II SA/Wa 1980/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło, sędzia WSA Andrzej Kołodziej, asesor WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.), Protokolant Magda Magdoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zwolnienia z zawodowej służby wojskowej - oddala skargę - Minister Obrony Narodowej działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r., utrzymał w mocy decyzję Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności wydanej dla celów ewidencyjnych decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] (punkt [...]) z dnia [...] listopada 2003 r. w sprawie zwolnienia [...] S. S. z zawodowej służby wojskowej, wskutek upływu okresu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, dokonanego przez organ wojskowy. W uzasadnieniu organ podniósł, że decyzją nr [...] (punkt [...]) z dnia [...] listopada 2003 r. wydaną dla celów ewidencyjnych, Minister Obrony Narodowej zwolnił stronę z zawodowej służby wojskowej z dniem 30 czerwca 2004 r., wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, dokonanego przez organ wojskowy. Następnie w dniu 4 maja 2006 r. strona wystąpiła do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wydanej dla celów ewidencyjnych decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] (punkt [...]) z dnia [...] listopada 2003 r., podnosząc, że wydano ją z naruszeniem prawa. Jednak organ stwierdził, że decyzja Ministra Obrony Narodowej nr [...] (punkt [...]) z dnia [...] listopada 2003 r. o zwolnieniu żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej, została wydana dla celów ewidencyjnych na podstawie § 137 ust. 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz.38 z późn. zm.). Organ przywołał w decyzji treść wyroku wydanego w składzie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2002 r. (sygn. akt OSA 9/01), w którym stwierdzono, że zwolnienie żołnierza ze służby wojskowej na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm.), oznacza jedną tylko decyzję administracyjną o zwolnieniu. Sąd wskazał, że w wypadku zwolnienia (rozwiązania stosunku służbowego), wskutek upływu okresu wypowiedzenia dokonanego przez organ wojskowy, wydaje się jedynie rozkaz personalny do celów ewidencyjnych (§ 137 ust. 4 wymienionego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych). Rozporządzenie to mówi więc o dwóch rozkazach: rozkazie personalnym o zwolnieniu i rozkazie personalnym o zwolnieniu wydawanym do celów ewidencyjnych, nie wyjaśniając czym różnią się od siebie. Sąd zauważył, że przepisy wymienionego rozporządzenia nie przewidują natomiast wprost obowiązku doręczenia żołnierzowi zawodowemu rozkazu wydanego do celów ewidencyjnych. Fakt łączenia rozkazu wydawanego do celów ewidencyjnych z przypadkami, w których skutek prawny decyzji wiąże się z nadejściem zastrzeżonego terminu, pozwala przyjąć, że ten cel ewidencyjny oznacza jedynie zarejestrowanie faktu, iż żołnierz został zwolniony (stosunek służbowy został rozwiązany), a nie zwolnienie powodujące rozwiązanie stosunku służbowego. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd stwierdził, że na gruncie wymienionego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych, mamy do czynienia w tej samej sprawie, rozstrzyganej na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 7 wymienionej wojskowej ustawy pragmatycznej, z dwoma rozkazami personalnymi o zwolnieniu, ale tylko pierwszy z nich jest rozkazem - decyzją administracyjną, wywołującą skutki w sferze zewnętrznej, natomiast drugi jest wydawany na użytek wewnętrzny do celów ewidencyjnych, porządkowych i w związku z tym nie podlega kontroli sądowej. Z przedstawionego wyżej wywodu Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartego w uzasadnieniu ww. wyroku z dnia 18 lutego 2002 r. wynika, zdaniem Ministra Obrony Narodowej, że decyzja wydana dla celów ewidencyjnych nie jest decyzją administracyjną, gdyż nie posiada cech przynależnych decyzji administracyjnej, tj. nie jest zewnętrznym, władczym aktem administracyjnym, objawiającym wolę organu, nie jest skierowana do konkretnego adresata (gdyż nie ma obowiązku jej doręczenia zainteresowanemu). Wobec powyższego, zważywszy na brzmienie art. 1 pkt 1 Kpa, decyzja wydana dla celów ewidencyjnych nie podlega również uregulowaniom zawartym w Kodeksie postępowania administracyjnego, a zatem nie może być wszczęte postępowanie administracyjne w celu stwierdzenia nieważności aktu, który nie jest decyzją administracyjną. W dniu 11 września 2006 r. skargę na powyższą decyzję złożył pan S. S. Skarżący zarzucił Ministrowi Obrony Narodowej naruszenie art. 157 § 3 Kpa w zw. z art. 107 Kpa poprzez przyjęcie, iż dopuszczalna jest odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sytuacji, gdy wniosek o stwierdzenie nieważności złożyła osoba będąca stroną postępowania administracyjnego zgodnie z art. 28 Kpa. Nadto, zdaniem skarżącego, organy wojskowe orzekające w sprawie naruszyły przepis art. 105 § 1 Kpa poprzez uznanie, że sprawa jest bezprzedmiotowa i wydały decyzję o odmowie wszycia postępowania, podczas gdy powinna zostać wydana decyzja o umorzeniu postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że skarżący wnioskiem z dnia 4 maja 2006 r. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] (punkt [...]) o zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej. Decyzja ta została wydana do celów ewidencyjnych na podstawie § 137 ust. 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych ( Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.) Należy tu podnieść, że w wyroku składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2002 r. sygn. akt OSA 9/01 stwierdzono, iż rozkazy personalne wydane dla celów ewidencyjnych nie są decyzjami administracyjnymi w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ nie wywołują one skutków w sferze zewnętrznej, ale są one wydawane na użytek wewnętrzny do celów porządkowych. Należy zatem wskazać, że akt prawny, o którego stwierdzenie nieważności pan S.S. wnosił, nie jest decyzją administracyjną. Jednak składając swój wniosek z dnia 5 maja 2006 r. skarżący wszczął postępowanie administracyjne, w ramach którego Minister Obrony Narodowej miał obowiązek, zgodnie z art. 157 Kpa, najpierw przeprowadzić postępowanie wstępne, które wykaże, czy może toczyć się postępowanie o stwierdzenie nieważności określonego np. we wniosku strony prawnego aktu administracji (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2002, s. 928.). Niedopuszczalność postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może mieć zarówno charakter przedmiotowy, jak i podmiotowy (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2004, s. 340.). Niedopuszczalność przedmiotowa zachodzi w szczególności wtedy, gdy: - strona wystąpi z żądaniem wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności, nie decyzji administracyjnej, lecz innej formy działania administracji np. umowy cywilnej, czynności materialnotechnicznej, zaświadczenia, ugody administracyjnej; - żądanie wszczęcia postępowania dotyczy co prawda decyzji administracyjnej, ale takiej, która już wcześniej została wyeliminowana z obrotu prawnego; - organ nadzoru nie ma możliwości podjęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, gdyż nie są mu znane treść uzasadnienia i okoliczności wydania tej decyzji (np. nie istnieje dokumentacja dotycząca decyzji dotkniętej wadą nieważności, bo spłonęły jej akta); - żądanie stwierdzenia nieważności dotyczy decyzji lub postanowienia, które jeszcze nie zostały wydane; - żądanie zostało oparte na przesłankach stanowiących podstawę do uruchomienia innych trybów nadzwyczajnych postępowania. Natomiast niedopuszczalność podmiotowa zachodzi wtedy, gdy jest brak zdolności prawnej lub jeśli jest oczywisty brak legitymacji po stronie wnioskodawcy. W sytuacji, gdy organ stwierdzi, że w sprawie występuje niedopuszczalność postępowania, to ma on obowiązek podjęcia decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (A. Matan (w:) G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I i II, Zakamycze 2005.) W rozpatrywanej sprawie, w związku z tym, że skarżący wystąpił o stwierdzenie nieważności aktu administracji publicznej, który nie jest decyzją administracyjną, Minister Obrony Narodowej kierując się treścią art. 157 § 3 Kpa miał obowiązek wydać decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Organ w pełni zastosował się do przepisów regulujących postępowanie administracyjne. Wydane w rozpatrywanej sprawie decyzje są zgodne z prawem. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.