II SA/Wa 1984/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Janusz Walawski, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2015 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania rozkwaterowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; Decyzją z dnia [...] września 2014 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w K. nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r., orzekającej o odmowie uchylenia decyzji własnej nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r. o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, wydanej na rzecz [...] M. K. oraz o odmowie przydziału lokalu mieszkalnego, zgodnego z uprawnieniami posiadanymi w dniu uprawomocnienia się wyroku orzekającego rozwód, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu orzeczenia organ wskazał, że decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w K. nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r. została przydzielona M. K. kwatera nr [...] położona przy ul. [...] w K. na czas zajmowania stanowiska służbowego – [...] w Oddziale Żandarmerii Wojskowej w K, na okres kadencji od [...] grudnia 2010 r. do dnia [...] września 2013 r. W decyzji tej uwzględniono żonę ww.- M. K. oraz syna – M. K. Rozkazem personalnym nr [...] Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej w K. M. K. został zwolniony z zajmowanego stanowiska służbowego i z dniem [...] października 2013 r. wyznaczony na nowe stanowisko – [...] w Oddziale Żandarmerii Wojskowej w K., na okres kadencji od [...] października 2013 r. do [...] marca 2015 r. M. K. nie złożył nowego wniosku o przydział lokalu mieszkalnego. Zatem decyzja nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r. wygasła z dniem [...] października 2013 r. wskutek upływu czasu na jaki została wydana. Wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] kwietnia 2010 r. o sygn. akt małżeństwo M. i M. K. zostało rozwiązane przez rozwód. W dniu [...] lutego 2014 r. M. K. wystąpił z wnioskiem do Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w K. o dokonanie rozkwaterowania jego oraz byłej małżonki wraz z synem, zamieszkałych w przydzielonym lokalu. W wyniku rozpatrzenia tego wniosku Dyrektor Oddziały Regionalnego WAM w K. decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. orzekł o odmowie uchylenia decyzji własnej nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r. o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, wydanej na rzecz M. K. oraz o odmowie przydziału lokalu mieszkalnego zgodnego z uprawnieniami posiadanymi w dniu uprawomocnienia się wyroku orzekającego rozwód. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że przepis art. 41 a ustawy o zakwaterowaniu (...) wszedł w życie w dniu 1 lipca 2010 r. i zdarzenia mające miejsce przed tą datą nie są objęte regulacją ww. przepisu. Skoro zatem rozwiązanie małżeństwa M. i M. K. przez rozwód, nastąpiło [...] kwietnia 2010 r., tj. przed wejściem w życie przepisu art. 41 a, to żądanie jest nieuprawnione. M. K. wniósł do Prezesa WAM odwołanie od decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że jego zdaniem z przepisu art. 41 a ustawy o zakwaterowaniu (...) nie wynika, że regulacja zawarta w tym przepisie dotyczy tylko żołnierzy zawodowych, których wyrok rozwodowy uprawomocnił się dopiero po 1 lipca 2010 r. Odwołujący się wskazał, że przepis art. 41 a został wprowadzony z myślą o ochronie małoletnich dzieci rozwiedzionych małżonków a przyjęte przez organ I instancji stanowisko stawia w nierównej i niesprawiedliwej sytuacji dzieci, których rodzice rozwiedli się przed 1 lipca 2010 r. M. K. wskazał też, że bardzo zależy mu na zapewnieniu byłej żonie i ich małoletniemu synowi, w ramach rozkwaterowania odpowiednich warunków mieszkaniowych w K., gdzie znajduje się ich centrum życiowe. Ponadto odwołujący się wniósł o ewentualne zawarcie z byłą małżonką umowy najmu na lokal mieszkalny z zasobów WAM, w trybie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu, celem zaspokojenia potrzeb mieszkalnych małoletniego dziecka. Prezes WAM rozpoznając sprawę, wskazaną na wstępie decyzją stwierdził, że decyzja nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r. wygasła z dniem [...] października 2013 r. wskutek upływu czasu na jaki została wydana, w związku z tym nie można uchylić decyzji, która utraciła moc prawną, na co wskazuje docelowo art. 41 a ustawy o zakwaterowaniu. Jednakże organ wskazał, że nie zwalnia go to od wydania decyzji ustosunkowującej się do merytorycznego wniosku M. K. o rozkwaterowanie. Organ podał, że zaskarżoną decyzję wydał w oparciu o przepis art. 41 a ustawy o zakwaterowaniu (...), znowelizowanej ustawą z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 143). Znowelizowane przepisy ustawy o zakwaterowaniu (...) weszły w życie 1 lipca 2010 r. Zgodnie z art. 41 a znowelizowanej ustawy w przypadku rozwodu żołnierza zawodowego posiadającego dziecko i zajmującego lokal mieszkalny, dyrektor oddziału regionalnego właściwy ze względu na położenie lokalu mieszkalnego dotychczas wspólnie zajmowanego przez żołnierza zawodowego i jego małżonka, dokonuje rozkwaterowania byłych małżonków po uprawomocnieniu się wyroku orzekającego rozwód w ten sposób, że uchyla decyzję o przydziale lokalu mieszkalnego i: żołnierzowi zawodowemu wydaje decyzję o przydziale lokalu mieszkalnego z uwzględnieniem uprawnień określonych w art. 26, posiadanych w dniu uprawomocnienia się wyroku orzekającego rozwód; z byłym zaś małżonkiem żołnierza zawodowego wychowującym dziecko, który nie posiada tytułu prawnego do zajmowania innego lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego jednorodzinnego i nie jest uprawniony do lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego jednorodzinnego na podstawie odrębnych przepisów, zawiera na czas oznaczony umowę najmu lokalu mieszkalnego położonego: w tej samej miejscowości albo w miejscowości pobliskiej albo za jego zgodą w innej miejscowości w której Agencja posiada wolny zasób mieszkaniowy i internatowy. Natomiast byłego małżonka żołnierza zawodowego niewychowującego dziecka wzywa do opróżnienia lokalu mieszkalnego, bez konieczności zapewnienia lokalu ze strony Agencji. Organ wskazał, że wyrok Sądu Okręgowego w K. rozwiązujący przez rozwód związek małżeński M. K. i M. K. zapadł w dniu [...] kwietnia 2010 r. (prawomocny od dnia [...] maja 2010 r.). A zatem bezspornie stał się prawomocny przed dniem 1 lipca 2010 r. W dacie uprawomocnienia się ww. wyroku rozwodowego w przepisach ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.) brak było, poza przypadkami niedotyczącymi niniejszej sprawy, regulacji prawnych dotyczących rozkwaterowania byłych małżonków po orzeczeniu rozwodu. Sytuację tę zmieniła nowelizacja wprowadzając przepis art. 41 a. Niemniej jednak, jak wywodzi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji, przepis ten nie ma zastosowania do sytuacji M. K.. Norma zawarta w art. 41 a tej ustawy ma zastosowanie do stanów faktycznych, które zaistniały od momentu wejścia w życie przedmiotowej regulacji, tj. od dnia 1 lipca 2010 r. Organ podał, że gdyby intencją ustawodawcy było objęcie zakresem tego przepisu także zdarzeń i stosunków prawnych, które powstały przed dniem 1 lipca 2010 r. to znalazłoby to odbicie w przepisach przejściowych ustawy. Ustawodawca chcąc nadać normom prawnym moc wsteczną, jednocześnie wówczas określa z jakimi stanami, które powstały przed dniem wejścia w życie ustawy, należy wiązać określone skutki prawne od momentu ich zaistnienia lub od momentu wcześniejszego niż moment wejścia w życie tej ustawy. Organ wskazał, że jego zdaniem ustawodawca redagując ten przepis świadomie odwołał się do konkretnie oznaczonego w czasie zdarzenia, w postaci "uprawomocnienia się wyroku orzekającego rozwód", co pozwala dodatkowo uzasadnić przekonanie, że jego wolą nie było objęcie ww. regulacją wszystkich rozwiedzionych małżonków, a jedynie tych spośród nich, których rozwód został orzeczony po 30 czerwca 2010 r. Organ podał też, że unormowania zawarte w ustawie o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP mają charakter bezwzględnie obowiązujący i właściwe organy wojskowe są związane ich treścią. A zatem, zdaniem organu, sytuacja M. K. i jego byłej żony M. K. nie znajduje oparcia w przepisach ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w szczególności nie podlega on uregulowaniu art. 41 a ustawy. Ponadto organ dodał, że odmowa rozkwaterowania M. K. nie oznacza, że żołnierz traci swoje uprawnienia do realizacji jego prawa do zakwaterowania na podstawie art. 24 ustawy o zakwaterowaniu (...), w związku z utratą mocy prawnej decyzji przydziału lokalu mieszkalnego z dnia [...] lutego 2009 r. Organ odniósł się też do wniosku strony o ewentualną możliwość zawarcia z byłą małżonką umowy najmu w trybie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu i poinformował, iż Prezes WAM nie jest organem właściwym do rozpatrzenia tego wniosku, jak też kwestia ta nie jest przedmiotem niniejszego postępowania odwoławczego. Decyzja ta stała się przedmiotem skargi M. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi M. K. podniósł argumenty podobne do zawartych w jego odwołaniu i wskazał, że celem nowelizacji ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP było dobro małoletnich dzieci – zapewnienie im miejsca zamieszkania. Wskazał też, że kierując się tym argumentem Sejm w swoim uzasadnieniu do projektu zmian kierował się dobrem małoletnich dzieci i dlatego zaproponowano przywrócenie regulacji, pozwalającej w minimalnym zakresie zaspokoić potrzeby mieszkaniowe dziecka, a przy tym osoby bezpośrednio nim się opiekującej. Skarżący zarzucił też, że decyzja odmowna ze strony Prezesa WAM stawia małoletniego syna w nierównej sytuacji wobec innych małoletnich, których rodzice rozwiedli się po czerwcu 2010 r. Podał też, że matka dziecka nie posiada innego lokalu mieszkalnego na terenie K., a jej sytuacja materialna (w dalszym ciągu jest osobą bezrobotną) uniemożliwia jej wynajęcie lokalu na rynku "cywilnym". Z kolei syn ma problemy zdrowotne z górnymi i dolnymi drogami oddechowymi i pozostaje pod opieką lekarzy na terenie K. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Oceniając zasadność skargi w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż zasługuje ona na uwzględnienie. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 41 "a" ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zgodnie z którym, w przypadku rozwodu żołnierza zawodowego posiadającego dziecko i zajmującego lokal mieszkalny, dyrektor oddziału regionalnego właściwy ze względu na położenie lokalu mieszkalnego dotychczas wspólnie zajmowanego przez żołnierza zawodowego i jego małżonka, dokonuje rozkwaterowania byłych małżonków po uprawomocnieniu się wyroku orzekającego rozwód w ten sposób, że uchyla decyzję o przydziale lokalu mieszkalnego i: 1. żołnierzowi zawodowemu wydaje decyzję o przydziale lokalu mieszkalnego z uwzględnieniem uprawnień określonych w art. 26, posiadanych w dniu uprawomocnienia się wyroku orzekającego rozwód; 2. z byłym zaś małżonkiem żołnierza zawodowego wychowującym dziecko, który nie posiada tytułu prawnego do zajmowania innego lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego jednorodzinnego i nie jest uprawniony do lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego jednorodzinnego na podstawie odrębnych przepisów, zawiera na czas oznaczony umowę najmu lokalu mieszkalnego położonego: w tej samej miejscowości albo w miejscowości pobliskiej albo za jego zgodą w innej miejscowości w której Agencja posiada wolny zasób mieszkaniowy i internatowy. Wskazać należy, że w dniu 1 lipca 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 28, poz. 143), która przepisem art. 1 pkt 37 zmieniła dotychczasowy przepis art. 41 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, a przepisem art. 1 pkt 39 uchyliła dotychczasowy przepis art. 42 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Zgodnie zaś z art. 18 ust. 1 tej noweli, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie ostatecznymi decyzjami administracyjnymi lub zawarciem umowy stosuje się przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu dotychczasowym. Stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie wszczęcie postępowania nastąpiło niewątpliwie po dniu wejścia w życie wskazanej wyżej noweli, nastąpiło to bowiem wnioskiem skarżącego z dnia [...] lutego 2014 r., w którym wystąpił do organu o dokonanie rozkwaterowania, po orzeczonym rozwodzie. Wyrokiem bowiem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] kwietnia 2010 r. o sygn. akt [...] małżeństwo M. i M. K. zostało rozwiązane przez rozwód. Oznacza to zatem, że skoro wszczęcie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie nastąpiło w dniu [...] lutego 2014 r. (dzień doręczenia organowi pisma strony z dnia [...] lutego 2014 r.) – a więc po dniu 1 lipca 2010 r. – to zgodnie z art. 18 pow. noweli, zastosowanie w sprawie mają niewątpliwie przepisy ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie w dniu 1 lipca 2010 r. O jej zastosowaniu decyduje bowiem data złożenia wniosku przez skarżącego. Faktem jest, że wyrok Sądu Okręgowego w K. rozwiązujący przez rozwód związek małżeński M. K. i M. K. zapadł w dniu [...] kwietnia 2010 r. (prawomocny od dnia [...] maja 2010 r.). A zatem bezspornie stał się prawomocny przed dniem 1 lipca 2010 r. W dacie uprawomocnienia się ww. wyroku rozwodowego w przepisach ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.) brak było, poza przypadkami niedotyczącymi niniejszej sprawy, regulacji prawnych dotyczących rozkwaterowania byłych małżonków po orzeczeniu rozwodu. Sytuację tę zmieniła jednak przywołana wcześniej nowelizacja wprowadzając przepis art. 41 "a". Wskazać należy, że zdaniem organu przepis ten nie ma zastosowania do sytuacji M. K. bowiem uważa on, że norma zawarta w art. 41 "a" tej ustawy ma zastosowanie wyłącznie do stanów faktycznych, które zaistniały od momentu wejścia w życie przedmiotowej regulacji, tj. od dnia 1 lipca 2010 r. Sąd nie podziela tego poglądu organu, z żadnego bowiem przepisu pow. ustawy nie wynika, że wiąże ona skutki prawne z datą orzeczenia rozwodu. Istotnie warunkiem niezbędnym do skorzystania z uprawnienia o jakim mowa jest art. 41 "a", a zatem do możliwości rozkwaterowania rozwiedzionych małżonków jest prawomocny rozwód, ale nie oznacza, że data jego uprawomocnienia wywołuje skutki prawne decydujące o prowadzeniu postępowania w sprawie w oparciu o przepisy uprzedniej ustawy czy też ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP po nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw. Z datą orzeczenia rozwodu ustawodawca związał natomiast konieczność uwzględnienia przez organ, w decyzji o przydziale żołnierzowi lokalu mieszkalnego, uprawnień określonych w art. 26 powołanej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Tak więc Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w K., a następnie Prezes WAM w [...], utrzymując decyzję organu I instancji w mocy, którą odmówił skarżącemu dokonania rozkwaterowania, ze względu na datę uprawomocnienia się wyroku rozwodowego przed dniem 1 lipca 2010 r. dokonał nieprawidłowej wykładni przepisu art. 41 "a" ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, znowelizowanej ustawą z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw. Organ ponownie rozpoznając sprawę, zainicjowaną wnioskiem skarżącego z dnia [...] lutego 2014 r., winien uwzględnić przy jej rozpoznawaniu stanowisko Sądu odnośnie powołanego wyżej przepisu. Mając zatem powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 ww. ustawy Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.