędy pracy stosują wymuszoną przez system informatyczny praktykę wydawania decyzji o odmowie uznania za osobę bezrobotną osobom rejestrowanym w charakterze osób poszukujących pracy. W skardze do Sądu skarżąca wniosła o uchylenie wyżej powołanej decyzji Wojewody [...] oraz decyzji Starosty P. wskazując, że nigdy nie ubiegała się o przyznanie jej statusu osoby bezrobotnej. W jej ocenie istnieje zasadnicza różnica między statusem osoby bezrobotnej a poszukującej pracy. Uważa, że to nie system informatyczny decyduje o treści decyzji, lecz obowiązujące przepisy prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu, przepis art. 9 ust. 1 pkt 14 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy będący podstawą rozstrzygnięcia, mimo iż nie przewiduje wydania decyzji administracyjnej w sprawie nadania statusu osoby poszukującej pracy, daje możliwość wydania decyzji w sprawie odmowy uznania danej osoby za osobę bezrobotną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Należy przypomnieć, że w razie wszczęcia postępowania na wniosek obowiązkiem organu administracji jest dokładne ustalenie treści żądania strony, która wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania. Organ związany jest tym żądaniem. Treść żądania wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania. Ustalenie sytuacji prawnej jednostki w zakresie jej interesu prawnego następuje zgodnie z zasadą, że jednostka rozporządza swoim prawem. Przepisy prawa materialnego przyznają stronie inicjatywę wszczęcia postępowania art. 61 § 1 kpa (por. B. Adamiak, J. Borkowski glosa OSP 1990/11-12/397- t.1 glosa do postanowienia NSA z dnia 3 grudnia 1987 r., SAB/Wr 8/87). Jak słusznie wskazał organ, przepis art. 9 ust. 1 pkt 14 powołanej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy upoważnia organy samorządu powiatu do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach uznania lub odmowy uznania danej osoby za bezrobotną. Brak jest natomiast takiego upoważnienia do rozstrzygania o statusie osoby poszukującej pracy. Zgodnie z art. 33 ust. 1 tej ustawy powiatowe urzędy pracy rejestrują bezrobotnych i poszukujących pracy oraz prowadzą rejestr tych osób. Rejestracja bezrobotnych i poszukujących pracy następuje po przedstawieniu przez te osoby dokumentów niezbędnych do ustalenia ich statusu i uprawnień (ust. 2). Oznacza to, że ustalenie zarówno statusu bezrobotnego jak i rejestracja osoby poszukującej pracy może nastąpić wyłącznie na wniosek zainteresowanego. Ustawodawca w tych kwestiach nie przewiduje możliwości wszczęcia postępowania z urzędu (z inicjatywy organu). W sprawie niniejszej skarżąca w odwołaniu złożonym od decyzji organu I instancji podała, że wbrew treści jej żądaniu organ rozpoznał sprawę o ustalenie statusu osoby bezrobotnej, mimo iż zgłosiła się do organu oczekując zarejestrowania w charakterze poszukującej pracy. Twierdzi, że nie występowała natomiast o rejestrację w charakterze osoby bezrobotnej. W myśl art. 2 ust. 1 pkt 22 ustawy poszukującym pracy jest osoba niezatrudniona, (...), poszukująca zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oraz osoba zatrudniona zgłaszająca zamiar i gotowość podjęcia innej pracy zarobkowej lub zatrudnienia w wyższym wymiarze czasu pracy, dodatkowego albo innego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy. Definicję bezrobotnego zawiera natomiast art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Na podstawie art. 33 ust. 5 powołanej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy Minister Gospodarki i Pracy wydał rozporządzenie z dnia 26 listopada 2004 r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy (Dz.U. Nr 262, poz.2607), w którym uregulował tryb rejestracji i sposób prowadzenia rejestru bezrobotnych i poszukujących pracy, wzór karty rejestracyjnej, a także dokumenty niezbędne do ustalenia statusu bezrobotnego i uprawnień rejestrowanych osób. Zgodnie z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia bezrobotny lub poszukujący pracy zgłasza się, w celu dokonania rejestracji, do powiatowego urzędu pracy. Rozporządzenie przewiduje w § 6 i 7 prowadzenie rejestru zarówno dla bezrobotnych jak i poszukujących pracy. Dokonana przez Sąd analiza ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz wydanych na jej podstawie przepisów wykonawczych prowadzi do konkluzji, że rejestracja osoby zgłaszającej się w charakterze poszukującej pracy jest czynnością materialno – techniczną, która nie wymaga wydania równocześnie decyzji o odmowie uznania za osobę bezrobotną. Reasumując należy uznać, że brak wyjaśnienia zarówno przez organ wydający zaskarżoną decyzję jak i organ I instancji kwestii faktycznego przedmiotu żądania skarżącej powoduje, że w sprawie naruszona została zasada dyspozycyjności, o której mowa w art. 61 § 1 kpa. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.