II SA/Wa 1974/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Z. z dnia [...] lipca 2014 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym ustanowienie adwokata oraz zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji personalnych ustanowić w niniejszej sprawie dla A. Z. adwokata, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie. A. Z. we wniosku z dnia [...] lipca 2014 r. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z treści wniosku wynika, że wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną i utrzymuje się upraw prowadzonych na terenie posiadanej nieruchomości. Nie posiada żadnych oszczędności. Ponadto sytuacja majątkowa skarżącego jest znana z urzędu, bowiem była ona już przedmiotem oceny w ramach jego wcześniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego do spraw o sygn. akt VII SAB/Wa 81/13 i VII SAB/Wa 101/13 (postanowieniami referendarza sądowego z dnia 20 stycznia 2014 r., wydanymi w powyższych sprawach, przyznano A. Z. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu). Od tego czasu sytuacja ta nie uległa zasadniczej zmianie. I tak, skarżący w dalszym ciągu jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Sam prowadzi gospodarstwo domowe. Posiada dom o powierzchni [...] m2 (do rozbiórki), mieszkanie o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość rolną ([...] ha). Nie posiada żadnych dochodów ani oszczędności. W utrzymaniu pomaga mu rodzina, ponosząc opłaty za mieszkanie i wspierając skarżącego produktami spożywczymi i gotowymi posiłkami. Skarżący nie podejmuje prac dorywczych, sezonowych, z tytułu zlecenia itp. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej powoływana jako P.p.s.a.), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podstawą oceny dopuszczalności przyznania prawa pomocy jest bowiem rzeczywista sytuacja materialna w gospodarstwie domowym osoby ubiegającej się o przyznanie takiego prawa. W tym zakresie skarżący wykazał, że jego aktualna sytuacja majątkowa uniemożliwia mu poniesienie pełnych kosztów postępowania, w tym kosztów ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Natomiast w odniesieniu do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że skarżący w niniejszej sprawie korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. d P.p.s.a. W myśl tego przepisu nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych. Niniejsza sprawa dotyczy świadczenia świadczeń ze stosunku służbowego i mieści się w powyższej kategorii spraw. Ustawowy charakter zwolnienia oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Z kolei, zgodnie z art. 262 P.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W konsekwencji wniosek strony, która korzysta z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a występuję o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, podlega rozpoznaniu tylko w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego. W pozostałym bowiem zakresie o zwolnieniu od kosztów sądowych rozstrzyga sama ustawa. W odróżnieniu od zwolnienia mocą postanowienia sądu lub referendarza sądowego (zwolnienie podmiotowe zależne od sytuacji majątkowej strony), zwolnienie ustawowe ma charakter przedmiotowy i jest niezależne od sytuacji majątkowej strony i jej możliwości płatniczych. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji postanowienia.