II SA/Wa 1978/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Iwona Dąbrowska Sędzia WSA – Ewa Marcinkowska Sędzia WSA – Ewa Grochowska – Jung (sprawozdawca) Protokolant – specjalista Marek Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej wypłaty równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2012 r.; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Komendant Główny Policji decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r., działając na podstawie art. 138 § 1 kpa oraz art. 97 ust. 5 i art. 6a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. Nr 30, poz. 179 z późn. zm.), utrzymał w mocy własną decyzję nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] dotyczącej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny. Skarżący K. J., będąc policjantem w służbie stałej, na podstawie decyzji Zastępcy Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...] z [...] listopada 1999 r. nabył prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Następnie na podstawie rozkazu personalnego nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. z dniem [...] kwietnia 2005 r. K. J. został zwolniony ze służby i uzyskał status emeryta policyjnego, a Komendant Powiatowy Policji w [...] decyzją nr [...] z [...] lipca 2005 r. stwierdził wygaśnięcie decyzji nr [...] z [...] listopada 1999 r. o przyznaniu stronie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Na skutek odwołania decyzja ta została uchylona decyzją [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r., a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania. Wyrokiem z dnia 29 grudnia 2006 r., sygn. akt III SA/Kr 1208/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę K. J. na decyzję nr [...] [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z [...] sierpnia 2005 r. Decyzją nr [...] z [...] lipca 2009 r., wydaną po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., organ I instancji - Komendant Powiatowy Policji w [...] – po pierwsze, przyznał skarżącemu równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego za okres od [...] do [...] maja 2005 r. w kwocie 122,40 zł; po drugie, wygasił z dniem [...] maja 2005 r. decyzję nr [...] z [...] listopada 1999 r. Komendanta Powiatowego Policji w [...]. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wskazał, że decyzja przyznająca skarżącemu równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego stała się bezprzedmiotowa z uwagi na wykluczenie emerytów i rencistów policyjnych z kręgu osób uprawnionych do tego świadczenia. Na skutek wniesionego przez stronę odwołania, wskazane wyżej orzeczenie zostało uchylone przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] - decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. Jednocześnie organ II instancji wygasił z dniem [...] maja 2005 r. decyzję nr [...] KPP w [...]. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ orzekający wskazał, że w sprawie powinny znaleźć zastosowanie przepisy art. 162 kpa, ponieważ zainteresowany utracił status funkcjonariusza w służbie czynnej i został emerytem policyjnym, a zatem zachodziły przesłanki bezprzedmiotowości decyzji przyznającej stronie prawo do równoważnika. Z kolei stan, w którym w obrocie prawnym pozostaje orzeczenie dotknięte wadą bezprzedmiotowości, ze swojej istoty stanowi naruszenie interesu społecznego. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi K. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2011 r. (sygn. akt III SA/Kr 1018/09), oddalił skargę zainteresowanego. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie organ słusznie uznał, iż znajdują zastosowanie przepisy art. 162 kpa i prawidłowo dokonał oceny stanu faktycznego i prawnego w sprawie w oparciu o postanowienia art. 138 § 1 pkt 2 kpa, pozwalające na wydanie orzeczenia o charakterze merytoryczno - reformacyjnym w sprawie. K. J. nie wniósł skargi kasacyjnej. Następnie wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2012 r. K. J. wystąpił do Komendanta Głównego Policji o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]. Organ po rozpatrzeniu wniosku decyzją nr [...], a następnie działając z wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanej przez zainteresowanego orzeczenia. Powyższe decyzje stały się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem sygn. akt II SA/Wa 1344/12 uchylił decyzję nr [...] z uwagi na naruszenie przez organ zakazu z art. 24 § 1 pkt 5 kpa. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy w decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2013 Komendant Główny Policji wskazał, że nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji [...] KWP w [...] w oparciu o przepisy art. 156 § 1 pkt 1 - 7 kpa. Dlatego też wskazał, że nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji wydanej w trybie I instancji. Uznał, że stan faktyczny sprawy został przez organ I instancji całościowo zbadany i wyjaśniony w oparciu o materiał dowodowy znany stronie i niekwestionowany w toku postępowania. W ocenie organu nie budzi również wątpliwości, że w sprawie dokonano prawidłowej wykładni oraz prawidłowo zastosowano przepisy prawa materialnego. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi K. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł on o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji. Skarżący wskazał m.in., że przedmiotem niniejszego postepowania jest decyzja nr [...], pozbawiająca go prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w stanie spoczynku oraz zwalniającego organy Policji od czynności prawnych zmierzających do realizacji rzeczonego prawa konstytutywnego w formie wymaganych świadczeń finansowych ze środków budżetowych. Wniósł o uwzględnienie w jego sprawie szeregu orzeczeń sądów administracyjnych i przedłożonych tam dokumentów. Przytoczył też orzeczenie o sygn. II SA/Wa 1902/12, z którego wynika, że emerytom policyjnym również przysługuje prawo żądania, a po stronie właściwego organu - obowiązek przydzielenia lokalu służbowego, co w jego ocenie, skutecznie wskazuje równoczesny obowiązek prawa zastępczego i świadczeń z nim powiązanych, jakim jest równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga K. J. zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów, aniżeli podniesione przez skarżącego. Zezwala na to treść art. 134 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd stwierdził, że organ rozpatrując wniosek skarżącego z dnia [...] kwietnia 2012 r. o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] i wszczynając postępowanie w niniejszej sprawie, a następnie wydając decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji, nie uwzględnił treści uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09. W uchwale tej wyrażono bowiem stanowisko, że "żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 kpa), wówczas gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wstępnie – z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu – przeszkody przedmiotowe czyniące jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych przypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 kpa". Innymi słowy mówiąc, jeżeli dany akt był już rozstrzygany przez Sąd i oddalono skargę, to – co do zasady – zamyka to drogę ponownego postępowania administracyjnego, ale w zakresie stwierdzenia nieważności co do przedmiotu tego rozstrzygnięcia sądowego. Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 1018/09, oddalił skargę K. J. właśnie na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie wygaszenia decyzji o przyznaniu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, a zatem na tę samą decyzję, która jest przedmiotem niniejszej sprawy, zaś w wyroku tym Sąd uznał, iż organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych. Ponadto Sąd uznał, iż decyzje nie naruszają przepisów prawa, a podnoszone w skardze uchybienia nie stanowią naruszenia prawa materialnego ani naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uchyleniem decyzji. Skoro zatem brak było przesłanek do uchylenia decyzji, to tym bardziej brak było przesłanek nieważnościowych, tym bardziej iż, jak wynika z uzasadnienia wyroku, Sąd rozstrzygał w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Tym samym, zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie istnieje już powaga rzeczy osądzonej a w konsekwencji przesłanka przedmiotowa do odmowy wszczęcia postępowania. Zatem w tej sytuacji należało odmówić wszczęcia postępowania, bowiem stosownie do treści art. 61a § 1 kpa, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 145 § 1 pkt 1c w zw. z art. 135 i w zw. z art. 152 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.