II SA/Wa 1989/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.), Asesor WSA Jacek Fronczyk, Protokolant Dorota Kwiatkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2007 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję z dnia [...] lipca 2006 nr [...], wydaną w oparciu o art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) – powoływanej nadal jako ustawa o emeryturach i rentach, o odmowie przyznania świadczenia w drodze wyjątku M.S.. W uzasadnieniu powyższej decyzji Prezes ZUS stwierdził, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach (...) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki: - jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, - nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, - nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, - nie ma niezbędnych środków utrzymania. Organ wyjaśnił jednocześnie, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku muszą być spełnione łącznie wszystkie warunki wskazane w powołanym przepisie, a brak jednego z nich powoduje niemożność przyznania tego świadczenia. Ponadto Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. Nr 28, poz. 149 ze zm.) utraciło moc na podstawie art. 194 w związku z art. 3 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wśród świadczeń przewidzianych w jej art. 3 nie ma wcześniejszej emerytury dla pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki i choćby z tej przyczyny wykluczona jest, co do samej zasady, możliwość przyznania skarżącej tego świadczenia. Wnioskodawczyni nie osiągnęła jeszcze wieku emerytalnego wynoszącego dla kobiet 60 lat jak również nie została uznana za osobę całkowicie niezdolną do pracy, w związku z czym nie spełnia warunków do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Dodatkowo organ uznał, że trudna sytuacja materialna wnioskodawczyni nie stanowi wystarczającej podstawy do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku, bowiem świadczenie to nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy te potrzeby są uzasadnione. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której M. S. zakwestionowała zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu skarżąca wskazała na swoją trudną sytuację materialną związaną z samotnym wychowywaniem dzieci oraz chorobą syna. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 art. 1 tej ustawy kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa. Podstawę materialnoprawną powyższej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty – nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczjącej świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń w nim przewidzianych przysługuje wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków. W niniejszej sprawie organy orzekające prawidłowo uznały, że M. S. nie spełnia warunku jakim jest niemożność podjęcia pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek. Zarówno stan zdrowia skarżącej (brak orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy) oraz wiek ([...]) nie umożliwiają podjęcia pracy. Należy wskazać, że sama okoliczność, iż skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji materialnej nie uzasadnia przyznania przedmiotowego świadczenia, które nie jest świadczeniem socjalnym przyznawanym wyłącznie według potrzeb. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał za zbędne szczegółowe ustosunkowywanie się do pozostałych elementów sprawy objętych argumentacją skarżącej, a dotyczących możliwości zastosowania w sprawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. Nr 28, poz. 149 ze zm.). Rozporządzenie to utraciło bowiem moc z dniem 1 stycznia 1999 r. na podstawie art. 194 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). Tak więc nie mogło stanowić podstawy prawnej przyznania skarżącej wcześniejszej emerytury. Wśród świadczeń przewidzianych w art. 3 przedmiotowej ustawy nie ma wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki i już z tego powodu, jak słusznie zauważa organ, wykluczona jest możliwość przyznania takiego świadczenia w trybie art. 83 ust. 1 ustawy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.