II SA/Wa 1985/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Olga Żurawska – Matusiak, Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2010 r. sprawy ze skargi J.D. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchylenie decyzji i umorzenia postępowania w sprawie dostępu do informacji publicznej 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz J.D. kwotę 117 zł (sto siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] września 2009 r., nr [...], na podstawie art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) i art. 16 ust.2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U.nr 112,poz.1198 ze zm.), uchylił decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W piśmie z dnia 29 października 2008 r. J. D. wystąpił z wnioskiem do Prezesa Sądu Rejonowego w [...] o udostępnienie informacji publicznej w postaci wykazu ksiąg wieczystych założonych dla nieruchomości położonych we wsi [...]. Wykaz miał uwzględniać numer księgi wieczystej i oznaczenie nieruchomości. Prezes Sądu Rejonowego w [...] uznając żądaną informację za przetworzoną, wydał decyzję z dnia [...] listopada 2008 r. Nr [...], którą odmówił jej udostępnienia. Wcześniej organ w piśmie z dnia 12 listopada 2008 r. wezwał wnioskodawcę do wykazania interesu publicznego. W odwołaniu z dnia 23 grudnia 2008 r. od decyzji Prezesa Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] listopada 2008 r., Nr [...], złożonym za pośrednictwem Prezesa Sądu Rejonowego w [...] do Prezesa Sądu Okręgowego w [...], skarżący podtrzymał wniosek o udostępnienie informacji publicznej, twierdząc że od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu faktycznego lub prawnego. Prezes Sądu Okręgowego w [...], uznając brak właściwości do rozpoznania odwołania, w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] przekazał sprawę Ministrowi Sprawiedliwości. 22 września 2009 r. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] września 2009 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem, jednakże z innych przyczyn niż wskazane w odwołaniu. Dalej organ wskazał, że jak słusznie zauważył organ I instancji, dane uwidocznione w księgach wieczystych są jawne, gdyż stosownie do art. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 124, poz. 1361 ze zm.), taki charakter mają same księgi wieczyste. Co więcej, ten sam przepis stanowi, że nie można zasłaniać się nieznajomością wpisów w księdze wieczystej ani wniosków, o których uczyniono w niej wzmiankę. Organ wskazuje, że przedmiotem wniosku skarżącego okazały się być dane jawne i powszechnie dostępne. Skarżący we wniosku o udostępnienie informacji publicznej oświadczył, że jest zainteresowany otrzymaniem wykazu zawierającego numer księgi wieczystej i oznaczenie nieruchomość (adres). Okoliczność ta przywiodła organ I instancji do przekonania, że w sprawie ma zastosowanie ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), zaś żądana informacja jest przetworzoną informacją publiczną. Organ podniósł następnie, że powołana na wstępie ustawa o księgach wieczystych i hipotece zawiera kompleksową regulację w zakresie zasad i trybu dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, a uwidocznionych w księgach wieczystych. Dostęp do danych publicznych, zawartych w księgach wieczystych odbywa się zatem, w związku z art. 1 ust. 2 u.d.i.p w trybie określonym w ustawie o księgach wieczystych i hipotece. Bez znaczenia przy tym pozostaje fakt, w jakiej formie dane te chce otrzymać wnioskujący, istotny jest wyłącznie charakter samych informacji, objętych wnioskiem. Organ wskazuje następnie, że oczywistą konsekwencją przyjęcia, że w sprawie nie znajduje zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej, jest brak możliwości skorzystania z trybu przewidzianego w jej art. 16. Zgodnie bowiem z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzja może być wydana tylko wówczas, gdy organ odmawia udostępnienia informacji publicznej lub umarza postępowanie w przypadku określonym w art. 14 ust. 2. W takim wypadku właściwą formą załatwienia sprawy jest pismo skierowane do wnioskodawcy. Z kolei, wydanie decyzji w sytuacji, gdy przepisy prawa nie przewidują takiej formy działania, oznacza wydanie jej bez podstawy prawnej. Powyższa decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2009 r., nr [...] stała się przedmiotem skargi J. D. do tutejszego Sądu. W skardze z dnia 10 listopada 2009 r. J. D. podniósł, iż Ministerstwo Sprawiedliwości na stronie 3-ej zaskarżonej decyzji wywodzi, iż rzekomo skarżący może sprawdzić interesujące go księgi wieczyste w systemie informatycznym, co jest faktycznie nie wykonalne ze względu na brak interesujących skarżącego ksiąg wieczystych, ponadto skarżący podniósł, że księgi wieczyste w Sądzie Rejonowym w [...] prowadzone są w systemie tradycyjnym. Ze względu na odległość z [...] do [...], jak i braku dogodnych połączeń, skorzystanie z systemu tradycyjnego jest dla skarżącego znacznie utrudnione. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż przedmiotowa skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych powodów aniżeli zostały podniesione w skardze. Zezwala na to treść art. 134 § 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany granicami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu, skarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, co stanowi przesłankę do stwierdzenia jej nieważności, wynikającą z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Stosownie do treści art.16 ust. 2 ustawy z dnia 9 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) do decyzji dotyczących odmowy udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenia postępowania w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 ustawy, stosuje się ze wskazanymi w tym przepisie odmiennościami, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to konieczność zastosowania reguł wskazanych w art. 17 i art.127 § 2 k.p.a. określających organy wyższego stopnia i ich uprawnienie wynikające z zasady dwuinstancyjności postępowania. Poza sporem pozostaje fakt, że Prezes Sądu Rejonowego w [...], do którego skierowany został wniosek o udostępnienie informacji publicznej, działa w postępowaniu wywołanym tym wnioskiem jako organ administracji właściwy do wydania decyzji administracyjnej w pierwszej instancji. Istota sprawy sprowadzała się zaś do oceny tego, który organ będzie właściwy do rozpoznania w drugiej instancji sprawy dotyczącej udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2001 r. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) zwierzchni nadzór nad działalnością administracyjną sądów sprawuje Minister Sprawiedliwości osobiście, oraz przez właściwą służbę nadzoru. Znaczenie sformułowania "działalność administracyjna sądów", wyjaśnia zaś art. 8 § 1 wyżej powołanej ustawy, zgodnie z którym działalność ta ma na celu zapewnienie sądom odpowiednich warunków wykonywania ich zadań. Art. 38 § 1 cytowanej ustawy w sposób przykładowy wymienia zaś czynności z zakresu nadzoru nad działalnością administracyjną sądów, natomiast wydane w oparciu o art. 38 § 5 ustawy rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 października 2002 r. w sprawie sprawowania nadzoru nad działalnością administracyjną sądów (Dz. U. z 2002 r. Nr 187, poz. 1564 ze zm.) określa szczegółowy tryb sprawowania tego nadzoru. W świetle treści wskazanych wyżej przepisów uznać należy, że działanie Prezesa Sądu wydającego decyzję administracyjną w postępowaniu dotyczącym dostępu do informacji publicznej nie jest "działalnością administracyjną sądów" mającą na celu zapewnienie sądom odpowiednich warunków wykonywania ich zadań i poddaną zgodnie z art. 9 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych zwierzchniemu nadzorowi Ministra Sprawiedliwości. Stąd więc, Minister Sprawiedliwości sprawując zwierzchni nadzór nad działalnością administracyjną sądów, nie będzie organem drugiej instancji w sprawie, której przedmiotem jest udostępnienie informacji publicznej. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 22 § 2 cytowanej ustawy Prezes Sądu w zakresie administracji sądowej podlega Ministrowi Sprawiedliwości oraz prezesowi sądu przełożonego. Kompetencje prezesów sądów przełożonych określają z kolei art. 22 § 3 i § 4 tej ustawy. Z ich brzmienia wynika, że nadzór nad działalnością Sądów Rejonowych sprawuje Prezes Sądu Okręgowego, a nadzór nad działalnością Sądów Okręgowych – Prezes Sądu Apelacyjnego. Powyższe świadczy więc o tym, że w sprawach innych poza tymi, które obejmuje pojęcie "działalności administracyjnej sądów", organem administracji drugiej instancji jest prezes sądu nadrzędnego nad prezesem sądu rozpoznającego sprawę w pierwszej instancji. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, organem który wydał decyzję w pierwszej instancji jest Prezes Sądu Rejonowego w [...]. Zgodnie zaś z powołanym wyżej § 4 art. 22 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, Prezes Sądu Okręgowego sprawuje nadzór nad działalnością administracyjną sądów rejonowych. Z uwagi na powyższe należy stwierdzić, że organem właściwym do rozpatrzenia odwołania wniesionego przez skarżącego jest Prezes Sądu Okręgowego nadrzędnego nad Sądem Rejonowym w [...] , a nie Minister Sprawiedliwości (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 298/10, niepublikowany). Zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości została zatem wydana z naruszeniem przepisów o właściwości i z mocy art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. należało stwierdzić jej nieważność. W tej sytuacji rozważanie zarzutów podniesionych w skardze stało się zbędne. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku. Stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, Sąd działał na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.