II SA/Wa 1986/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA – Janusz Walawski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 października 2006r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2006r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej z dnia [...] lipca 2006r. nr [...] 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), w dniu [...] lipca 2006 r. wydał decyzję nr [...], którą odmówił M. K. przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. W uzasadnieniu powyższej decyzji Prezes ZUS stwierdził, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki: 1) jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, 2) nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, 3) nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, 4) nie ma niezbędnych środków utrzymania. Organ wyjaśnił jednocześnie, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku muszą być spełnione łącznie wszystkie warunki wskazane w powołanym przepisie, a brak jednego z nich powoduje niemożność przyznania tego świadczenia. Ponadto organ wyjaśnił, że renta rodzinna jest świadczeniem pochodnym, jakie przysługiwałoby osobie zmarłej. W związku z tym w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega spełnienie powyższych przesłanek przez osobę zmarłą. Z akt sprawy wynika, że zmarły w wieku 56 lat mąż wnioskodawczyni posiadał udowodniony okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze 27 lat, 7 miesięcy i 7 dni. W latach 1970-1972 i 1998-2005 zmarły nie wykonywał zatrudnienia oraz nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu W tym stanie faktycznym, zdaniem organu nie została spełniona przesłanka określona w pkt 2, a tym samym wnioskowane świadczenie nie może zostać przyznane. Organ podał także, iż wnioskodawczyni nie osiągnęła wieku emerytalnego, wynoszącego dla kobiet 60 lat, jak również nie została ona uznana za osobę całkowicie niezdolną do pracy. Tym samym może podjąć działalność objętą ubezpieczeniem społecznym w celu zabezpieczenia niezbędnych środków utrzymania Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, działając na podstawie art. 138 § 1 Kpa w dniu [...] lipca 2006 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą z dnia [...] lipca 2006 r. W jej uzasadnieniu podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji poprzedzającej. Ponadto organ wyjaśnił, iż fakt zarejestrowania w Urzędzie Pracy w charakterze osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku nie może być uznany za szczególną okoliczność w rozumieniu art. 83 ust. 1 przedmiotowej ustawy. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi złożonej przez M. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca podniosła w niej m.in., iż jej zmarł przez wiele lat był ubezpieczony, jako 50 letni mężczyzna był bardzo schorowany i nie mógł podjąć pracy poza miejscem zamieszkania. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Natomiast art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z powodów całkowicie odmiennych, niż podniesione w skardze. Na wstępie należy zwrócić uwagę na art. 107 § 1 Kpa, który określa składniki decyzji. Jednym z nich jest podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać świadczenie w drodze wyjątku w wysokości określonej tym przepisem, o ile wnioskodawca spełni łącznie zawarte w nim warunki. W tym miejscu zasadnym jest przytoczenie treści art. 5 § 2 pkt 3 Kpa, zgodnie z którym, ilekroć w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego jest mowa o organach administracji publicznej – rozumie się przez to ministrów, centralne organy administracji rządowej, wojewodów, działające w ich lub we własnym imieniu terenowe organy administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej), organy jednostek samorządu terytorialnego oraz organy i podmioty wymienione w art. 1 pkt 2 (Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w pkt 1). W świetle przytoczonych powyżej przepisów nie ulega wątpliwości, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem administracji publicznej. Zgodnie z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że niniejsza ustawa stanowi inaczej. Określona powyżej ustawa nie zawiera przepisu, który w sposób odmienny niż to zostało określone w art. 268a Kpa regulowałby kwestie związane z udzielaniem przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pracownikom upoważnień do działania w jego imieniu. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] o odmowie przyznania skarżącej świadczenia w drodze wyjątku została podpisana z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przez E. N. wicedyrektora [...]. W aktach rozpoznawanej sprawy, co prawda znajduje się pełnomocnictwo dla ww. do wydawania decyzji w tym zakresie, ale zostało ono podpisane przez członka Zarządu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych W. P.. W pełnomocnictwie tym nie powołano żadnego przepisu, na podstawie którego zostało ono udzielone. Należy stwierdzić, że w świetle przytoczonych powyżej przepisów pełnomocnictwo to nie spełnia warunku określonego w art. 268a Kpa, gdyż nie zostało udzielone przez organ administracji publicznej. Skoro więc decyzja została podpisana przez osobę, która nie posiadała wymaganego prawem upoważnienia, to jest ona dotknięta wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 1 Kpa, gdyż wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. Natomiast zaskarżona decyzja, która utrzymała tą decyzję w mocy została wydana z rażącym naruszeniem prawa określonym w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. W tym stanie rzeczy Sąd odstąpił o badania zasadności podniesionych w skardze przez skarżącą zarzutów. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 Kpa oraz art. 152 pierwszej z powołanych ustaw orzekł jak w sentencji wyroku.